het typisch amerikaanse prom is een queer feestje geworden

LGBT-jongeren in Amerika vechten voor een plek op hun scholen. In 2015 werden gelukkig al veel stappen in de goede richting gezet. Denk bijvoorbeeld aan Jaden Smiths jurk of aan de nieuwe lichting transgender prom kings en queens.

door Alice Newell-Hanson
|
07 juni 2015, 11:10am

Still from Mean Girls

Het Amerikaanse prom dance (eindexamengala) spreekt bij iedereen tot de verbeelding. Zeker als je vroeger het liefst naar tienerfilms als Mean Girls en 10 Things I Hate about You keek. Prom (kort voor 'promenade') is niet veel meer dan Purple Rain van Prince die door de speakers knalt, begeerlijke plastic kroontjes en een kitscherig versierde gymzaal. Toch kijken duizenden tieners in Amerika reikhalzend uit naar dit ultieme schoolfeest. Weinig gebeurtenissen in het leven van de Amerikaanse tiener belichamen de worsteling om volwassen te worden zoals prom dat doet. Uit onderzoek blijkt namelijk dat ongeveer vijf procent van de Amerikaanse tieners tijdens (of vlak na) prom ontmaagd wordt. Het gemiddelde huishouden besteed bijna 1000 dollar aan jurken, smokings, kapsels en limousines voor het feest. Bovendien levert de hashtag "prom" op Twitter een onvoorstelbaar aantal van 9,5 miljoen verschillende versies van prom-belevenissen op.

Uit een artikel van Slate bleek dat de VS in 2014 misschien wel het toppunt van prom-gekte had bereikt. Het was het jaar waarin 'promposals' en de hashtag #prahm ('prom' uitgesproken als 'ermahgerd') viral gingen. Maar 2015 zou wel eens het jaar kunnen zijn waarin het prom voor maatschappelijke verandering kan zorgen. Zeker voor queer-jongeren.

In mei werd namelijk de 18-jarige Angie Esteban gekroond tot eerste transgender 'prom queen' op Salinas High in California. Een maand daarvoor werd Maka Brown, ook 18, de eerste transgender prom queen in de staat Utah, een staat met het meest trans- en homofobische schoolsysteem van Amerika. Prom is aan het veranderen. Of beter nog: de wereld is aan het veranderen en bij proms kan je dat heel goed zien. De zichtbaarheid van proms zorgt er echter ook voor dat wij onze tekortkomingen soms onder ogen moeten zien. Bijvoorbeeld bij de jongeren die voor hun prom-foto poseren met jachtgeweren en de controversiële confederate flag. Maar over het algemeen zie je een trend van acceptatie. De huidige generatie "omarmt mensen die anders zijn", zegt Brown. Eén van haar klasgenoten beaamt dit: "Maka heeft veel vooroordelen doen sneuvelen. We zijn allemaal trots op haar."

Transgender prom queen Maka Brown viert haar overwinning. Foto: NY Daily News. 

Misschien wel net zo opvallend is het feit dat Maka's prom king de openlijk homoseksuele Jasper Clayton is. "Het zorgde voor veel ophef in de media. Maar iedereen op onze school was daar eigenlijk best verbaasd over. Niemand had spijt. Het is allemaal heel gewoon voor ons," zegt Clayton. Maar dat is niet altijd zo geweest.

In 1996 besloot Utah, als eerste staat in de VS, alle homoclubs op scholen te verbieden. Toen de 16-jarige Erin Wiser (nu een transgenderman) en zijn toenmalige vriendinnetje Kelli Peterson een club voor LGBT-studenten wilden oprichten op hun school in Salt Lake City, kwam de staat snel met een wet die deze clubs moest verbieden. Scholen zouden volgens deze wet een groot deel van hun subsidie kunnen verliezen als ze de LGBT-clubs zouden toestaan. Er volgde een langslepende juridische strijd en het werd één van de meest bekende zaken over LGBT-rechten in de geschiedenis van de VS. Ook op persoonlijk vlak leverde Erin Wiser een hevige strijd. Ze werd het mikpunt van felle homofobie op school. "De andere kinderen op school waren eikels. Ze gooiden dingen naar ons en scholden ons uit. Het is moeilijk te beschrijven hoe dat voelde," vertelde ze aan de New York Times. Sommige studenten hielden zelfs een petitie om een 'anti-homoverbond' op te richten. In elk opzicht is er sindsdien veel veranderd.

Hoewel scholen in de Verenigde Staten sinds 1980 verplicht zijn om stelletjes van hetzelfde geslacht toe te laten op de proms, hebben LGBT-jongeren zelf voor dat recht moeten vechten. De aanleiding was het kolossale proces 'Fricke vs. Lynch'. In 1979 verklaarde schooldirecteur Richard Lynch van de Cumberland High School in Rhode Island namelijk dat de homoseksuele student Paul Guilbert zijn mannelijke date niet mee mocht nemen naar het prom. Het schoolhoofd was bang dat het tot te veel ophef zou leiden en dat Guilbert misschien zelfs gewond zou kunnen raken. Een jaar later kreeg Guilberts eveneens homoseksuele vriend Aaron Fricke hetzelfde te horen. Hierop besloot Fricke het schoolhoofd voor het gerecht te slepen. De rechter besloot dat "zelfs als een school koste wat kost de orde op een school wil bewaken, dat niet in strijd mag zijn met het recht van een scholier om op een vredige manier zijn of haar mening te uiten". Fricke en zijn date trokken na dit besluit meteen een smoking aan en zijn naar hun prom gegaan. De school vond het overigens nog steeds nodig om zes politiemannen te vragen om de boel te bewaken. Bovendien werden Fricke en zijn date door klasgenoten uitgescholden op de dansvloer.

Volgens transgender prom queen Angie Esteban uit California is het sindsdien "alleen maar beter geworden". Esteban stond eerder op het punt om vroegtijdig van school te gaan: "Ik had veel ruzie en werd vaak geschorst. Ik werd gepest, maar ik pestte ook veel terug," vertelde ze na haar kroning aan de lokale krant. Het afgelopen jaar gingen dingen veel beter. "Dit jaar bleken mensen veel meer open minded," vertelt ze over haar klasgenoten. Één van haar docenten verklaarde zelfs dat er na het prom helemaal geen problemen meer waren.

Het is natuurlijk onmogelijk om aan de hand van de ervaringen van Maka Brown en Angie Esteban te zeggen dat het overal beter aan het worden is voor transgender en homoseksuele jongeren. Er zijn nog steeds ontzettend veel voorbeelden te noemen van problemen die LGBT-jongeren op school krijgen te verduren. Deze twee positieve gevallen laten echter wel zien dat er vooruitgang in de zaak zit. Het gaat misschien langzaam, maar het is vooruitgang. Bovendien is het heel positief dat juist jongeren de grote aanjagers zijn van alle vooruitgang die geboekt is op dit gebied. Het typisch Amerikaanse prom lijkt het perfecte slagveld waar de strijd voor acceptatie van LGBT-jongeren kan worden beslecht.

Natuurlijk vind de strijd ook buiten de scholen plaats. Een voordeel van de toename van de grote media-aandacht die kitscherige 'promposals' krijgen, is dat ook niet-heteronormatieve koppels meer aandacht krijgen. Talkshowpresentatrice en comédienne Ellen DeGeneres was zo ontroerd door de heterosekuele scholier Jacob Lescenski die zijn homoseksuele beste vriend Anthony Martinez als zijn promdate vroeg, dat ze hen uitnodigde in haar televisieprogramma en ze allebei een cheque van 10.000 dollar overhandigde.

Jacob Lescenski's promposal. Via @jacoblescenski.

Time Magazine besloot vorig jaar om actrice en transvrouw Laverne Cox op de cover te zetten met de belofte dat in 2014 het "trans-omslagpunt" is begonnen. We hopen dat het tijdschrift gelijk gaat krijgen. "We zijn in een tijdperk beland," vertelde Cox aan Time, "waarin steeds meer transgendermensen zich genoeg op hun gemak voelen om te zijn wie ze zijn." Deze week kwam het ultieme bewijs voor deze uitspraak met de prachtige Caitlyn Jenner op de cover van Vanity Fair.

Ondanks de tienerfilmclichés is prom zelf ook bezig met een eigen omslagpunt. We leven in een tijd waarin 18-jarige scholieren kunnen zijn wie ze zijn. Fotografe Mary Ellen Mark, die vier jaar lang proms heeft gevolgd met haar man: "Ik denk dat prom een hele serieuze zaak is. Het is een Amerikaans ritueel. Het is een ceremonie die voor een belangrijke verandering in het leven van jongeren staat. Prom hoort bij Amerika." Als de beruchte bitchy tieners van de prom-comités al open staan voor een divers schoolfeest, is het dan niet tijd dat de rest van het land in hun voetsporen treedt?

Credits


Tekst Alice Newell-Hanson
Afbeelding uit Mean Girls