​filmy, które odczarowują choroby i zaburzenia psychiczne

Dzisiaj do kin wchodzi film „Zwariować ze szczęścia”, więc przypominamy sobie inne tytuły, które pozwoliły nam przestać kierować się stereotypami i przełamać tabu wokół rozmów o zdrowiu psychicznym.

tekst Mateusz Góra
|
10 Marzec 2017, 1:40pm

„Zwariować ze szczęścia"

Beatrice i Donatella to dwie niesamowite kobiety. Chociaż dzieli je absolutnie wszystko, od temperamentu przez doświadczenia i styl życia, odnajdują w sobie oparcie, którego tak bardzo potrzebowały. Przy okazji pokazują, że nawet zmagając się z chorobą psychiczną, można nauczyć innych, ile znaczy prawdziwa bezinteresowna przyjaźń. Reżyserowi Paolo Virzìemu udało się osiągnąć jeszcze coś - ani przez chwilę nie poczujecie litości dla jego bohaterek, po prostu będziecie nimi oczarowani.

„Body/Ciało"

To jeden z najlepszych polskich filmów ostatnich lat. Małgorzata Szumowska pokazuje historię relacji Olgi i jej ojca, prokuratora. W rolę dziewczyny wciela się świetna Justyna Suwała, z którą niedawno rozmawialiśmy o tym, jak w ciągu jednej chwili stała się aktorką nagradzaną najważniejszymi nagrodami w świecie filmu. Nagrody są jak najbardziej zasłużone - Olga jest dziewczyną, która mimo zaburzeń odżywiania ma niesamowitą siłę, ironiczne poczucie humoru i dużo dystansu do świata.

„Anomalisa"

Charlie Kaufman, genialny amerykański scenarzysta, niechętnie sam robi filmy, ale kiedy już coś wyjdzie spod jego ręki, możecie spodziewać się arcydzieła. Zawsze porusza te same tematy - perfekcjonizmu zmierzającego ku niezdrowej chęci kontrolowania rzeczywistości. Tak było w przypadku filmu „Synekdocha: Nowy Jork" i tak jest w animacji „Anomalisa". To zapis stanu człowieka znajdującego się w stanie depresji, spowodowanej jednak nie tylko niepowodzeniami życiowymi, ale wypaleniem związanym z sukcesem. Animacji Kaufmana daleko do optymizmu bijącego z bajek Disneya, za to bardzo blisko do doświadczenia bezsilności i monotonii, które każdy z nas doskonale zna.

Jesteśmy też na Facebooku, polub nasz fanpage i-D Polska

„Przerwana lekcja muzyki"

Obok „Lotu nad kukułczym gniazdem", w którym na pierwszym planie są postaci mężczyzn, ten film to z pewnością jeden z klasyków, które po prostu trzeba zobaczyć, żeby zrozumieć, jak bezsensowne są stereotypy dotyczące zdrowia psychicznego. Susanna i Lisa (grane przez duet wszechczasów, czyli Winonę Ryder i Angelinę Jolie) poznają się w zakładzie psychiatrycznym i razem starają się walczyć o swoje zdrowie i godność w prowadzonym w nieludzki sposób szpitalu. James Mangold stawia przy okazji pytanie, które nie przychodzi nam na co dzień do głowy: czy osoby żyjące według norm narzuconych przez społeczeństwo i uznawane za zdrowe też byłyby zdolne do takiej empatii i bezinteresowności?

„Lot nad kukułczym gniazdem"

5 Oscarów w najważniejszych kategoriach, w tym nagroda dla Jacka Nicholsona i za najlepszy film roku. Jeśli jeszcze go nie widzieliście, najprawdopodobniej wychowaliście się na pustyni, bez dostępu do telewizji, internetu i kina. To absolutny klasyk, przełamujący nie tylko mity dotyczące chorób psychicznych, ale też obnażający, jak okrutny potrafi być system ich leczenia. Zgodnie z tezą Michela Foucaulta, piszącego, że dopiero powstanie miejsc izolujących wszystkich, którzy nie radzili sobie w społeczeństwie stworzyło kategorię „szaleńca" i obudziło wokół takich osób niezdrowe zainteresowanie, Miloš Forman pokazuje demonicznych pracowników służby zdrowia. Nie mają litości dla tych, którzy okazują się mieć w sobie więcej poczucia godności i szacunku dla innych niż wielu ludzi poza murami odciętych od świata zakładów psychiatrycznych.

„Pokolenie P"

Kiedy wszyscy zrzucają winę za całe zło tego świata i wszystkie problemy psychiczne na narkotyki i zakazane środki psychoaktywne, nikt nie zwraca uwagi, że tak naprawdę alkohol i leki są o wiele bardziej niebezpieczne. Jednym ze środków, który jeszcze do niedawna był bardzo popularnym rozwiązaniem pomagającym pozbyć się pacjentów, był Prozac. O zgubnych skutkach uzależnienia od pigułki dającej chwilowe szczęście opowiada właśnie „Pokolenie P". Chociaż jego bohaterka jest bardzo obiecującą studentką dziennikarstwa, nie może poradzić sobie ze swoimi problemami i depresją, bo większość czasu jej spojrzenie jest, delikatnie mówiąc, zmącone cudownym lekiem.

„Godziny"

Virgina Woolf przez większość życia zmagała się z problemami psychicznymi, równocześnie stając się jedną z najważniejszych pisarek w historii. „Godziny", oparte na chyba jej najbardziej znanej powieści, „Pani Dalloway", to historia dziejąca się w trzech różnych momentach. Wszystkie bohaterki, grane oczywiście przez hollywoodzką śmietankę, czyli Meryl Streep, Nicole Kidman i Julianne Moore, odczuwają ten sam smutek w swoim codziennym życiu. Ich wrażliwość pozwala im jednak odkrywać rzeczywistość w zachwycający i zaskakujący sposób. Mogą nauczyć nas czułości na detale, małe gesty i relacje z innymi ludźmi. 

Przeczytaj też:

Kredyty


Tekst: Mateusz Góra

Tagged:
sztuka
Kultura
zwariować ze szczęścia