nederlandse activisten over hoe we de transgemeenschap kunnen ondersteunen

De aanval op de transgemeenschap in onder andere Amerika en Brazilië voelt hier misschien ver weg, toch maakt de lhbt+-gemeenschap zich wel degelijk zorgen.

door Rolien Zonneveld
|
28 oktober 2018, 12:13pm

Vorige week zondag lekte de The New York Times de inhoud van een memo van het Amerikaanse Department of Health and Human Services, waarin stond dat de Trump-administratie overweegt om de juridische definitie van gender aan te laten passen. In praktijk zou dit betekenen dat gender weer wordt gezien als een “biologische, onveranderlijke conditie die bepaald wordt door de genitaliën bij de geboorte.” Het nieuws veroorzaakte een golf van shock door de transgemeenschap wereldwijd: deze nieuwe definitie zou namelijk de 1.4 miljoen Amerikanen die zich niet identificeren met het gender waarmee ze geboren zijn, strippen van hun rechten.

Tegelijkertijd vindt er momenteel in Brazilië een presidentiële verkiezingscampagne plaats die naar alle waarschijnlijkheid Jair Bolsonaro in het zadel gaat helpen, een extreemrechtse ex-militair die bekend staat om zijn racistische, anti-democratische, anti-homo en vrouwenhatende retoriek. Verontrustende verhalen druppelen dagelijks binnen; zo schreef de Groene Amsterdammer van de week over hoe een homoseksuele man in zijn huis aan zijn voeten werd opgehangen en gemarteld. Toen de dader terugkwam en hoorde dat de man dood was, riep hij: ‘Leve Bolsonaro’.

Parallel hieraan vecht in Engeland de trans gemeenschap om de aanpassing van de Gender Recognition Act, die in 2004 van kracht ging en mensen met genderdysforie in staat stelde legaal hun gender aan te laten passen. Door deze act een update te geven zouden trans personen niet langer door het stroperige en dure proces hoeven om hun gender te ‘bewijzen’. Deze wens leidde in Engeland tot giftige debatten en protesten.

Hoewel in Nederland dit soort sentimenten ver weg lijken te zijn, maakt de Nederlandse lgbt+-gemeenschap zich wel degelijk zorgen. Actiegroepen als Trans United Nederland en Black Queer & Trans Resistance Netherlands hebben vandaag daarom een rally georganiseerd om solidariteit te betuigen. We vroegen vier betrokken activisten waarom de internationale ontwikkelingen zorgwekkend zijn en hoe bondgenoten de transgemeenschap kunnen ondersteunen.

Ana Paula Lima, ambassadrice Amsterdam Pride en Trans Pride of Colour

Hoe reageerde jij op het nieuws dat de Trump-administratie de definitie van gender aan wil laten passen?
Geshockeerd, maar niet verrast. Transgender personen zijn altijd een doelwit geweest in de samenleving. In plaats van deze kwetsbare groep te beschermen heeft Trump en aanhang ervoor gekozen om de sterken sterker te maken en de zwakken zwakker. Het is een schande dat niemand ingrijpt. Als het om olie gaat weet het Westen wel wat er moet gebeuren, maar als het om transgenders gaat lijkt niemand in de internationale gemeenschap er iets om te geven.

Wat vind je het meest zorgwekkend aan de huidige internationale ontwikkelingen op het gebied van transgenderrechten?
Dat de mensenrechten en bescherming van transgender personen stap voor stap worden afgenomen. Maar ook de normalisering van fascistisch en ultraconservatief gedachtegoed, wat racistisch en anti-lhbt+ beleid in de hand werkt. Voor transgender personen, en dan met name van kleur is dat – letterlijk – een dodelijke combinatie. Vorige week alleen al zagen we de brute moord van vijf transvrouwen in Brazilië door aanhangers van Bolsonaro.

Nederland staat dit jaar officieel niet meer in de top tien van de meest lhbt-vriendelijke landen van Europa. Wat vind je daarvan?
Niet verrassend. Nederland doet zich graag voor als tolerant land. Maar tolerantie helpt de (biculturele) lhbt+-gemeenschap niet. Respect en acceptatie wel. Je tolereert je zeurende buurman wel, maar je respecteert hem niet – hoe eerder hij verhuist hoe beter. Rechts extremisme wordt genormaliseerd in de Nederlandse politiek, en onze gemeenschap is daar de dupe van. We hebben bescherming nodig, en met name de transgender gemeenschap. Grote lhbt+-organisaties hier doen er niet zoveel aan om de transgemeenschap te empoweren. We doen er alleen even toe wanneer er geld omgehaald moet worden, maar zelf zien we dat geld uiteindelijk niet terugvloeien naar projecten voor trans personen.

Wat kunnen bondgenoten van de lhbt+-gemeenschap doen om hun support te verlenen?
Empower ons. Praat met ons in plaats van over ons. Laat ons onszelf vertegenwoordigen in posities die ertoe doen. Accepteer het feit dat transfobie onlosmakelijk verbonden is met racisme, seksisme, en lhbt+-fobie. Accepteer dat we meetellen. Wanneer er over lhbt+-rechten wordt gesproken, associëren grote mainstream organisaties lhbt+-issues vooral met cisgender homomannen, terwijl een van die issues is dat transvrouwen vaak sekswerkers zijn. Deze groep wordt te vaak genegeerd in organisaties.

Naomi Pieter, performer en mede-oprichter Black Queer & Trans Resistance Netherlands

Moet de Nederlandse transgemeenschap gezien de mondiale ontwikkelingen zich zorgen maken?
Alle gemeenschappen zijn internationaal verbonden aan elkaar. De moord op een transvrouw in Brazilië raakt ons even, als de moord op een zwarte transvrouw in Nederland. De ontwikkelingen geven de tijd aan waarin we leven. Ook hier in Nederland. We moeten ons beseffen: de overheid werkt voor ons en wij niet voor de overheid. Op dit moment in de Tweede Kamer is er bijvoorbeeld geen enkele zwarte representatie. De landelijke politiek op dit moment weerspiegelt onze maatschappij niet. Als we niet oppassen, maken wij over een aantal jaar hetzelfde hier mee.

Nederland staat dit jaar officieel niet meer in de top tien van de meest lhbt+-vriendelijke landen van Europa. Wat vind je daarvan?
Logisch. Nederland moet deze positie opnieuw verdienen. In de eerste twee maanden dit jaar waren er meer dan vier geregistreerde lhbt+-gerelateerd geweldsincidenten, plus de dood van Orlando Boldewijn. De Canal Amsterdam Pride is een van de onveiligste plekken geworden, gekaapt door hetero's uit de provincie. Dit jaar zagen we hoe mensen 'spot de homo' speelden en hoe taxichaffeurs weigerden transvrouwen van kleur en dragqueens mee te nemen. In Amsterdam is er maar één bar voor queer vrouwen in een stad met meer dan 800.000 mensen. Trans mensen moeten nog steeds naar een psychiater om te 'bewijzen' dat ze trans zijn en het traject voordat men behandeling krijgt duurt maar liefst twee jaar. Als je op straat komt te staan, is er amper tot geen crisisopvang die is ingesteld op de complexe lhbt+-problematiek. Ja, we kunnen trouwen hier in Nederland, maar de sociale acceptatie van en faciliteiten voor (bi-culturele) lhbt'ers is nog ver te zoeken.

Wat kunnen bondgenoten van de lhbt+-gemeenschap doen om hun support te verlenen?
Spreek je uit en blijf het gesprek voorzetten. Wijs de mensen om je heen op hun onwetendheid. Help financieel als je kunt. Ga na wat je eigen organisatie, school of werk doet op het gebied van inclusiviteit. Kom wanneer we je nodig hebben. Maar vooral: mijn vrijheid is onlosmakelijk verbonden aan die van jou. Jij kan niet vrij zijn, als ik niet vrij ben.

Thorn Roos de Vries, dragking en mede-organisator trans rally

Hoe reageerde jij op het nieuws dat de Trump-administratie de definitie van gender aan wil laten passen?
Wat me het meest shockeert is dat Trump tijdens de verkiezingsperiode beloofde dat hij voor de transgemeenschap zou strijden, en dat hij deze nu gewoon ontzettend laat vallen. Het maakt me emotioneel en heel erg boos. Het ergste aan deze verandering is dat het betekent dat je daardoor als individu niet meer over je eigen identiteit mag beslissen. Het bestaansrecht dat transgender personen eerst wel hadden wordt dan afgenomen. Het is dus niet alleen een stap terug in de tijd, maar ook heel gevaarlijk voor mensen die uit de kast zijn. Mensen hebben geen kast meer om in terug te gaan – die zijn al exposed.

Wat vind je het meest zorgwekkend aan de huidige internationale ontwikkelingen op het gebied van transgenderrechten?
De politieke agressie die er op dit moment in de wereld is tegenover transgenders, maar ook andere minderheden, is schokkend. Wat er in Amerika gebeurt is heel erg, ook omdat het zo’n invloedrijk land is. Maar ook in Brazilië is de situatie voor transgenders ongelofelijk slecht. Bolsonaro heeft gezegd dat hij liever zou willen dat zijn eigen zoon dood was dan gay. De internationale haat wordt door social media overigens ook veel makkelijker verspreid: ik heb van de week een post geplaatst over de rally met de hashtag #WeWontBeErased, en kreeg daar reacties op van mensen die ik niet ken, die zeiden dat ik naar de hel zou gaan.

Nederland staat dit jaar officieel niet meer in de top tien van de meest lhbt-vriendelijke landen van Europa. Wat vind je daarvan?
Dat is natuurlijk schandalig. We zijn lui geworden. Nederland heeft als eerste land ooit het homohuwelijk gelegaliseerd, maar sindsdien staan we stil. Er zijn bijvoorbeeld al veel landen waar je op je paspoort bij geslacht een ‘X’ kan invullen of geen geslacht hoeft te vermelden – hier kan dat nog niet. En dat heeft gevolgen voor hoe goed iemand beschermd kan worden.

Ik identificeer mij als non-binair, als man noch vrouw, en ik het gebeurt me meerdere keren per week dat ik een toilet uit word gestuurd, of dat ze bij de ingang van een club mijn identiteitsbewijs weigeren. En als ik een werkcontract teken, moet ik daarin aangeven of ik man of vrouw bent. Ik ben nu bezig om dat samen met het bedrijf waar ik werk te veranderen, maar dat gaat niet zomaar.

Wat kunnen bondgenoten van de lhbt+-gemeenschap doen om te supporten?
Blijf vragen stellen, ook als je dat eng vindt. Ik vind het fijn als iemand me vraagt hoe ik aangesproken wil worden. Op dit moment wen ik zelf aan “die” als voornaamwoord in het Nederlands, maar ik vind het ook fijn als mensen me gewoon bij mijn naam noemen. En ga naar demonstraties, want die zijn er niet alleen voor mensen die zelf trans, non-binair of intersex zijn. We hebben juist bondgenoten nodig, omdat dat toch het merendeel van de bevolking is. Kom ons steunen, ook als je het gevoel hebt dat dit niet jouw gevecht is. Je kunt dan een vangnet zijn en helpen om de boodschap van inclusiviteit en liefde te verspreiden.

Diëgo de Mos, performer en vrijwilliger rally

Hoe reageerde jij op het nieuws dat de Trump-administratie de definitie van gender aan wil laten passen?
Geschokt. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Met alle progressie die de community heeft gemaakt, voelt dit alsof we terug in de tijd worden geworpen. Iemand nodigde me uit voor de rally en ik voelde meteen weer een volle lading hoop. Ja, dit is wat we moeten gaan doen. Ik zag bovenaan in het facebookevent dat er hulp werd gezocht in de organisatie en heb me direct aangemeld.

Wat vind je het meest zorgwekkende aan de huidige internationale ontwikkelingen op het gebied van transgenderrechten?
De veiligheid van de mens én de schending van een basis mensenrecht om te mogen zijn wie je bent. Twee essentiële bouwstenen tot een gelukkig bestaan. Kun je je voorstellen hoe het is om bijvoorbeeld als transgender vrouw naar een mannengevangenis te moeten? En, kan je je voorstellen dat een politieke beslissing bepaalt hoe jij door het leven moet gaan?

Nederland staat dit jaar officieel niet meer in de top tien van de meest lhbt+-vriendelijke landen van Europa. Wat vind je daarvan?
Aan de ene kant verbaast het me, aan de andere kant ook weer niet. Ik ben ontzettend dankbaar voor wat we collectief gezien hebben in Europa in vergelijking tot andere gebieden in de wereld. Desondanks is de situatie in Nederland niet perfect. Geweld op basis van seksualiteit of genderidentiteit vindt nog steeds plaats. Sommigen zeggen zelfs nu meer dan vroeger. Dat raakt me. Wellicht kunnen we een voorbeeld nemen aan de tien andere meest lhbt+-vriendelijke landen in Europa en ervoor zorgen dat we daar naar toe groeien.

Wat kunnen bondgenoten van de lhbt+-gemeenschap doen om te supporten?
Laten we het niet alleen bij lhbt’ers houden en laten we ervoor zorgen dat ieder mens op de wereld met respect wordt behandeld. Ik geloof dat zelfs de kleinste handelingen in je directe omgeving een grote impact kunnen maken. Maak je hard tegen discriminatie, racisme, homo- en transfobie, validisme, etcetera etcetera. We maken het allemaal dagelijks mee in de kleinste vormen; een grappig bedoelde opmerking of een onwetende stereotyperende mening. Spreek je uit op een respectvolle manier, iedere dag weer, en sta op tegen menselijk onrecht.

De Trans Solidarity Rally vindt vandaag plaats om 19.00 uur op het Museumplein in Amsterdam.

Tagged:
transgender
rally
Activisme