alfabet fridy kahlo

Zbliża się pierwsza wystawa meksykańskiej malarki w Polsce. Przygotowaliśmy dla was przewodnik, który pomoże wam przejść przez labirynt jej surrealistycznej, osobistej sztuki.

tekst Milena Liebe
|
12 Wrzesień 2017, 8:49am

źródło: Wikipedia

A jak Autoportret: „Maluję siebie, ponieważ jestem tematem, który znam najlepiej", powiedziała Frida. Po wypadku Kahlo przez kilka miesięcy była przykuta do łóżka i to właśnie wtedy zaczęła tworzyć swoje pierwsze autoportrety. Oprócz szkicowania całymi dniami studiowała książki o sztuce, najbardziej inspirował ją Botticelli, Bronziono, Modigliani, Memling — ich wpływy widać w jednym z jej pierwszych dzieł – „Autoportret w aksamitnej sukni", gdzie młoda artystka smutna i seksowna uważnie spogląda na nas spod swoich czarnych brwi. Obraz był prezentem dla jej ówczesnego chłopaka Alejandro, Frida podarowała mu go tuż przed ich rozstaniem.

B jak Brwi: Frida? Aaa... to ta z tymi brwiami.
Brwi Fridy są z pewnością najsłynniejszymi brwiami w historii sztuki i najsłynniejszymi brwiami na świecie. Czarne, zrośnięte, trochę groźne skupiają nasz wzrok na wszystkich autoportretach.

źródło: Wikipedia

C jak Cierpienie: Twórczość Fridy Kahlo zawsze miała związek z traumatycznymi wydarzeniami z jej życia. Zaczynając od choroby w dzieciństwie, która była powodem towarzyszącego malarce poczucia wykluczenia, po tragiczny wypadek autobusowy, skomplikowaną relację z mężem i niemożność posiadania dzieci.
Można zaryzykować stwierdzeniem, że Frida nie malowała, gdy była spokojna i szczęśliwa. Swoje osobiste tragedie przekształcała w przejmujące arcydzieła.
Najsłynniejszy obraz Kahlo „Dwie Fridy" powstał podczas trwania jej sprawy rozwodowej z Diego Riverą, to podwójny autoportret, który przedstawia dwie kobiety „Fridę taką, jaką kochał Diego... i tę, której już nie kocha", z drugiej strony malarka wspomina, że dwoistość obrazu odnosi się także do jej problemów w dzieciństwie – bliźniaczka miała być odzwierciedleniem wymyślonej przyjaciółki, która towarzyszyła jej w trudnych chwilach.

D jak Diego Rivera: Kiedy 21-letnia Frida Kahlo spotkała swojego przyszłego męża Diego Riverę miał on wtedy 42 lata i był najsłynniejszym w muralistą i malarzem w Meksyku. Podzielali te same poglądy polityczne, brali udział w protestach, Diego był zafascynowany emocjonalnością i szczerością prac Fridy. Ich relacja, która z przerwami trwała aż do śmierci malarki, miała nieopisany wpływ na jej twórczość, zwłaszcza w kontekście obrazowania cierpienia, które było motywem przewodnim jej sztuki, bo jak sama podkreślała: „W swoim życiu przeżyłam dwa wypadki. Jeden to autobus, który mnie połamał, drugi to Diego. Diego był jak dotąd, tym najgorszym".

źródło: Wikipedia

E jak Europa: Frida w swoich listach bardzo źle wspominała Paryż – nie znała języka, tęskniła za Meksykiem i bezlitośnie krytykowała Francuzów – chciała zrobić wszystko, żeby jak najszybciej wrócić do domu. Podczas wystawy sztuki meksykańskiej, którą organizował André Breton, poznała najważniejszych surrealistów – Mana Raya, Maksa Ernsta, Paula Éluarda. Francja ją pokochała, ale niestety bez wzajemności.

F jak Fotografia: Ojciec Fridy — Carl Wilhelm Kahlo, który miał swoje własne studio fotograficzne nauczył ją sztuki wywoływania i kolorowania fotografii. Te lekcje miały odzwierciedlenie w jej późniejszej twórczości – upodobała sobie zwłaszcza małe formaty i statycznie ustawiała swoich modeli.

G jak Gorset: Od czasu wypadku Frida przez resztę życia nosiła gipsowy gorset z powodu słabego stanu jej kręgosłupa. Pokrywała go kolorowymi ilustracjami: kwiatami, małpkami, ptakami, tygrysami... sierpem i młotem. Malowała po nim, odbijając rysunki w małym, okrągłym lusterku. Gorsety Fridy możecie oglądać na wystawach retrospektywnych na całym świecie, a stała ekspozycja znajduje się w słynnym Niebieskim Domu w Coyoacán – polecam wam wirtualny spacer po muzeum.

H jak Humor: Frida miała ostre poczucie humoru, uwielbiała „nieprzyzwoite" dowcipy, które wywoływały zgorszenie i ściągały na nią uwagę nieznajomych. André Breton w swoich wspomnieniach na temat Kahlo wyznał, że podczas pobytu w Paryżu malarka przodowała w jego ulubionej grze „jeux de la verite" (prawda czy wyzwanie) – chyba nie chcę wiedzieć jakie zadania wymyślała dla uczestników.

źródło: Wikipedia

I jak Inna niż wszyscy: Frida chciała stworzyć siebie od nowa, wykreować silną postać, zatuszować kompleksy związane z ciałem. Do tych zabiegów była przyzwyczajona od dzieciństwa. Najlepszym sposobem na odwrócenie uwagi od jej problemów było gwałtowne skupienie na sobie uwagi innych. Nosiła kolorowe meksykańskie stroje ludowe, imponującą aztecką biżuterię, we włosy wplatała świeże kwiaty, malowała usta na czerwono. Może dlatego niektórzy nazywali ją słodko piniata [meksykańska ozdoba wypełniona słodyczami – przyp. autorki].

J jak Julie Taymor: Czyli reżyserka obsypanego nagrodami filmu „Frida", który z hollywoodzkim rozmachem wydostał twórczość Kahlo do mainstreamu.
Gdyby nie „Frida" i Salma Hayek, prawdopodobnie część z nas nigdy nie dowiedziałaby się o istnieniu meksykańskiej malarki.
Jeżeli oglądaliście ten film dawno temu, warto go sobie odświeżyć, chociażby ze względu na świetną muzykę Elliota Goldenthala i przepiękne animacje braci Quay.

K jak Komunizm: Jej zaawansowana przygoda z komunizmem rozpoczęła się od spotkania z włoską fotografką i aktywistką Tiną Modotti, która była związana z kubańskim rewolucjonistą Julia Antonio Mellą. Frida wstąpiła wtedy do partii komunistycznej i brała udział we wszystkich imprezach organizowanych przez fotografkę (na pewno pamiętacie ikoniczną scenę z filmu „Frida", gdzie Kahlo tańczy z Tiną) – w ten sposób stała się częścią intelektualnych i artystycznych kręgów odradzającego się Meksyku.

L jak Lupe Marin: Była żona Diego, którą Frida uwieczniła na jednym ze swoich obrazów. Na początku śmiertelny wróg, a z czasem przyjaciółka malarki – Lupe, wprawiona w opiece nad byłym mężem, nauczyła Kahlo gotować jego ulubione potrawy i przynosić obiady w koszyku, gdy pracował nad swoimi muralami.

M jak Martwa natura: Niepozorne owoce i kwiaty Fridy pełne były odniesień do seksualności, śmierci i jej aktualnych emocji. Kaktusy, banany, dynie, brzoskwinie, arbuzy mimo żywych kolorów i naiwnej kreski wzbudzają niepokój. Najwięcej obrazków w tym stylu Kahlo malowała pod koniec życia, tak jak w autoportretach, pokrojone i zmiażdżone owoce symbolizowały fizyczny ból, z którym się zmagała.

N jak Nowy Jork: Frida po raz pierwszy przyjechała do Nowego Jorku, gdy jej mąż otrzymał zaproszenie do zorganizowania swojej retrospektywy w nowo otwartym muzeum MoMA. Kiedy Diego wciągnął się w wir pracy i przyjęć, Kahlo znudzona chodziła do kina – które jak okazało się później – było jej najmilszym wspomnieniem z pobytu w Stanach.

O jak Ostatnia wystawa: Wiosną 1953 roku meksykańska fotografka Lola Alvarez Bravo zdając sobie sprawę z ciężkiego stanu Fridy, postanowiła zorganizować wystawę jej malarstwa w swojej galerii w Mexico City. Miał to być pierwszy indywidualny pokaz prac Kahlo w Meksyku. W dniu wernisażu Frida czuła się bardzo źle, lekarze zabronili jej się ruszać. Lola na prośbę Diego Rivery, sprowadziła ogromne łoże z baldachimem i w ten sposób Frida w pozycji leżącej wzięła udział w wystawie.

P jak Popkultura: Frida nadal inspiruje wielu młodych twórców i celebrytów, nie tylko swoim charakterystycznym wyglądem, ale także twórczością kipiącą emocjami.
Florence and the Machine wydało piosenkę, której tytuł brzmi jak słynny obraz Fridy „What The Water Gave Me" („Co widziałam w wodzie"), w 97. roku Jean Paul Gaultier ubrał bohaterkę filmu „Piąty Element" Leeloo w strój łudząco przypominający gorset Fridy z obrazu „Strzaskana Kolumna" i wypuścił kampanię nawiązującą do malarstwa meksykańskiej artystki.
Madonna ma kolekcję jej obrazów, trzy lata temu Beyoncé przebrała się za Fridę na Halloween, a Rihanna na okładce „Bitch Better Have My Money" ma czarne, krzaczaste brwi.
Oprócz tego Kahlo stała się również produktem: koszulką, kubkiem, długopisem, etui na telefon i powieliła los wszystkich ikonicznych artystów.

Kadr z filmu „Piąty element"

R jak Romanse: Emocje związane z ludźmi były ważną częścią życia Kahlo i jak wynika z jej notatek – próbą zagłuszenia romansów Diego. Frida była biseksualna, wśród jej kochanek i kochanków znalazła się tancerka Josephine Baker, fotograf Nickolas Muray, przyjaciel Lenina – Trocki i takie gwiazdy jak Dorlores del Rio, Paulette Goddard i Maria Felix, które spotykały się również z jej mężem.

S jak Surrealizm: Frida denerwowała się, że krytycy sztuki z André Bretonem na czele usiłowali nadać jej miano surrealistki. Kahlo gardziła surrealizmem bo uważała go za dekadencki przejaw sztuki burżuazyjnej.

T jak Trocki: Diego Rivera był aktywistą ruchu trockistowskiego – zwrócił się do rządu Meksyku o udzielenie azylu znienawidzonemu przez Stalina rewolucjoniście Lwu Trockiemu, który był prześladowany przez władze. Trocki, wraz z żoną wprowadził się do Niebieskiego Domu Fridy i wplątał w romans z Fridą. Rivera szalał z zazdrości, a Frida znudzona znajomością z Trockim na pożegnanie podarowała mu obraz – autoportret, na którym symbolicznie stoi pomiędzy kurtynami i trzyma w rękach bukiet kwiatów.

U jak USA: Związek Fridy ze Stanami Zjednoczonymi najlepiej oddaje jej obraz „Moja suknia tam wisi", Kahlo po kilku latach mieszkania z dala od Meksyku maluje widok na Manhattan i swoją tehuańską sukienkę, która znajduje się w centrum obrazu, zawieszona między kolumnami, na których stoi sedes i złoty puchar. Malarka w ten sposób próbuje ośmieszyć majestatyczny obraz Stanów i wyrazić swoją tęsknotę za domem.

W jak Wypadek: 7 września 1925 roku Frida jechała zatłoczonym autobusem do Coyoacán. Nieszczęśliwy przypadek sprawił, że zgubiła parasolkę i przesiadła się do innego autobusu.
Ze wspomnień Fridy wynika, że kierowca był bardzo nerwowy i widząc trolejbus jadący bezpośrednio na nich, nie wykonał żadnego manewru, który mógłby ich ocalić przed zderzeniem.
Podczas wypadku na miejscu zmarło kilku pasażerów, ten sam los przepowiadano Fridzie. Nikt nie wierzył, że przeżyje – jej ciało było zmiażdżone, a stalowa barierka przebiła ją na wysokości brzucha. Znana z poczucia humoru i dystansu do siebie Frida śmiała się później, że w ten właśnie sposób straciła dziewictwo.


Źródło: Amazon

Z jak Zapisywanie myśli: Od 1944 roku, aż do śmierci Frida prowadziła dziennik. Charakterystyczny notatnik – prezent od przyjaciela Fridy, który kupił go w nowojorskim antykwariacie – był obity w czerwoną skórę ze złotymi inicjałami „J.K" na froncie (podobno należał do angielskiego poety Johna Keatsa).
Pamiętnik Kahlo wypełniony notatkami, wierszami i odręcznymi rysunkami, stał się najlepszym źródłem do zrozumienia jej sztuki.

Wystawa „Frida Kahlo i Diego Rivera. Polski kontekst" potrwa od 28 września 2017 do 21 stycznia 2018 w CK Zamek w Poznaniu.

Przeczytaj też:

Tagged:
Features
A-Z
alfabet
frida khalo
milena fik