de leeftijd waarop niks lijkt te zijn zoals het hoort

We zijn geobsedeerd door jeugd. Film, mode, reclames... Allemaal willen ze verdienen aan de energie die jeugd uitstraalt. Maar wat maakt nu eigenlijk de roerige overgang van een tiener naar een volwassene zo interessant?

door Felicity Kinsella
|
02 september 2015, 2:33pm

"Je bent nog niet eens oud genoeg om te begrijpen hoe vreselijk het leven kan zijn," zegt de dokter tegen Cecilia Lisbon in The Virgin Suicides. Cecilia's antwoord: "Ik snap het al dokter, u bent nog nooit een 13-jarig meisje geweest."

Jong zijn kan soms een marteling lijken. Niks doet er echt toe en alles doet ertoe (waarbij "niks" staat voor of het te laat is om je carrièreplannen te wijzigen, hoeveel spaargeld je hebt, of dat je misschien genoegen moet nemen met minder wat liefde betreft, en "alles" voor hoe je in vredesnaam je draai gaat vinden op deze aarde).

Als tiener ben je waarschijnlijk in het meest emotionele, irrationele, gepassioneerde, depressieve, verveelde en opwindende stadium van je leven (en dat allemaal vrijwel tegelijkertijd), maar volwassen zijn is lang niet zo geweldig als de weg ernaartoe. Larry Clark sprak in 2008 met i-D over zijn visie op het tienerschap. Als regisseur van de film Kids, de perfecte illustratie hiervan (vooruit, een ietwat extremere versie met een Clockwork Orange-tintje), vertelde hij: "Het is de periode waarin veel mensen meer vrijheid dan ooit zullen hebben. Er wordt voor je gezorgd en je hebt zeeën van tijd om te ontdekken en plezier te maken."

Wanneer je eenmaal volwassen bent, zul je terugdenken aan de momenten waarop je nog onbezorgd kon rondhangen in skateparken, in een bandje kon spelen en stomme dingen kon doen zoals gaatjes in je oren prikken met een veiligheidsspeld.

In Little Miss Sunshine legt Steve Carrel uit: "De middelbare school, dat zijn de jaren waarin je het meest lijdt. Veel erger dan dat wordt het niet." Zet in gedachten je 11-jarige zelf eens tegenover je 18-jarige zelf. Je bent veranderd. Zelf ben ik een jonge twintiger en ik ben er vrij zeker van dat ik de aankomende tien jaar niet veel zal veranderen. De jaren tussen brugklasser en laatstejaars, die voelden als een make-over waar geen ontkomen aan is.

Voor sommigen is de middelbare school een fluitje van een cent, als een fietsritje. Voor de rest staat die fiets in brand, staat alles in brand, is het een hel. In 1993 deed hartendief Randall "Pink" Floyd een uitspraak waar vandaag de dag nog velen bij zweren: "Als ik het ooit waag mijn tienerjaren de beste van mijn leven te noemen, help me dan herinneren dat ik mezelf van kant maak."

Laten we beginnen bij je zevende levensjaar. Als je een loner was op de basisschool, vond je het óf prima dat op de middelbare school ook te zijn, óf je transformeerde je juist in een zelfverzekerde, grappige versie van jezelf. Als je populair was op de basisschool was het nog maar de vraag of je die status kon behouden op de middelbare school. Als dat lukte, was je een winnaar. Zo niet, dan was het de beginfase van de overgang naar een heftige emo. Hét moment waarop onzekerheden, isolatie en kwetsbaarheid konden inslaan als een bom.

Voor mij bleken beide opties geen succes. Mijn 'feestelijke' zestiende levensjaar bracht ik in het donker door terwijl ik interviews met River Phoenix keek en ieder woord van Nirvana letterlijk voelde, in iedere vezel van mijn lichaam.

Dan breekt er een periode van 'eerste keren' aan, die je een hoop ellende bezorgen, maar ook een wereld voor je openen. Je eerste zoen, je eerste sigaret, de eerste kennismaking met alcohol, de eerste échte kennismaking met alcohol en de eerste keer seks. In 1983 publiceerde Larry Clark een fotoserie genaamd Teenage Lust. Of het leuk is om te kijken naar minderjarigen aan de heroïne terwijl ze seks hebben, kan ik niet zeggen - daarvoor mag je je eigen morele maatstaf raadplegen - maar de fotoserie weet de honger naar lust van tieners perfect te reflecteren.

Haal Lux Lisbon voor de geest, terwijl ze doet wat Peaches zong in Fuck the Pain Away. Het is de perfecte mix van verwoestende nieuwsgierigheid, opwinding en vernedering. De ontmaagding moet plotseling zo snel mogelijk gebeuren, met wie of op welke manier doet er niet toe. Niet alleen omdat je het zelf zo graag wil, ook omdat je omgeving het van je verlangt. Wanneer een van je vrienden ontmaagd wordt, moet de rest volgen. Als je eerste keer met je (toenmalige) liefje is, mag je jezelf gelukkig prijzen. Voor de meerderheid zal het een awkward wat-ben-ik-aan-het-doen situatie zijn, net voordat de laatste schoolbel gaat.

En dan is er liefde. De eerste keer gaat alles zoals het hoort en praat je enkel over rozengeur en maneschijn. Tot het moment van de tweede verliefdheid, waarop de eerste keer plots nog maar weinig voor lijkt te stellen.

Vorig jaar praatten we met actrice Emily Browning, die ons vertelde hoe zij de fases van jonge liefde ziet: "Ik heb nu twee jaar een relatie en het voelt als de enige keer dat ik ooit verliefd ben geweest. Ik denk nu dat liefde betekent dat je partner wil dat jij de beste en meest ontspannen versie van jezelf bent. En dan zit je samen thuis opeens vijf uur lang kansloos True Detective te kijken." Lief.

De standaard clichés in coming of age-films zullen je om de oren blijven vliegen, maar hoe kun je de verborgen levenslessen ontrafelen? Thema's als ontmaagd worden, je eerste liefde ontmoeten of je rijbewijs halen kunnen toch niet de enige thema's van zulke films zijn? In Crimes and Misdemeanors zegt Sam Waterston: "Het heet wijsheid. Het komt zomaar. Plotseling zijn we ons bewust van het verschil tussen iets oprechts en iets oppervlakkigs." Ik denk dat het niet uitmaakt of het kwartje ineens valt of dat iets jaren nodig heeft om te bezinken. Je realiseren dat je alleen jezelf kan zijn op de lange termijn, en dat dat het enige is wat je hoort te zijn, dat is de enige echte aanpak voor het volwassen worden.

Deze generatie doet het allemaal misschien wat eerder dan de vorige. Voor elke tiener die z'n plek op de sociale ladder bepaalt aan de hand van likes en comments, is er ook een tiener die beter weet. Tieners zoals Malala Yousafzai, Willow smith en Tavi Gevinson zijn zich zo bewust van de problemen die moeten worden aangepakt, dat het lijkt alsof wijsheid steeds eerder aankomt. En dat is iets om te koesteren.

Wat je ook doet, wanneer je het ook doet, hoe je het ook doet. Je groeit op. 

Tagged:
the coming of age issue