​dziewczyny wprowadzają dziewczyny do wikipedii

Dzisiaj do Wikipedii trafią hasła dotyczące genialnych kobiet, które powinny tam być od zawsze.

tekst Mateusz Góra
|
08 Marzec 2017, 1:45pm

Chyba każdy, nawet jeśli pozuje na intelektualistę, reaserch zaczyna od Wikipedii. Nieważne, czy robi to zasłaniając ekran komputera, to właśnie tam znajduje się większość podstawowych informacji na dowolny temat. Wikipedia, przez swój uniwersalny charakter, ma też inną ciekawą cechę - odbijają się w niej jak w lustrze wady i zalety systemu społecznego, w którym żyjemy. Agata Zborowska, pomysłodawczyni akcji tworzenia, rozwijania i tłumaczenia haseł dotyczących kobiet, która odbędzie się 8 marca w Instytucie Kultury Polskiej UW, opowiedziała nam, dlaczego za mało doceniamy dziewczyny.

Wikipedia jest olbrzymia, pewnie trudno na pierwszy rzut oka ocenić, czego w niej brakuje. Jak zauważyłaś potrzebę uzupełnienia sylwetek kobiet?
Niektórzy pytają, czy wpadłyśmy na ten pomysł, oglądając Wikipedię. Niestety problem nie jest tak widoczny na pierwszy rzut oka. Nikt nie sprawdza, kto wpisuje hasła ani jaki jest stosunek wpisów poświęconych kobietom i mężczyznom. Ja wpadłam na taki pomysł w dość banalny sposób. Byłam na zagranicznym stypendium i tam usłyszałam w radiu, że organizuje się podobne wydarzenie. W Stanach, Wielkiej Brytanii a nawet na Filipinach organizuje się takie akcje. Przyjechałam do Polski i podzieliłam się tym pomysłem z dziewczynami w Instytucie Kultury Polskiej. Dziewczyny są tam bardzo prężne, same organizują mnóstwo rzeczy, więc oczywiście były chętne.

Jak wypada Wikipedia w języku polskim na tle edycji w innych językach pod względem ilości haseł poświęconych kobietom?
Wydaje się, że przynajmniej pod pewnymi względami polska Wikipedia przypomina tę tworzoną po angielsku. Trzeba powiedzieć też jasno, że po prostu trudno to badać. Uniwersytety i sama Fundacja Wikimedia robią pewne badania, ale dużo zależy od przyjętych założeń. Nieraz porównuje się Wikipedię do innych encyklopedii, czasem sprawdza się stosunek haseł poświęconych kobietom i mężczyznom, ale to nie daje dokładnych rezultatów - przecież historycznie w wielu dziedzinach mężczyźni dominowali. Biorąc jednak pod uwagę proporcje, około 15% mniej jest sylwetek kobiecych w Wikipedii.

Kobiet brakuje też po drugiej stronie ekranu - bardzo mało dziewczyn decyduje się wprowadzać hasła.
Tak, w małym stopniu kobiety piszą Wikipedii, niewiele zajmuje się jej edycją. Ich liczba wśród wikipedystów waha się od 8 do 16%, czyli w około 90% przypadków są to mężczyźni. Trzeba jednak pamiętać, że chociaż masz dowolność wybrania nazwy użytkownika, robiąc jakiekolwiek badania Wikipedia nie bierze pod uwagę szerokiej sfery identyfikacji genderowej, która wykracza poza binarną opozycją kobieta-mężczyzna. Możesz też pozostać anonimowy. Dlatego tak trudno jest to zbadać. Niektóre badania pokazują, że kobiety przyjmują męskie pseudonimy, bo czasami wydaje im się, że będą wtedy wyżej cenione wśród wikipedystów.

Czy istnieje jakieś wytłumaczenie, dlaczego dziewczyny nie są edytorkami Wikipedii?
Sue Gardner, do niedawna szefowa Fundacji Wikimedia, przeprowadziła badania na małej grupie dziewczyn, które miały sprawdzić, dlaczego kobiety nie są edytorkami. Odkryła, że mają mniej czasu - obowiązki domowe są dla nich drugą pracą. Interfejs Wikipedii jest też mało przyjazny i techniczny, więc stawia barierę na początku. Istnieje także teoria, że środowisko wikipedystów jest mizoginiczne i problem pojawia się wtedy, kiedy hasła mogą zniknąć, bo nie spełniają ich oczekiwań. Kobiety czują się więc marginalizowane.

Jesteśmy też na Facebooku, polub nasz fanpage i-D Polska

Sam nigdy nie wprowadziłem żadnego hasła do Wikipedii. Czy to rzeczywiście takie trudne?
Poprosiliśmy Wikipedię, żeby zrobiła nam warsztaty przed 8 marca. Szczerze mówią to jest bardzo łatwe, nawet banalne, jeśli ktoś w ogóle miał większą styczność z internetem. Jeśli ktoś używa mediów społecznościowych, będzie intuicyjnie wiedział, gdzie kliknąć, nawet jeśli interfejs nie jest w pełni przejrzysty. Osoby wyraźnie po 40-tce też radziły sobie bardzo dobrze, nie zgłaszały problemów. Największą granicą jest granica psychiczna, trzeba po prostu zacząć to robić. Założyć konto, poczytać obostrzenia, jak ma wyglądać hasło, ale później nikt nie musi stać nad tobą, kiedy to robisz.

Ty od jakiegoś czasu wprowadzasz hasła do Wikipedii, czy to dla ciebie nowe doświadczenie?
Dla mnie to też jest nowość. Podczas warsztatów wpisywałyśmy, właściwie tłumaczyłyśmy z angielskiego, hasła dotyczące astronautek. Mój pierwszy wpis w Wikipedii dotyczył więc astronautki.

Haseł dotyczących kobiet jest mniej, ale nawet te, które istnieją, uważa się za seksistowskie. Dlaczego?
Niektóre badania pokazują, że seksizm tkwi w budowie haseł. Bardzo często okazuje się, że kobiety są często opisywane głównie przez życie prywatne, a nie swoje osiągnięcia. Nawet jeśli naukowczyni ma olbrzymie osiągnięcia, najczęściej znajduje się w poświęconym jej haśle dużo informacji o mężczyznach, których poznała czy dzieciach. To też pokazuje , w jaki sposób Wikipedia odbija nierówności obecne w rzeczywistości.

Czy przygotowałyście listę kobiet, którą chcecie wpisać?
Zachęcamy uczestniczki, żeby każda przyniosła swoje pomysły, ale stworzyłyśmy „listę zapasową". Próbowałyśmy znaleźć osoby, których nie ma w Wikipedii i ku naszemu zaskoczeniu okazało się, że jest tam bardzo wiele nazwisk i trudno znaleźć brakujące. Znalazłyśmy jednak na przykład Grażynę Hase, polską projektantkę czy reżyserki z polskiej szkoły dokumentu, które są bardzo znane za sprawą swojej twóczości, ale nie ma ich lub są w niewielkim stopniu opisane w Wikipedii. Chcemy też wpisywać rowerzystki, tłumaczki, kobiety teatru.

Wspomniałaś Grażynę Hase. Jak wygląda sytuacja w przypadku młodego pokolenia projektantek?
Zajmowałam się też przez jakiś czas dizajnem i modą, więc zauważyłam, że nie ma w polskiej Wikipedii na przykład Ani Kuczyńskiej, o Joannie Klimas są może dwa zdania. W przypadku tej dziedziny polska Wikipedia wymaga sporo pracy. Może niektórzy projektanci nie działają już na polskim rynku, ze względu na jego dynamikę, ale są ważni dla historii polskiej mody. Mimo to nie możesz znaleźć ich w Wikipedii. Z drugiej strony istnieje szeroka sylwetka Macieja Zienia. Być może jednak tak jest, że moda i dizajn nie są jeszcze rozumiane jako istotna część kultury, chociaż to się na szczęście zmienia.

A czy brak jakiejś kobiety w Wikipedii szczególnie cię dotknął?
Myślę, że brak Krystyny Gryczełowskiej. Kręciła filmy o kobietach, robotnicach, a nie ma swojego hasła. To idealny przykład na to, jak łańcuszek dyskryminacji się replikuje. Jeśli miałabym wskazać jedno nazwisko, pewnie byłaby to ona.

Przeczytaj też:

Kredyty


Tekst: Mateusz Góra
Zdjęcia: Karol Grygoruk