mityczna vagina dentata

Dekadę po premierze kultowego filmu „Zęby” nadal boimy się silnych kobiet i uczymy nastolatki wstydu wywołanego własnym ciałem i seksualnością.

|
lut 22 2017, 1:25pm

Image via IMDB.

Minęło 10 lat, odkąd film „Zęby" Mitchella Lichtensteina zapoznał nowe pokolenie z mitem vagina dentata, czyli dosłownie „zębatej pochwy". W filmie ta wymyślna przypadłość pokazuje jak niebezpieczne — i potężne — jest kobiece ciało. Jednak horror Lichtensteina to nie tylko kolejne ostrzeżenie przed kobietami — on odzyskuje vagina dentata jako symbol seksualnej siły.

Zanim Lichtenstein postanowił na nowo przedstawić uzębioną pochwę, mit istniał na całym świecie od wieków. Uważni fani popkultury mogą wychwycić odniesienia do niej w projektach potworów z „Obcego" autorstwa H.R. Gigera, muchołówkach Poison Ivy z Batmana i Piekielnych Ustach z Buffy. Ostatnio powróciły również jako ulubiona obelga Chanel w pierwszym sezonie „Królowych krzyku". Wspomniane poprzednio przykłady wykorzystały ten obraz, by wywołać poczucie nadchodzącej apokalipsy, niebezpieczeństwa. Z kolei Chanel używała go nieco inaczej — jako powtarzającego się żartu, by męczyć jedno ze swoich popychadeł. Zamiast pokazywać strach i potęgę waginy, sugerowała, że dziewczyna jest nieatrakcyjna, wręcz odpychająca. Cóż, to raczej nie komplement.

Inne produkcje bawiły się tym pomysłem, ale nikt nie podszedł do niego tak jak „Zęby". Film opowiada o Dawn — słodkiej, niewinnej nastolatce, członkini chrześcijańskiej grupy wstrzemięźliwości. Jej oddanie idei czystości zostaje wystawione na próbę, gdy poznaje Tobeya i nagle okazuje się, że bardzo, bardzo go lubi. Dawn — podobnie jak wiele młodych kobiet, które nie miały szczęścia w kwestii szkolnej edukacji seksualnej — jest zszokowana siłą swojego pożądania. Dla niej te uczucia są zagadkowe, groźne i nie potrafi ich kontrolować. Nie wie jak uporać się ze swoim ciałem, więc postanawia, że już nie może się spotykać z chłopakiem.

Oczywiście nie wytrzymuje zbyt długo i spotyka się z nim sama w lesie, by popływać. Przyznajemy, że strój wybrała idealnie — Dawn przychodzi w koszulce z napisem „Uwaga, seks zmienia wszystko". I faktycznie tak jest. Tobey próbuje ją zgwałcić, niejako potwierdzając wszystkie jej teorie o niebezpieczeństwach seksu przedmałżeńskiego. Jednak Dawn nie jest zwykłą dziewicą. Jeśli jeszcze się nie domyśliliście, to właśnie ona jest dotknięta mityczną przypadłością vagina dentata. Jej ciało instynktownie się broni, scena zmienia się w krwawą jatkę, a Tobey traci penisa.

A to dopiero pierwsze traumatyczne przeżycie Dawn — na jej drodze stają kolejni okropni mężczyźni, którzy chcą ją wykorzystać. Wszyscy są ludźmi, którym powinna spokojnie zaufać: to jej przybrany brat, lekarz i przyjaciel. Ich nadużycia i przemoc sprawiają, że dziewczyna zmienia się z ofiary w potwora. Nie jest to jednak rozpaczliwa opowieść — jej anomalia pomaga jej przetrwać i daje jej możliwość zemsty, której nikt się nie spodziewa.

Doświadczenia Dawn nawiązują do życia wielu nastolatek, które są zmuszone zmierzyć się z okresem dorastania bez odpowiedniego przygotowania w zakresie edukacji seksualnej. W jej szkole średniej nauczyciele są zbyt zawstydzeni, żeby w ogóle nazwać kobiece części ciała, a w podręcznikach znajdują się naklejki wymagane przez stan, które zakrywają organy rozrodcze kobiet. Prowadzi to do niepewności, lęku, zdezorientowania i traumy. Dawn niewiele wie o swoim ciele i manifestuje się to w formie zagrożenia między jej nogami.

Jak wielu młodych ludzi Dawn bierze spraw w swoje ręce i sama się uczy. Odkleja cenzurujące naklejki w podręcznikach, szuka informacji w internecie i ogląda swoje ciało w lustrze, starając się je zrozumieć i kontrolować. To poczucie pewności siebie i autonomii zostaje pokazane przez ujarzmienie fizycznej i psychicznej siły, którą posiada, a także poprzez naukę kochania swojego wyjątkowego ciała.

Jesteśmy też na Facebooku, polub nasz fanpage i-D Polska

W historii vagina dentata była symbolem ostrzegającym przed niebezpieczeństwem płynącym z kobiecego ciała — ostrzeżeniem dla mężczyzn, którzy zmierzali w kierunku tej niebezpiecznej sfery. Ale tak jak już wie Dawn i wszyscy widzowie „Zębów", jest to także odzwierciedlenie lęków społeczeństwa, a dokładniej strachu przed kobiecą siłą. Strachu, który wmawia się dziewczynom, ucząc je, że ich seksualność i fizyczność są powodem do wstydu. Rozpacz Dawn na początku „Zębów" symbolizuje ideę, w myśl której wagina jest powodem do wstydu. Jednak pod koniec filmu poglądy Dawn się zmieniają i uważa ją za coś o wiele lepszego.

W takim razie nic dziwnego, że dekadę później vagina dentata znów powraca i pojawia się na transparentach, a nawet w formie kostiumów na marszach kobiet z całego świata. To pokazuje, że nie ważne jak ludzie będą je przedstawiać — nasze ciała są darem, a nie przekleństwem. Czasem potrzebujemy po prostu fikcyjnych zębów, żeby przypomnieć sobie, ile naprawdę jesteśmy warte.

Przeczytaj też:

Kredyty


Tekst: Kate Robertson