Zelfportret in lamp, 1977. Fotografie Robby Müller

de nog nooit eerder vertoonde polaroids van cinematograaf robby müller

Kunsthistorica Andrea Müller-Schirmer vertelt over de polaroids van haar overleden man Robby Müller, de beroemde Nederlandse cameraman van Paris, Texas.

door Ryan White
|
06 juli 2019, 11:00am

Zelfportret in lamp, 1977. Fotografie Robby Müller

Toen Robby Müller vorig jaar overleed, verloor de filmindustrie een van haar meest gerespecteerde cinematografen. Hij werkte vaak samen met regisseurs Jim Jarmusch en Wim Wenders. Zijn werk stond bekend om zijn suggestieve gebruik van weinig licht en uitgesproken kalmte, waardoor hij door sommigen de ‘master of light’ werd genoemd. En hoewel hij meer dan een halve eeuw geleden begon te werken, hebben de kenmerkende eigenschappen van zijn werk in de loop der jaren alleen nog maar meer cultstatus gekregen. Veel fotografen worden nog steeds geïnspireerd door zijn palet van zacht licht en neonborden, en Instagram staat nu bomvol met de groene en roze tinten van desolate benzinestations, of zonlicht dat over een schraal landschap schijnt.

Wat sommigen niet weten, is dat Robby ook vaak een camera bij zich had als hij ergens heen ging. “Robby was nooit van plan om de polaroids of andere foto’s aan iemand anders te laten zien,” zegt Robby’s weduwe Andrea Müller-Schirmer, die een nieuwe expositie heeft samengesteld van deze nooit eerder vertoonde polaroids. “Hij bewaarde ze zorgvuldig in houten doosjes. Een paar jaar geleden – toen hij ziek werd – begon ik zijn archief te organiseren. Onze vriend Steve McQueen, de kunstenaar en filmmaker, kwam vaak langs om thee te drinken. Ik liet hem eens wat polaroids zien en hij zei meteen dat ik er iets mee zou moeten doen.”

De expositie werd deze week geopend op het Franse fotofestival Les Rencontres d’Arles. We spraken voorafgaand aan de opening met Andrea over wat we van dit niet eerder vertoonde werk kunnen leren.

Robby-Muller
Sante Fe, Mexico 1985

i-D: Wanneer zijn deze polaroids genomen?
Andrea Müller-Schirmer: De eerste polaroids zijn in 1973 gemaakt, toen Robby en Wim Wenders Alice in den Städten aan het opnemen waren. In die film reist een journalist met een Polaroidcamera door de Verenigde Staten. De filmproductie kreeg destijds door Polaroid een prototype van de beroemde SX-70-camera aangeboden, en vanaf dat moment namen Robby en Wim de hele tijd foto’s.

Is het fotografische werk van Robby door de jaren heen duidelijk veranderd?
Nee, ik denk dat Robby altijd open is gebleven voor nieuwe dingen en dat hij veel experimenteerde. Natuurlijk kreeg hij de techniek en het materiaal steeds beter onder de knie, maar vaak waren de resultaten anders dan hij had verwacht.

1561570492528-04-Press-Images-l-Robby-Muller-l-Kensington-Motel1985
Kensington Motel, 1985

De expositie heet Like Sunlight Coming Through The Clouds . Waar komt die naam vandaan?
Claire Pijman heeft een documentaire over Robby gemaakt, die Living the Light heet. Hij ging vorig jaar in première op het filmfestival van Venetië, kort nadat Robby was overleden. Er zit een scène in waarin Jim Jarmusch een gitaar uitkiest die bij Robby moet passen, en hij zegt dan: “Maybe this one, it's like sunlight coming through the clouds.” Dat vond ik mooi.

Wat zeggen deze foto’s over Robby als kunstenaar?
Robby had een kunstzinnige blik. Hij keek altijd op die manier naar de wereld, dus zijn werk en zijn leven kunnen niet van elkaar gescheiden worden. Hij nam niet alleen foto’s met de Polaroidcamera, maar ook met veel andere camera’s: 35mm, 4x5, goedkope 3D-camera’s. Meestal droeg hij een spijkerjasje. In de ene zak bewaarde hij zijn tabak, en in de andere zijn heel kleine Minolta.

In bijna al zijn foto’s ving hij het licht in al zijn verschillende facetten, kleuren en vormen. Zoals Bianca Stigter eens zei: “Het is niet het licht dat ons dingen laat zien; de dingen laten ons het licht zien.”

Robby-Muller
Hilton 6th Avenue, 1986

Wat vond jij zijn grootste kracht als fotograaf of cinematograaf?
Hij nam risico’s, was speels en ruimdenkend. Soms ging het mis, maar daar leerde hij dan van. Hij stond in dienst van het verhaal. Hij wilde dat het publiek geloofde in wat ze zagen. Hij ging niet voor schoonheid omwille van de schoonheid. Hij haatte overduidelijk camerawerk; hij noemde dat “camera-acrobatiek”. Verder stond hij open voor nieuwe technologieën, nieuwe experimenten en veranderde hij makkelijk van omgeving. Hij klampte zich niet vast aan vooropgezette storyboards of dogmatische plannen. Hij dacht creatief na als de situatie veranderde, en leefde in het moment. Dat is wat hij met zijn foto’s deed.

Is er een foto die voor jou het meest betekent?
Nee, eigenlijk niet. Ik ben dol op bijna allemaal, zelfs de mislukte. Er zit een prachtige abstractie in. En elke keer als ik naar de polaroids kijk, ontdek ik weer nieuwe die me op bepaalde manieren aanspreken.

'Robby Müller: Like Sunlight Coming Through the Clouds' wordt gepresenteerd door Polaroid en is vanaf deze week te zien op Place de la République 12, Arles, Frankrijk.

Robby-Muller-l-Baywater-Hotel-1985
Baywater Hotel, 1985
Austin-Texas 1979
Austin Texas, 1979
Robby-Muller-l-Kensington-Motel1985
Kensington Motel, 1985
Robby-Muller-l-Winter-Trees
Winter Trees
Robby-Muller-l-Hotel-Miramare-1977
Hotel Miramare, 1977
1561570868816-03-Press-Images-l-Robby-Muller-l-New-Orleans-1985
New Orleans, 1985
1561570900822-09-Press-Images-l-Robby-Muller-l-Self-portrait-in-lamp-1977
Self-portrait in lamp, 1977.

Credits


Fotografie Robby Müller