een ontleding van onze liefde voor lelijke sneakers

Van Raf Simons Ozweegos tot Balenciaga’s nieuwste sneakers – we zijn gek op de lelijke schoen. Maar waarom eigenlijk?

|
okt. 4 2017, 12:39pm

Laten we eerlijk zijn: elegant, minimalistisch schoeisel valt tegenwoordig niet bepaald op. De afgelopen vijf jaar zijn de bescheiden silhouetten, simpele kleurenpaletten en veelzijdige stijlen zo goed als van de catwalk verdwenen. In die voetsporen treden nu de uitdagende, stevige en opvallende schoenen. Maar hoe definiëren we deze beruchte 'zo lelijk dat ze weer cool zijn'-sneakers, en aan wie hebben we deze alomtegenwoordigheid te danken?

De criteria zijn simpel. De meest gewilde sneakers van tegenwoordig zijn degene die je tien jaar geleden in het kortingsrek zag staan. De enige die ze toentertijd kocht was je oma, om haar postuur te verbeteren en haar eeltknobbels te ontzien. Deze modellen stonden synoniem aan de gevreesde 'praktisch boven stylish'-regel, met hun dikke zolen, vele panelen en dikke, gevoerde tongen die op hun plek gehouden werden door sportieve veters.

Hoewel ze ooit een modemisdaad waren, is de lelijke sneaker nu een belangrijk onderdeel van de mode-rebellie van tegenwoordig. Nu ze omarmd zijn door hypebeasts en zogenaamde 'modegoths', hebben merken hun liefde voor de afzichtelijke schoenen uit de jaren negentig nieuw leven ingeblazen, met een bijbehorende frisse, haute couture-makeover.

Eigenlijk zijn de schoenen waar we nu van houden, de ultieme niche-sneakers van weleer. Van de Buffalo-sneaker tot de gothic jungleboots – het tijdperk was een broeinest voor een uitgesproken undergroundgeneratie die hun schoeisel inzette als een vorm van expressie. Verschillende elementen van die stijlen, en dan met name de afstotelijke zolen en baldadige kleurstellingen, hebben hun opwachting gemaakt in het hedendaagse modebeeld. En dat komt door één Belgische man in het bijzonder.

"Merken hebben hun liefde voor de afzichtelijke schoenen uit de jaren negentig nieuw leven ingeblazen, met een bijbehorende frisse, haute couture-makeover."

De hedendaagse modegod Raf Simons speelde al - ver voordat de hypebeasts daar ook maar oog voor hadden - met grensverleggende schoenontwerpen. Vroeg in zijn carrière koos hij voor simpele omlijningen en decoreerde ze met gespen en gymnastiekschoen-achtige bandjes. De statements waren toen nog onopvallend, van het soort dat niemand echt deed opkijken van zijn geroemde kledingstukken. Maar het was de start van een reïncarnatie van old school sneakerontwerpen, die zou leiden tot zijn nu legendarische en lucratieve deal met Adidas. Hoewel hij zijn eigen draai aan de meer klassieke silhouetten gaf, zoals de Stan Smith en de Spirit, was het zijn heropleving van de Adidas Ozweego-hardloopschoen die ervoor zou zorgen dat de lelijke sneakertrend sprongen maakte.

Met zijn gespleten platvormzool, opzettelijk vloekende kleurenstellingen en een ontelbaar aantal panelen van leer, siliconen, suède en mesh, is elke herfst/wintereditie van Ozweego net een draagbaar en ambitieus kunstwerk. Het is het archetype geworden van de lelijke sneaker uit de jaren nul: begeerlijk, direct herkenbaar en ongeëvenaard.

Maar dat weerhield andere merken en designers er niet van om mee te liften op de Ozweego-trend. Influencer als altijd, werkte Simons' ontdekking een liefde voor volumineuze schoenen op in modehuizen door heel Europa. Waar gevestigde sportmerken als New Balance, Nike en Asics hun robuuste modellen van het stof ontdeden om zo de consumenten te voorzien in hun nieuwe liefde, leverden luxe modehuizen iets moois en stoutmoedigs met hun designs.

Als couturiers vroeger een sneaker maakten, een 'allemans'-schoen afgezien van de prijs, waren de resultaten zelden een discussie waardig: simpele en minimalistische silhouetten en materialen van hoge kwaliteit en ingewikkelde insneden, stukken die een investering zouden zijn voor de consument. Niet gerelateerd aan trends, maar tijdloze stukken die elke collectie herinnerd zouden worden. Ready-to-wear bestond altijd op het kruispunt tussen de wens voor commercie van de merkeigenaar en de wens om fantasie na te jagen van de creative director. Vaak wint de eerste.

"Misschien is onze 'hot-for-a-minute'-obsessie met zulke onpraktische en vaak dure schoenen een reflectie van ons verlangen om trends te aanbidden."

Maar niets was minder waar toen Balenciaga hun Triple-S sneaker presenteerde voor herfst/winter 17, onder leiding van provocateur Demna Gvasalia. Gvasalia staat bekend als pionier van trends, maar zijn verlate versie van de lelijke sneaker startte opnieuw de discussie onder degenen die dachten dat de trend was overgewaaid. Het ronkende design en het feit dat ze verkrijgbaar zijn in een reeks knallende kleuren zorgen ervoor dat de schoen eruitziet alsof het rechtstreeks uit een foute anime uit de jaren negentig komt; zo ridicuul dat de mensen buiten de 'modesekte' het design uitlachten.

De Triple-S waren in de presale al uitverkocht, nog maar voordat ze überhaupt verkrijgbaar waren bij de Balenciaga-verkooppunten. Een net zo controversiële sneaker, ook van de hand van Gvasalia, de Vetements x Reebok Insta Pump Fury was ook direct uitverkocht.

Betekent dit dat je je garderobe uit de jaren negentig om mag gaan spitten, op zoek naar die Sketchers waarvan je dacht dat je er cool mee uitzag? Wellicht. De criteria die de stijlvolle lelijke sneaker onderscheiden van de gewoonweg modeflaters zijn nog steeds een grijs gebied waar we mee worstelen. Om mee te kunnen doen aan de trend hebben merken als Fila hun statement, Spice Girl-achtige platformsneakers opnieuw uitgebracht, tot vreugde van de nostalgisten onder ons. Dat gezegd hebbende, zijn we er nog niet uit of deze stijlen net zo begeerlijk zijn als die van de designers.

Maar de catwalk is niet vrij van kritiek. Dit seizoen was daar ook de controversiële sneaker van Prada: de Cloudbust, met een opbollende zool, sponsachtige bovenkant en een band om de tenen waar zelfs je bergbeklimmende vader moeite mee zal hebben. Afhankelijk van je smaak, is het ofwel een meesterwerk van rebellerend design of het vreemdste wat je ooit hebt gezien. "Ik heb de toekomst gezien," zegt iemand op Reddit toen het model openbaar gemaakt werd, "en het ziet er orthopedisch uit."

Misschien is onze 'hot-for-a-minute'-obsessie met zulke onpraktische en vaak dure schoenen een reflectie van ons verlangen om trends te aanbidden. Als Simons en Gvasalia erin slagen om sneakerheads in verbazing achter te laten door de aankondiging van een nieuwe kleurstelling, zouden we dan niet allemaal een paar moeten aanschaffen? Is het nu de tijd om je Chuck Taylors naar de prullenbak te verbannen? Of onze Common Projects ceremonieel te verbranden, en over te stappen op een paar lijvige Balenciaga's? Misschien niet. Hoewel de lelijke sneaker nu een hype is, kunnen we moeilijk zeggen of de trend zal beklijven. Er hoeft maar één ontwerper te verkondigen dat elegante schoenen terug zijn in het modebeeld, om ons de opvallende sneaker achter in de kast op te laten bergen. In plaats daarvan moet je zo lang mogelijk genieten van de trend als je kunt. Ga eropuit in je meest avontuurlijke, polariserende sneakers en doe dat met zelfvertrouwen, wetende dat op dit moment opzettelijke lelijkheid zonder twijfel in is.