waarom muziekvideo’s nog steeds relevant zijn

We leven misschien niet meer in het gouden tijdperk van MTV, maar muziekvideo’s spelen nog steeds een belangrijke rol binnen de hedendaagse cultuur.

door Daisy Jones
|
17 april 2015, 9:34am

In de jaren negentig stopten regisseurs als Spike Jonze en Chris Cunningham miljoenen dollars in 5 minuten durende clipjes. Neem bijvoorbeeld de muziekvideo van Michael en Janet Jackson voor hun nummer Scream (1995) - met een budget van een kleine 7 miljoen dollar tot op de dag van vandaag de duurste muziekvideo ooit. Maar in 2015 zijn muziekzenders ongeveer net zo relevant als cd's, is MTV vervangen door YouTube en zullen mensen een videoclip eerder checken omdat een celebrity erover getweet heeft, dan dat ze die clip tegenkomen terwijl ze aan het zappen zijn. De nieuwe tendens is dat muziekvideo's meer en meer op films beginnen te lijken, en ze zijn in tegenstelling tot muziekzenders dan ook niet minder relevant geworden.

Waarschijnlijk is het voornaamste doel van een muziekvideo al lange tijd geleden overgenomen door social media. Tegenwoordig hebben fans direct toegang tot een artiest via platforms als Twitter en Instagram, waar hun identiteiten dan ook zorgvuldig worden gevormd. Neem bijvoorbeeld de leden van One Direction, die gezamenlijk ongeveer 100 miljoen twittervolgers hebben en per dag twintig goed doordachte tweets posten. Op vergelijkbare doordachte wijze wordt hun instagramfeed overspoeld met zwart/wit-kiekjes van Harry Styles' favoriete bands, van Niall Horan die in Thailand op een olifant zit, en van Zayn (inmiddels ex-bandlid) die aan het vissen is. Social media stellen ons in staat om artiesten te leren begrijpen, net zoals muziekvideo's, tv-interviews en shows als Top of the Pops in het verleden deden. We hebben geen muziekvideo's meer nodig om de identiteit van een artiest te achterhalen; door social media komen we al genoeg over hen te weten.

Maar waarom zijn muziekvideo's dan nog steeds zo verschrikkelijk populair? Het is moeilijk te begrijpen hoe een clipje waarin Nicki Minaj met wat geld wappert nog relevant is voor een generatie die muziek vooral gebruikt als achtergrondgeluid terwijl ze iets anders aan het doen zijn. Zo luisteren we naar Spotify terwijl we surfen op het net en hebben we muziek in de oren wanneer we de metro instappen, over straat lopen en onze boodschappen doen. Waar passen muziekvideo's dan precies thuis in dit beeld?

Eén verklaring zit 'm in de interactiviteit die muziekvideo's bieden. Eerder deze maand kondigde Björk aan dat haar video voor Stonemilker een vorm van virtual reality zal zijn die speciaal gefilmd is om met een Oculus Rift-headset te bekijken. Ze beschreef de samenwerking met Arca als "iets dat bijna intiemer is dan het echte leven", als dat überhaupt mogelijk is. Nog een voorbeeld is Azealia Banks, die net haar video voor Wallace heeft uitgebracht. Die video maakt gebruik van een webcamtechnologie die de kijker in staat stelt om zijn of haar eigen gezicht in de video te plaatsen - als je beweegt, beweegt Azealia met je mee. "Ik ben echt een enorme fan van technologie en van nieuwe manieren creëren om contact te maken met de fans, dus deze samenwerking was perfect voor mij," liet Azealia in een persbericht weten. "Muziekvideo's zijn, net als muziek, een kunstvorm."

Maar hoewel we steeds meer voorbeelden van zulke creatieve benaderingen van technologie zien, zijn zulke video's nog steeds meer uitzondering dan regel. Er zijn echter ook andere vormen van interactiviteit. De meeste popvideo's worden gemaakt zodat ze gedeeld kunnen worden, waar anderen puur het doel hebben om viral te gaan (Rebecca Black, iemand?). Muziekvideo's die bewust inspelen op viral marketing zijn een duidelijk voorbeeld van hoe deze video's met de tijd meegaan. Deze muziekvideo's zijn ook interactief te noemen - ze verspreiden zich super snel, en creëren zo een soort heen-en-weer-ervaring die in lijn ligt met het snelle tempo van social media.

Muziekvideo's kunnen gebruikt worden om interessante, minder bekende underground concepten naar voren te brengen. Neem bijvoorbeeld de recente video van Dev Heynes en Neneh Cherry voor He, She, Me. De clip is tegelijkertijd ook nog eens een campagne voor de nieuwe genderloze pop-up store van Selfridges. De muziekvideo draait om het idee van genderloosheid en onbeschaamde zichtbaarheid, en maakt op die manier gendernormen ouderwets en suf. Het laat zien dat muziekvideo's, net als de popcultuur, relevant zijn in het opzicht dat ze ideeën presenteren en de manier van denken beïnvloeden.

Tegelijkertijd zorgt het feit dat muziekvideo's zo makkelijk te consumeren zijn ervoor dat ze uit zijn gegroeid tot een aantrekkelijke kunstvorm. Volgens het National Center for Biotechnology Information is de gemiddelde aandachtsspanne van een mens sinds het jaar 2000 van 12 naar 8 seconden gedaald (dat is minder dan die van een goudvis). Dus tegenwoordig geldt: hoe sneller, hoe beter. Vandaag duurt het kijken van een muziekvideo net zo lang als het eten van een stuk taart, waar het ook nog eens twee keer zo lekker is. Het is de perfecte kunstvorm voor de generatie die zo gretig doorklikt.

Hoewel al het voorgaande de relevantie die muziekvideo's ook vandaag de dag nog hebben enigszins verklaart, is het niet zo dat elk videoclip nu een oppervlakkige, marketingcampagne of een platform voor een diepere discussie is. Muziekvideo's zijn net als muziek een heel eigen, zelfstandige kunstvorm. Ik vond Kelela's A Message of FKA Twigs' Pendulum niet geweldig omdat ze zo makkelijk deelbaar en lekker kort waren, ik vond ze geweldig omdat ze gewoon leuk waren om naar te kijken. Het is altijd opwindend om je favoriete track in beeld vertaald te zien. Hoewel de dagen van topless boybands die lopen te stuntelen in de regen misschien ver achter ons liggen, blijft de muziekvideo een van de populairste, duurzame en opwindende uitingsvormen in de hedendaagse popcultuur. 

Credits


Tekst Daisy Jones

Tagged:
muziekvideo