vrouwen, sekswerk en het witte doek

In hoeverre heeft de verbeelding van sekswerkers in Hollywoodfilms ons beeld van dit beroep gevormd?

door i-D Staff
|
07 september 2015, 10:55am

Zoals Harry Block in de film Deconstructing Harry tegen prostituee Cookie zegt: "Iedere hoer waar ik ooit mee heb gesproken, vertelt me dat het zo veel beter is dan serveerster zijn." Het mag dan fictie zijn, maar er zou best een kern van waarheid in deze quote van regisseur Woody Allen kunnen zitten. Steeds meer studenten gaan aan de slag als sekswerker om aan extra geld te komen. Een recent onderzoek van de Swansea University toont aan dat 5% van de Britse studenten in de seksindustrie werkt en 22% het wel eens heeft overwogen. Ondanks het pleidooi van Amnesty International om sekswerk te decriminaliseren, is de industrie nog steeds onderhevig aan veel negativiteit en discriminatie. "Sekswerkers behoren tot meest gemarginaliseerde mensen ter wereld, en krijgen in verhouding veel te maken met discriminatie, geweld en mishandeling," legt Salil Shetty, secretaris-generaal van Amnesty International, in een recentelijke verklaring uit. Het mag dan één van de oudste beroepen op aarde zijn, maar dit neemt niet weg dat sekswerkers geconfronteerd worden met een enorm scala aan vooroordelen. Wiens schuld is het, dat onze maatschappij een negatief beeld van de seksindustrie heeft, en deze al snel associeert met drugs, geweld, macabere stripclubs en vrouwen in minirokjes op straathoeken? Komt het misschien doordat onze samenleving simpelweg mensen (en dan voornamelijk vrouwen) die veel seks hebben, afkeurt?

Of we het nu willen toegeven of niet, ons beeld van de werkelijkheid wordt vaak vervormd door fictie. En sinds de komst van de camera worden we overspoeld met fictionele beelden van strippers en prostituees. Het is daarbij belangrijk om te onthouden dat de filmindustrie vandaag de dag nog steeds wordt gedomineerd door mannen, en het dus niet vreemd is dat sekswerkers op het witte doek daarmee over het algemeen onderhevig zijn aan de male gaze. Gedurende de gehele geschiedenis van Hollywood worden sekswerkers neergezet als onbereikbare, prachtige vrouwen. Denk hierbij aan True Romance, Pretty Woman, Sleeping Beauty, Taxi Driver, Belle de Jour en Risky Business. Deze groep vrouwen wordt vervolgens op ofwel kleinerende, ofwel geromantiseerde manier neergezet.

Laten we beginnen met Sleeping Beauty. De studente/high-class escort Lucy (gespeeld door Emily Browning) staat in deze prachtig geregisseerde, bizarre fantasie geen happy ending te wachten. Steeds wanneer Lucy aan een dienst begint, nipt ze van haar thee met kalmeringsmiddelen, om vervolgens in een diepe slaap te vallen. Op deze manier heeft ze niks door van de rijke, oude mannen met erectiestoornissen die aan haar zitten. "Zorg er altijd voor dat je lippenstift bij de kleur van je schaamlippen past," wordt haar bijgebracht voordat ze haar eerste klant krijgt. Bepaald erotisch is het niet te noemen. Hoewel de financiële problemen van Lucy misschien overeenkomen met die van studenten in de echte wereld, is penetratie voor de rijke zakenmannen in Sleeping Beauty niet toegestaan. De focus op miljonairs en landhuizen mag dan een verheerlijkt beeld van sekswerk geven, maar Lucy is wel emotioneel getraumatiseerd wanneer ze, nadat ze ontwaakt, ontdekt dat de klant naast haar op bed is overleden.

Eén van de meest verontrustende verbeeldingen van sekswerkers op het witte doek is verreweg de eindscene in Requiem for a Dream, waarin Marion de prostitutie in gaat om haar heroïneverslaving te kunnen financieren. Dergelijke problematische stereotypen, waarin sekswerkers als slachtoffers worden neergezet, behoren tot de voornaamste redenen voor het blijvende stigma rondom dit werk. In deze eindscène is te zien hoe een groep rijke mannen in pak geld in haar mond duwt en "ass to ass" zingt, terwijl Marion en haar mede-sekswerker samen een dildo delen. Darren Aronofsky staat bekend om zijn duistere manier van regisseren, het is op z'n zachtst gezegd deprimerend en oncomfortabel om naar te kijken.

Aan de andere kant zijn er ook sekswerkers in films die wel voor een gelukkig einde gaan. "Je moet weten dat ik niet beschadigd ben. Ik ben niet wat ze noemen 'Florida white trash.' Ik ben een goed mens, en in mijn relaties ben ik volledig… monogaam," zegt de stoere blondine Alabama tegen haar toekomstige echtgenoot Clarence in True Romance. Ze is zo stoer, eigenwijs en goed gekleed, dat de film op stijlvolle wijze het leven van een callgirl aanprijst. Net als Pretty Woman, misschien wel de meest bekende verfilming van prostitutie allertijden, die in het verleden flink wat kritiek te verduren heeft gekregen. De film, waarin Vivian (Julia Roberts) in goedkope kniehoge laarzen promoveert van de straathoek naar een vijfsterrenhotel, waar ze wordt voorzien van designerjurken en aanbeden door Richard Gere, zou sekswerk verheerlijken

Vijfentwintig jaar later werd op de Australische vrouwenwebsite Mamamia een artikel gepubliceerd onder de titel Think the fantasy of prostitution in Pretty Woman is harmless? Think again. In dit artikel levert de auteur de kritiek dat Pretty Woman met haar sprookjesachtige einde de seksindustrie romantiseert. In het artikel wordt dit argument ondersteund door afbeeldingen van drugsverslaafde, gehavende en verwonde sekswerkers. Als tegenreactie plaatste sekswerker Tilly Lawless uit Sydney een foto van zichzelf waarop ze lacht, met de hashtag #facesofprostitution. De foto verspreidde zich razendsnel dankzij sekswerkers wereldwijd die de hashtag onder hun selfies plaatsten om in te gaan tegen de aanname dat alle sekswerkers hulp nodig hebben.

In The Creation of the Patriarchy schrijft historicus Gerda Lerner: "De onderverdeling van vrouwen in 'eerbiedwaardige' vrouwen, die worden beschermd door hun mannen, en 'onfatsoenlijke' vrouwen, die seksuele diensten aanbieden, is altijd al de standaard klassenverdeling voor vrouwen geweest." Haar theorie kan worden toegepast op de filmische sekswerkers die zichzelf weten te redden dankzij een geromantiseerde tocht langs het huwelijk en moederschap (bijvoorbeeld Alabama en Vivian), maar ook op de emotioneel verdoofde en beschadigde sekswerkers wiens toekomst niet meer te redden valt (zoals Lucy en Marion).

Vandaag de dag vindt er een omwenteling plaats in de manier waarop sekswerkers worden verbeeld op het witte doek. Met als één van de meest accurate verbeeldingen de door Sean Baker buitengewoon goed geregisseerde film Tangerine. Hierin krijgen we het geweldige werk van transgender-actrices Mya Taylor en Kitana Kiki Rodriguez te zien, in de rollen van de Afro-Amerikaanse sekswerkers Alexandra en Sin-Dee. Bakers samenwerking met Mya, Kiki en vrouwen die werkten in het illegale prostitutiecircuit van Los Angeles, heeft geresulteerd in een opmerkelijk eerlijke en charismatische representatie van de chaotische levens van sekswerkers. Vol humor laat het de harde realiteit zien, zonder het publiek ertoe te bewegen om de sekswerkers te kleineren of verheerlijken. In plaats daarvan leven we met ze mee.

Hoe kunnen we de discriminatie van sekswerkers in de toekomst voorkomen? Sean Baker wist het in een interview met i-D perfect onder woorden te brengen. Hoewel hij het heeft over Amerikaanse transvrouwen met een kleurtje, kan (en moet) zijn stelling op alle sekswerkers worden toegepast: "Deze film is één van de vele verhalen die worden verteld die hopelijk tot verandering zullen leiden. En ik ben van mening dat die verandering moet komen van de mensen die nooit hadden gedacht zich ooit te kunnen identificeren met de mensen op wie ik me focus - donkere transvrouwen die het moeilijk hebben om ander werk dan sekswerk te vinden. Ik hoop dat het publiek ,dat hier juist zo ver van af staat, zich verbonden zal voelen met de personages Alexandra en Sin-Dee, zodat ze vervolgens hun computer aanzetten en googelen om er meer over te leren. Hopelijk zal dat bewustzijn leiden tot acceptatie." 

Tagged:
Cultuur