Advertentie

de hypervrouwelijke en dromerige films van sofia coppola

Ze won in Cannes de award voor beste regisseur als tweede vrouw ooit, en binnenkort komt haar nieuwe film ‘The Beguiled’ uit. Een goed moment om haar esthetiek te ontleden.

door Billie Brand
|
04 juli 2017, 1:05pm

Sofia Coppola is één van de twee vrouwen die ooit de award won voor de beste regisseur in Cannes. Ze kreeg hem voor The Beguiled, een interpretatie van een western uit 1971 met Clint Eastwood, waarin een gewonde soldaat de Amerikaanse Burgeroorlog ontvlucht door onder te duiken in een meisjeskostschool.

In de versie van Sofia is het plot en perspectief omgedraaid: het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van de meisjes, die op het Miss Martha Farnsworth Seminarie voor Jonge Dames zitten, niet vanuit het perspectief van de soldaat. Colin Farrell neemt de rol van Clint Eastwood voor zijn rekening, Nicole Kidman speelt Miss Martha en Elle Fanning, Kirsten Dunst, Angourie Rice en Anna Laurence zijn haar leerlingen.

De uitkomst van deze combinatie is, niet verrassend, een withete, gewelddadige, plakkerige rotzooi. De southern-gothic-thematiek lijkt nieuw voor de regisseur, met al dat bloed, zweet en gekrijs. Maar de visuele taal is typisch Sofia Coppola.

Een overwegend vrouwelijke cast, dat zien we al terug in haar films sinds The Virgin Suicides. Ook de jurken in sorbetkleuren, de zuurstokroze letters op de filmposter en een hoofdrol voor Sofia's nummer één muze Kirsten Dunst zijn onderdeel van de hypervrouwelijke beeldtaal waar Sofia Coppola patent op lijkt te hebben.

Maar wat maakt haar films nou precies zo dromerig? Het lijkt alsof de auteur naar het leven kijkt door een lens die in het zonlicht gedipt is. Ultra-licht, nevelig, met lichtreflecties die tegen de camera sprankelen.

"We hebben hier te maken met een dromer," zegt tiener Tim Weiner in de eerste film van Sofia, The Virgin Suicides. "Iemand die totaal de realiteit kwijt is." Het zijn scherpe woorden van Tim; het zou een perfecte beschrijving van Sofia's esthetiek kunnen zijn. Dromerigheid is voor Sofia Coppola wat symbolisme is voor David Lynch, en wat perfecte symmetrie is voor Wes Anderson. Als je een film van Coppola kijkt word je ondergedompeld in een prachtige hallucinatie, de lang uitgesponnen shots en de langzame zooms vertellen meer over de hoofdpersoon dan de minimalistische dialogen van de regisseur.

Maar wat maakt haar films nou precies zo dromerig? Het lijkt alsof de auteur naar het leven kijkt door een lens die in het zonlicht gedipt is. Ultra-licht, nevelig, met lichtreflecties die tegen de camera sprankelen. Maar naast alle schoonheid zijn er ook altijd sombere ondertonen. Beeld je Charlotte in, die eenzaam door Kyoto reist in Lost in Translation - de scène is mooier dan een ansichtkaart, maar het landschap kan dan nog zo'n esthetisch genot zijn, de melancholie voert de boventoon. Doordat er geen enkele dialoog is, gaat al je aandacht naar de perfectie van het landschap, waar Charlotte gedesoriënteerd en eenzaam doorheen dwaalt.

Nu we het toch over Lost in Translation hebben, is het de moeite om eens Sofia's zalige kleurenpalet onder de loep te nemen, zoals het roze-blauwe palet op het moment dat Charlotte "Brass in Pocket" zingt, in één van Tokyo's beruchte karaokebarren. In de scène is ze een zwoele verschijning met haar schouderlengte roze pruik tegen een zeeblauwe achtergrond.

De kleuren zijn een geweldige metafoor voor de bitterzoete romance met de oudere Bob, gespeeld door Bill Murray: het is een zoete, onschuldige en verdrietige relatie.

Lees: Sofia Coppola over haar oververwacht gruwelijke southern gothic.

Het meest delicate kleurenpalet van Coppola vind je in het fantastische spektakel Marie Antoinette. Voor deze film werkte Sofia samen met de wereldberoemde kostuumontwerper Milena Canonero. Er zijn geruchten dat Sofia pastelkleurige Ladurée-macarons meenam naar hun eerste afspraak: "Dit zijn mijn lievelingskleuren."

Maar voor haar vijfde film, The Bling Ring, deed Sofia er nog een schepje bovenop. De felle lichten in het huis van Paris Hilton in Hollywood voeren de boventoon als een Californische kliek van scholieren een verkleedpartijtje in de inloopkast houden en daarna haar spullen meenemen. That's so hot. Het zal je met het oog op de titel dan ook niet verbazen dat het haar meest protserige film tot nu toe is.

Haar dromerige protagonisten trekken je pas echt in het verhaal, met hun Disney-looks, hun porseleinen huid en hun zijdeachtige haar. Het is meer de regel dan uitzondering dat ze vertolkt worden door Kirsten Dunst. Ze komen in alle verschijningsvormen. Het zijn tienerkoninginen, wannabees en soms echte prinsessen. Ze zijn de ultieme babe Lux Lisbon, Marie Antoinette met haar frou frou-ondergoed en maraboe-veren, de melancholieke Charlotte en de Californische Nicki uit The Bling Ring. Coming-of-age-meisjes zijn Sofia's specialiteit. Hoewel sommigen zullen zeggen dat haar dromen de nachtmerries zijn van Laura Mulvey - The Virgin Suicides wordt bijvoorbeeld verteld vanuit het perspectief van tienerjongens die vanaf de overkant van de straat kwijlend naar de zusjes Lisbon staren - toch zijn de films vanuit de vrouwelijke blik gemaakt. Ze hebben misschien een mooie buitenkant, maar vanbinnen zijn ze allemaal op zoek naar iets dat ze missen.

Het regisseurstalent van Sofia gaat verder dan visuele fantasie en schoonheid, omdat ze haar esthetische wereld inzet als een manier om problematiek rondom het opgroeien als meisje te verkennen.

Het regisseurstalent van Sofia gaat verder dan visuele fantasie en schoonheid, omdat ze haar esthetische wereld inzet als een manier om problematiek rondom het opgroeien als meisje te verkennen. Een van mijn favoriete quotes uit Sofia-films is: "Wat doe je hier, schatje? Je bent nog niet eens oud genoeg om te weten hoe vreselijk het leven gaat worden." Dat zegt de dokter tegen de jongste zus Lisbon. Ze antwoordt: "Het is duidelijk, dokter, dat u nooit een 13-jarig meisje geweest bent." Iedereen die een meisje van 13 is geweest, zal zich hierin herkennen.

De invloed van Sofia is ook buiten de bioscoopzalen voelbaar. Pasteltinten en een schaamteloos vrouwelijke esthetiek zijn een gemeenplaats binnen onze cultuur geworden. Zo heb je bijvoorbeeld de prinsessenjurken van tuletovenares Molly Goddard, die zo uit de kledingkast van Sofia's Marie Antoinette zouden kunnen komen. Ook Petra Collins en de echte tienerkoningin Tavi Gevinson (ook al is ze nu 21), met haar stijlbijbel 'Rookie', hebben een vergelijkbare dromerige, lichte esthetiek, die ze inzetten om 'meisjesachtigheid' terug te claimen. Sofia is een onmiskenbare inspiratiebron.

Het is geen geheim dat de filmwereld nog steeds een mannenwereld is. De prijs voor beste regisseur is niet eens de hoogste onderscheiding in Cannes. Dat is de Palme d'Or, en Jane Campion is de enige vrouw in zeventig jaar tijd die hem won. Ook in Hollywood is er veel ongelijkheid. Sofia's vrouwelijke visie, haar stijlvolle schwung en nevelige esthetiek werd nooit als serieuze cinema beschouwd. Maar nu krijgt ze eindelijk de erkenning die ze verdient.

Lezen: De nieuwe Twin Peaks serie van David Lynch maakt alles kapot dat je leuk dacht te vinden aan televisie.

Credits


Tekst Billie Brand

Tagged:
Sofia Coppola
cultuur