Fotografie Mikey Gower

stephen ostrowski verwerkt zijn traumatische ervaring met conversietherapie in kleurrijke kunst

We spraken de kunstenaar over zijn opvoeding in een gelovige gemeenschap, en het ontdekken van skateboarden als uitweg.

door Emily Manning
|
05 april 2018, 3:31pm

Fotografie Mikey Gower

Ik zit op een bank bij het raam in Stephen Ostrowski’s studio in Chinatown. Een lang en felgroen model, dat eruitziet alsof hij regelrecht uit een van de kleurrijke kunstwerken van Ostrowski komt. Op zijn abstracte werken zijn kruizen, vlammen of bloemen te zienー iconografie waar de kunstenaar aan werd blootgesteld tijdens zijn jeugd in een evangelische missionarissengemeenschap in Thailand.

Ostrowski is aan het ontbijten en verzamelt tegelijkertijd een aantal rondslingerende tekeningen, terwijl hij vertelt over zijn tijd in Zuidoost-Azië. Zijn ouders komen uit de Verenigde Staten; zijn vader is geboren in Wisconsin, zijn moeder in Iowa. Toen hij op de basisschool zat verhuisden ze naar Bangkok. “Mensen met mijn opvoeding noemen ze kinderen van een derde cultuur,” legt hij uit. “Je hebt een thuisland, waar je technisch gezien vandaan komt, maar je groeit op in een hele andere cultuur. Dus je identiteit wordt een synthese van twee dingen, en alles is het net niet. Dat maakt ‘thuis’ een moeilijk concept voor mij. Mijn thuis is onduidelijk.”

Als tiener had Ostrowski de vrijheid om Bangkok te ontdekken. Zijn vader en moeder waren niet zo streng of overbezorgd als de andere ouders in de evangelische gemeenschap. Hij reed op motoren door de stad, hij skateboarde, kocht goedkope wiet. “De eerste keer dat ik dronken werd was tijdens een grote trans-cabaretshow,” vertelt hij.

Maar ook al woonde Ostrowski in een cultuur die bekend staat om zijn relaxte houding tegenover gender en seksualiteit, en het feit dat zijn ouders niet de strengste waren, stuurden ze hem toch naar conversietherapie. Een inhumane vorm van therapie waarbij psychologische en fysieke mishandeling wordt gebruikt om queer-mensen te ‘genezen’ van hun ‘homoseksuele aandoening’. Op zijn zestiende werd Ostrowski aangemoedigd om zijn homoseksualiteit af te zweren en zo een fundamenteel onderdeel van zichzelf te onderdrukken.

Ostrowski begon vier jaar geleden expressieve kunst te maken om zijn ervaringen te verwerken, en te overleven. “Dat ik publiekelijk vertel over mijn ervaring met conversietherapie riep veel reacties op,” vertelt Ostrowski. “Ik heb eerder maar één documentaire over het onderwerp gezien. Toen tijdens de voorverkiezingen in Amerika uitkwam dat Mike Pence met belastinggeld christelijke organisaties steunt die conversietherapie uitvoeren dacht ik, ‘Nu moet ik wat zeggen.’ Het was een kwetsbare en ontzettend moeilijke ervaring, waar je aan onderdoor gaat als je er niet over praat. Ik heb mezelf beloofd dat ik me niet kapot laat maken.”

Untitled (Sarah), 2017

Hoe was het om op te groeien in Thailand?
Het moeilijkste was dat ik er tijdens mijn kindertijd en puberteit altijd aan werd herinnerd dat ik ergens anders vandaan kwam. Ik groeide op als een Amerikaan, maar werd wel onderdeel van de Thaise cultuur. De grootste cultuurshock kwam dan ook niet van de verhuizing naar Thailand, maar van het terugverhuizen naar de Verenigde Staten op mijn achttiende. Bangkok is wild, en het was toegestaan om kattekwaad uit te halen. We reden al jong rond op kleine motoren, en ik reed elke dag op mijn skateboard.

Martyrdom, 2017.

Is er een grote skatecultuur in Bangkok?
Zeker. Ik begon op jonge leeftijd al met skaten. Ik heb drie zussen ーeen is vijf jaar ouder en de twee anderen, een tweeling, negen jaar ouder. Een van mijn zussen had een board, en ze heeft me erin geluisd om er ook een te kopen. Toen ik eenmaal wist hoe het moest, was skateboarden het enige wat ik nog wilde doen. Het werd alles waar ik nog om gaf.

Follow the voice that wants water, 2017.

Heb je daardoor een andere kant van de stad ontdekt?
Het openbare vervoer geeft toegang tot iedere uithoek van Bangkok, dus we konden overal naartoe. Ik ging vaak naar grote winkelcentra buiten de stad of met de trein naar markten. De kinderen waarmee ik omging kende ik allemaal van mijn kerk, maar we gingen veel uit samen. In Thailand mag je op je achttiende drinken, maar eigenlijk kun je op elke leeftijd aan alcohol komen. Er waren genoeg dronken kinderen in het skatepark waar ik heenging, Queens Park, vergelijkbaar met Tompkins Park in New York. De eerste keer dat ik dronken was, was tijdens een trans-cabaretshow dichtbij het skatepark. Mijn laatste herinnering van die avond is dat ik omringd was door mooie Thaise transvrouwen, in extravagant jurken met veren die mijn wangen kriebelden, terwijl ze me vertelden hoe schattig ik eruitzag en me uitlachten omdat ik zo dronken was.

Untitled, 2017.

Wil je meer vertellen over je ervaringen met de kerk en conversietherapie?
De houding van fundamentalisten, in welke vorm dan ook, is vaak giftig. Het christendom ziet primaire menselijke gevoelens als hoop en vrees als prooi. Het verlangen om ergens bij te horen, zichtbaar te zijn, en het gevoel hebben dat je bestaat. De angst voor eenzaamheid, om dood te gaan, voor het onbekende. Mensen houden vast aan een ideologie, in plaats van accepteren dat we vergankelijk zijn. Het enige wat ze daarmee doen is zichzelf overtuigen dat ze weten wat er gaat gebeuren wanneer ze doodgaan. Maar de waarheid is dat niemand dat weet. Het is allemaal zo geconditioneerd ーje onderwerpt jezelf aan een ideologie, een kader van wat wel en niet mag. Maar dat beperkt mensen. In conversietherapie komt dat allemaal samen. ‘God houdt van je, maar niet op deze manier. God zou van je kunnen houden, maar dat doet hij niet, omdat je homoseksueel bent.’ Ze proberen door te dringen in je psyche en je het idee te geven dat je niet geliefd bent, of goed, puur omdat je op deze manier bent geboren. Je seksualiteit is een fundamenteel onderdeel van je genen en je bestaan. Maar toch zeggen ze tegen je dat homo zijn een zonde is, en betekent dat je naar de hel gaat. Dat de enige uitweg is om het uit te drijven, als een demon. Zo proberen ze iemand een negatief beeld te geven over hun seksualiteit, totdat ze veranderen.

Return to Innocence, 2017.

Dat is barbaars.
Het maakt mensen kapot. Wat is een leven zonder liefde? Ik noem het intellectuele verkrachting, Mijn ouders zijn geen kwaadaardige mensen. Ze probeerden zich op hun manier te navigeren binnen een gemeenschap die vijandig is tegen mensen zoals ik. Toen ik thuis kwam probeerde ik alles om maar niet terug te hoeven. ‘Ik ben weer in orde, ik heb het uitgesproken, ik hoef niet meer te gaan.’ Ik was bang, maar dat vertelde ik ze niet. Mensen krijgen elektroshocks toegediend. Er worden erotische beelden van mannen getoond terwijl ze hete kolen op je handen plaatsen. Het is marteling. Als je er nou zelf voor kiest als volwassene, dan is het je eigen keuze. Maar conversietherapie wordt voornamelijk toegepast bij minderjarigen, en dat is onacceptabel. Er zijn maar drie staten in Amerika waar dit soort therapie verboden is. Vanaf januari is er een wet in behandeling genomen die ervoor zorgt dat het in 18 staten verbannen wordt. Maar dat is slechts in behandeling nemen, en al twee maanden geleden. Het is een wonder dat mensen hier goed overheen komen. Je moet jezelf overtuigen dat je een goed persoon bent. En het gevaar met minderjarigen is dat ze vaak niet beter weten. Ze vertellen kinderen dat ze moeten veranderen, dat ze anders branden in de hel. Dat laatste is me altijd bijgebleven. Ik schilderde overal vlammen op, het vagevuur. Nu gebruik ik die beelden in mijn kunst.

Faggots are sinners and sinners go to hell, 2016

Waarom besloot je de conversietherapie in je kunst te verwerken?
Op mijn 25ste was ik al uit de kast, maar ik voelde dat er iets miste. Mijn elleboog was uit de kom geraakt, en als gevolg daarvan kon ik niet skaten en niet werken. Ik kon alleen maar zitten en nadenken. Ik vroeg me af waarom ik mezelf zo haatte en realiseerde me dat ik die gevoelens van jaren geleden volledig heb onderdrukt. Het was alsof ik in een donkere kamer stond met een zaklamp, op zoek naar iets, maar ik wist niet precies wat. Ik begon pas te helen toen ik erover begon te schilderen. Schaamte en acceptatie waren al thema’s in mijn werk, maar nu was er niets anders meer waarover ik wilde vertellen.

Hoe heeft je werk zich ontwikkeld?
Omdat skateboarden een groot onderdeel is van mijn leven, hebben blessures altijd tot creatieve dingen geleid. Ik kreeg een blessure aan mijn knie op de dag dat ik naar New York verhuisde, en schilderen werd een belangrijke manier om dingen te verwerken. Het vergt dezelfde gedachteloze fysiekheid als skateboarden. Een soort meditatie. Het geeft meteen een bevredigend gevoel. Maar er is ook een constante beweging die me helpt aanwezig te zijn. Eerst was het maken van kunst een goede, expressieve uitlaatklep. Toen ik erachter kwam hoe ik mijn gevoelens op een wit doek kon plaatsen, kreeg ik een etherisch gevoel. Het is een manier om te communiceren met de wereld over wat ik heb meegemaakt.

Fotografie Mikey Gower

Je hebt net je eerste expositie geopend op een grote beurs. Een beurs kan sowieso best overweldigend zijn. Hoe voelde dat voor jou als kunstenaar?
Door het onderwerp van de show was het heel heftig. Ik heb me emotioneel moeten voorbereiden. Gelukkig heb ik een fantastisch team supporters; elke dag kwamen er zeker een of twee vrienden. Ik was een beetje bang vooraf, maar iedereen waarvan ik houd was er voor me om even mijn hand vast te houden.

Een paar dagen na ons gesprek, ontving ik van Ostrowski dit bericht:

Alle dingen die we meemaken ーplezier en pijn, verliezen en winnenー lijken misschien heel klein en gewoon, maar kunnen heel belangrijk zijn. De wereld is tegen mensen zoals ons, dus deel ik mijn waarheid. Ik hoop dat mensen daardoor veranderen, dat ze elkaar kunnen veranderen en beter kunnen maken. We zijn hier maar zo kort, om te leren, te groeien en te laten zien wat we hebben geleerd zodat we misschien mensen kunnen helpen die bijna verdrinken, net zoals wij, zoals ik. Na je bezoek heb ik mijn dagboeken uit die tijd opnieuw gelezen, en die beschrijven een verpletterende schaamte. Een drukkend gewicht op mijn ziel. Om nu schoonheid te vinden in zo’n teleurstelling geeft een enorme vrijheid. Ik voel de kracht van eerlijkheid, van openheid, van waarheid. Ik realiseer me dat die schaamte nu mijn grootste schat is.

@sno.global

Break the chains that bind (wild at heart), 2016
The decisions I make because of desire, and the consequences here after, 2016
If words are "just words", why do they burn?, 2016
Tagged:
Features
Schilderijen
conversietherapie
mikey gower
stephen ostrowski