zijn fotografieopleidingen in dit instagramtijdperk nog relevant?

Deze zomer komt hun 4-jarige opleiding tot een einde. i-D vroeg een paar van onze favoriete afstudeerders van de opleiding Fotografie aan de KABK waarom hun opleiding ook in deze plaatjesmaatschappij nog belangrijk is.

door Rebecca Nevins
|
17 april 2015, 3:50pm

DEAR is een collectief van ruim veertig fotografiestudenten die in juli dit jaar afstuderen aan de KABK. Samen zetten zij de expositie DEAR: the print factory op, waarin ze hun eindwerk laten zien - van mode-editorials tot maatschappelijk geëngageerde documentaires. Op de expo staat een exclusieve pop-up printsale waar prints ter plekke geprint en verkocht worden. What you see is what you can get, dus!

i-D vroeg zich af hoe deze jonge creatievelingen tegenover fotografie staan in een tijdperk waarin iedereen met een smartphone zich een fotograaf waant. Wat is volgens hen tegenwoordig de essentie van fotografie? En waarom is fotografie studeren nog steeds nodig in deze plaatjesmaatschappij? We zochten een paar van de meest veelbelovende afstudeerders op en vroegen het hen.

Naam: Imke Ligthart

Leeftijd: 29

Kan je iets vertellen over je afstudeerproject?
Soms is een probleem zo groot dat het niet te bevatten is - dat het voorbij het voorstelbare gaat, dat je er helemaal niks mee kan. Toen ik een artikel las over het mogelijke verdrinken van de aarde, bleef ik hierover nadenken. Hoe langer ik erover nadacht, hoe verbaasder ik werd. Want wat doe ik? Niks, helemaal niks behalve denken dat het zichzelf allemaal wel oplost. Het probleem is te groot, te ver weg van de wereld die we kennen en te absurd voor de realiteit. Realiteit is sowieso een vreemd ding.

Waarom zouden mensen die fotograaf willen worden volgens jou juist wel of niet fotografie moeten studeren? Wat maakte dat jij deze opleiding bent gaan doen?
Ik had het gevoel dat ik stil stond en wilde mezelf verder ontwikkelen. Kunstonderwijs heeft me geholpen me te verdiepen en mijn fotografie is naar een hoger niveau getild. Nu ben ik blij dat ik weer klaar ben, ik heb zin om weer te spelen!

Wat is voor jou de essentie van fotografie in de 21e eeuw?
Manipulatie (en degradatie).

Heeft de enorme toename van beelden online het moeilijker gemaakt om unieke content naar buiten te brengen?
Iets naar buiten brengen is niet moeilijk maar mensen zien door de bomen het bos niet meer. Zie tussen alle selfie- en boterhammen met pindakaas-updates je verhaal maar eens te communiceren. Fotografie lijkt zo makkelijk maar het is een enorme uitdaging om onderscheidend werk neer te zetten.

Heeft Instagram ervoor gezorgd dat fotografie nu iets heel anders inhoudt dan tien jaar geleden?
Ja. Fotografie is vaak filosofie maar dat gaat niet zo lekker samen met de oppervlakkige social media-updates. Het wordt tijd dat we een nieuw woord verzinnen voor alles dat geen fotografie genoemd zou moeten worden. Men zou deze twee werelden afzonderlijk van elkaar moeten zien zodat de essentie van fotografie weer naar boven komt. Literatuur vergelijk je ook niet met een roddelblad, ook al kunnen beide vermakelijk zijn.

Vaak wordt gedacht dat ons beeld van de wereld gedefinieerd wordt door de duidelijke dominante beeldcultuur in de 21e eeuw. In zo'n plaatjesmaatschappij lijkt het net of het beeld zijn inhoud heeft verloren. Hoe zie jij dit?
Er is nog genoeg beeld met inhoud maar dat wordt, helaas, vaak overgeslagen.

www.imkeligthart.com

Naam: Anouk van Kalmthout

Leeftijd: 23

Kan je iets vertellen over je afstudeerproject?
De gedachte achter mijn project is ontstaan in een periode waarin ik steeds een passieve houding in mijn handelen en denken opmerkte. Een soort afwachtendheid en frustratie als iets niet gebeurde, alsof mijn doelen me aangereikt moesten worden door iets hogers. Hoe meer ik me ermee bezig hield, hoe meer het me opviel dat mijn omgeving zich hetzelfde gedroeg. Ik wilde het omdraaien: wat als wij de plek van God vervangen en het heft in eigen handen nemen? Kiezen en creëren in plaats van geleefd worden. Mijn eindexamenwerk, Cult of Creators, is uiteindelijk een beeldende zoektocht van drie afzonderlijke series geworden naar dat eindpunt: jijzelf als eigen God. Een soort controle over je eigen lot.

Waarom zouden mensen die fotograaf willen worden volgens jou juist wel of niet fotografie moeten studeren? Wat maakte dat jij deze opleiding bent gaan doen?
Ga fotografie studeren als je jezelf wilt onderdompelen in alle facetten en stromingen van fotografie, snel wil groeien en ook bereid bent veel tijd in te leveren. Als je eigenwijs bent en al precies weet wat je wilt en ook de juiste aard daarvoor hebt, ga dan als autodidact verder. Deze overweging heb ik ook voor mezelf gemaakt. Ik herkende de drang om in de geënsceneerde fotografie te duiken en mijn opleiding heeft me zeker daarin gevormd.

Wat is voor jou de essentie van fotografie in de 21e eeuw?
Of er een algemene essentie is weet ik niet, maar voor mij is het een middel geworden om te kunnen manipuleren en iets surrealistisch bloot te leggen wat je normaal gesproken niet tegenkomt in het dagelijks leven.

Heeft de enorme toename van beelden online het moeilijker gemaakt om unieke content naar buiten te brengen?
Ik denk het niet, júist nu kan iedereen unieke content naar buiten brengen. Het draait er vooral om dat je je werk durft te delen. Zolang je dat doet worden echt unieke stukken altijd opgepikt.

Heeft Instagram ervoor gezorgd dat fotografie nu iets heel anders inhoudt dan tien jaar geleden?
Niet per se. Nogmaals, ik dat niet dat er een algemene essentie van fotografie bestaat, daarom kun je ook niet zeggen dat Instagram deze veranderd heeft. Fotografie wordt op zoveel verschillende manieren gebruikt. Op mij heeft het in ieder geval geen invloed gehad omdat ik Instagram voornamelijk gebruik voor mijn leuke dagelijkse dingen.

Vaak wordt gedacht dat ons beeld van de wereld gedefinieerd wordt door de duidelijke dominante beeldcultuur in de 21e eeuw. In zo'n plaatjesmaatschappij lijkt het net of het beeld zijn inhoud heeft verloren. Hoe zie jij dit?
Ik denk dat er nog steeds een duidelijk verschil bestaat in de kwaliteit tussen instagramfoto's en bijvoorbeeld modefotografie. Er is altijd ruimte voor kwaliteit en inhoud, maar je moet er naar zoeken. Deze zoektocht herken ik ook in mijn eigen foto's. Het gaat vaak over vertraging en esthetica, wat juist een reactie is op de vluchtige beeldcultuur.

http://www.anoukvankalmthout.com

Naam: Anna Klevan

Leeftijd: 22

Kan je iets vertellen over het project die op de expo zal verschijnen?
Tijdens mijn studie heb ik langzaam een fascinatie ontwikkeld voor de handeling van het fotograferen zelf. De rol en invloed van de camera intrigeren mij - hoe passen we beeld toe? Hoe verhouden we ons tot dit reproductieapparaat zodra wij ervoor staan? Die beeldvorming en de relatie tussen vastgelegd worden en bestaansrecht vond ik onder andere in het verhaal van Greg Packer. Een gemiddelde, doorsnee Amerikaan - een 'man in de straat' om het zo maar te zeggen. En dat is hij, vol overgave; Packer staat ook wel bekend als de meest geciteerde man in Amerika. In de rij voor de nieuwste iPhone tot de release van J-LO's nieuwe album, en van de opening van Ground Zero tot het bijwonen van de publieke begravenis van Whitney Houston... Packer is overal. In You can find me everywhere vroeg ik hem te selecteren welke beelden hij goed vond en welke niet, met de zelfcensuur waarin ieder ander naar zijn eigen beeld zou kijken.

Waarom zouden mensen die fotograaf willen worden volgens jou juist wel of niet fotografie moeten studeren? Wat maakte dat jij deze opleiding bent gaan doen?
Als tiener maakte ik beelden waarin ik mij alleen focuste op het esthetische aspect van de foto. Ik creëerde, fotografeerde mezelf en liet mijn zusje vaak model staan (waarschijnlijk best herkenbaar onder de tienermeisjes). Langzaamaan begon ik de buitenwereld interessanter te vinden - de camera werd voor mij een goede reden om mensen te ontmoeten die ik anders nooit had ontmoet en op plekken te komen waar ik anders nooit zou komen. De studie aan de KABK heeft mij de waarde van onderzoek, concept en presentatie doen inzien.

Wat is voor jou de essentie van fotografie in de 21e eeuw?
Ik word gezien, dus ik besta.

Heeft de enorme toename van beelden online het moeilijker gemaakt om unieke content naar buiten te brengen?
De grens tussen amateur en professioneel fotograaf is steeds meer verwaterd - ben ik een fotograaf zodra ik een camera in mijn hand heb? Het antwoord op die vraag is in het heden misschien al minder relevant. Ik denk dat de enorme toename in beeld vooral in relatie staat tot hoe de mainstream omgaat met fotografie. De fotografie die tot kunst behoort staat hier nog steeds los van en kan een middel zijn om te reflecteren op deze enorme hoeveelheid online beelden en de manier waarop we daarmee omgaan. De lastigste stap is om dit weer terug te communiceren naar die grote groep mensen.

Heeft Instagram ervoor gezorgd dat fotografie nu iets heel anders inhoudt dan tien jaar geleden?
Volgens mij heeft fotografie een steeds prominentere rol gekregen in het dagelijks leven binnen onze 'deelcultuur'. Instagram vind ik vergelijkbaar met Facebook, waarin het fotograferen, schrijven en liken onlosmakelijk verbonden is met het delen van een stukje van jezelf. Dit is allemaal veel vanzelfsprekender geworden als je het vergelijkt met tien jaar terug, doordat er nu zoveel (snelle) digitale podia voor bestaan.

Vaak wordt gedacht dat ons beeld van de wereld gedefinieerd wordt door de duidelijke dominante beeldcultuur in de 21e eeuw. In zo'n plaatjesmaatschappij lijkt het net of het beeld zijn inhoud heeft verloren. Hoe zie jij dit?
Ik denk dat het de taak van kunstenaars en fotografen is om deze inhoud weer terug te brengen in het beeld, of het in elk geval te bevragen.

Naam: Robin Alysha Clemens

Leeftijd: 23

Kan je iets vertellen over je project One Mile Away?
De serie One Mile Away is ontstaan vanuit mijn eigen verlangen en geromantiseerde blik op reizen, een thema wat in veel van mijn werk terugkomt. We willen allemaal weleens weg - weg van de dagelijkse sleur, de deur achter je dichtrekken en gewoon op reis. Helaas is dat door werk, school en andere verplichtingen niet altijd mogelijk. Waarom zouden we eerst honderden kilometers moeten afleggen om die ene plek te vinden met de perfecte combinatie van avontuur, ontspanning en een gevoel van vrijheid? Met mijn eigen saaie buurt, tuin, dakterras en omgeving als decor, ben ik elke week op pad gegaan, op zoek naar beelden die dat reisgevoel uitdrukken. In de foto's lijk ik een observator, maar ze zijn compleet in scène gezet. One Mile Away is een verkenning van reislust, binnen een één mijl radius van mijn eigen voordeur.

Waarom zouden mensen die fotograaf willen worden volgens jou juist wel of niet fotografie moeten studeren? Wat maakte dat jij deze opleiding bent gaan doen?
De middelen om autodidact fotograaf te worden zijn er. Het is gewoon een kwestie van doen - trial and error. Om goede beelden te maken heb je in principe geen school nodig, alleen genoeg motivatie en een goed oog. Het ligt er natuurlijk ook heel erg aan wat voor soort fotograaf je wilt worden - iemand die zich specialiseert in mode, product, portret of autonoom zullen allemaal andere behoeftes hebben binnen een studie.

De academie was voor mij een enorme rollercoaster. Je moet echt een specifiek type student zijn wil je je goed kunnen aanpassen aan het ritme en de regels van zo'n school. Ik ben dat zelf nooit geweest dus ik heb ook altijd veel problemen gehad met de manier van lesgeven. Een kunstacademie is echt niet voor iedereen een uitkomst en eigenlijk heb ik er ook nooit tussen gepast. Achteraf ben ik toch blij dat ik mezelf heb gepushed om de studie af te maken, aangezien mijn werk er zeker door is gegroeid. Je wordt gedwongen bepaalde beslissingen te maken die je anders misschien niet had gemaakt. Wat ik voornamelijk heb geleerd zijn de verschillende manieren waarop je beelden kan interpreteren en toepassen. Je wordt op de academie naast fotograaf ook een beetje opgeleid tot art director. De nadruk ligt op het conceptueel denken en het uiteindelijke beeld wordt gezien als communicatiemiddel van de inhoud. Dit kan bij vlagen erg frustrerend zijn - soms wil je ook "gewoon" mooie beelden maken, zonder er te veel over na te hoeven denken - maar uiteindelijk helpt het je enorm bij het neerzetten van een sterk project.

Wat is voor jou de essentie van fotografie in de 21e eeuw?
Is er überhaupt een essentie? Fotografie is op dit moment zo breed, zo divers. The sky is the limit. Ik denk dat de essentie van fotografie in de 21e eeuw is dat er geen essentie is. Als ik toch iets moet noemen wat fotografie in de 21e eeuw kan typeren is het dat men van fotografen steeds meer verwacht dat ze divers werken. Veel fotografen zijn nu ook cross mediaal bezig - met film, audio, interactieve websites of installaties... Natuurlijk zijn er genoeg makers die zich bij het traditionele medium fotografie houden, maar het gebied tussen de verschillende media wordt steeds vager.

Heeft de enorme toename van beelden online het moeilijker gemaakt om unieke content naar buiten te brengen?
Dat het eventueel moeilijk is om unieke content te creëren heeft niets te maken met de verspreiding van online beelden. Vanaf het begin kijken we al van elkaar af, kopieëren we elkaars ideeën en proberen we er dan zelf iets nóg beters van te maken. Zoals Pablo Picasso ooit zei: "Good artists copy, great artists steal." Er is gewoon meer content, meer beeld, maar dat betekent niet dat het daardoor moeilijker is geworden om uniek beeld te maken. Natuurlijk, bijna alle ideeën die je bedenkt zijn waarschijnlijk al eens door iemand anders gedaan, maar dan is het toch juist een uitdaging om ervoor te zorgen dat jij de beste of in elk geval vernieuwendste bent?

Heeft Instagram ervoor gezorgd dat fotografie nu iets heel anders inhoudt dan tien jaar geleden?
Niet Instagram an sich, maar social media in zijn geheel hebben natuurlijk wel gezorgd voor een verandering in de vluchtigheid van de beeldcultuur. Ik denk dat fotografie nog steeds dezelfde essentie heeft, dezelfde inhoud, alleen gaan we er op een andere manier mee om. We krijgen dagelijks zo veel beelden op ons netvlies afgevuurd dat we ook geleerd hebben om deze veel sneller te lezen en interpreteren dan tien jaar geleden.

Vaak wordt gedacht dat ons beeld van de wereld gedefinieerd wordt door de duidelijke dominante beeldcultuur in de 21e eeuw. In zo'n plaatjesmaatschappij lijkt het net of het beeld zijn inhoud heeft verloren. Hoe zie jij dit?
De inhoud is zeker niet minder geworden, ik denk juist dat de behoefte naar kwalitatief hoogwaardige beelden steeds meer aan het stijgen is. We worden dagelijks met zoveel verschillende beelden geconfronteerd, waaronder ook zoveel van slechte kwaliteit. Voor mij is het juist een verademing als ik iets kwalitatief "goeds" tegenkom - als een onverwacht cadeautje tussen de totale chaos.

www.robinalysha.com

DEAR: the print factory is van 17 t/m 19 april te bekijken in de Melkweg.

Credits


Tekst Rebecca Nevins
Fotografie Dennis Branko

Tagged:
Fotografie
melkweg
dear
KABK
Robin Alysha Clemens
anna klevan
anouk van kalmthout
imke ligthart