waarom richten we ons tot de entertainmentindustrie voor onze feministische leiders?

Hoe ziet de toekomst van feminisme en raciale issues in muziekvideo's eruit?

door Jemma Desai
|
02 februari 2015, 4:57pm

Eind vorig jaar woonde ik samen met ruim 2.000 anderen een evenement bij waar een bekende vrouwelijke 'stem van onze generatie' door een best selling-auteur en beroemd feminist werd geïnterviewd. Nadat de vrouwelijke gast in kwestie een vraag uit het publiek over het gebrek aan raciale diversiteit in haar werk behendig had beantwoord, deed de host er een schepje bovenop door haar nog eens te wijzen op het feit dat zij ook online beschuldigd werd van racisme. Ik voelde me al compleet vervreemd van de rest van het publiek door alle gezellige meningen over vrouwenemancipatie die gedurende de avond werden gedeeld, maar ik verliet de ruimte met een nog vreemder gevoel door het feit dat niemand op dat punt in woede uit was gebarsten, en door het onvermogen van de host om in te zien hoe complex feminisme vandaag de dag is.

Als onderdeel van het London Short Film Festival heb ik mijn eigen evenement opgezet, om wat van die frustratie te verwerken. Het evenement keek naar de manier waarop vrouwen in muziekvideo's worden gerepresenteerd, maar ik wilde daarbij voorbij de normale debatten omtrent de objectivering van vrouwenlichamen gaan. Ik wilde iets aan de orde stellen dat ingewikkelder was en dat momenteel onderzocht wordt door een aantal van mijn favoriete artiesten - ik wilde onderzoeken hoe aanlokkelijk het is om je te identificeren met een feministisch beeld dat niet stilstaat bij de complicaties van gender, ras, klasse en kapitalisme.

In de afgelopen jaren hebben verschillende artiesten zich in de muziekindustrie uitgesproken over feminisme en hun relatie daartoe. Lily Allen vertelde ons dat het "hard out here for a bitch" was, en probeerde de vrouwenhaat van het soort van Robin Thicke aan de orde te stellen. Maar haar feministische statement leidde vooral tot beschuldigingen dat zij haar eigen, witte lichaam voor dat van de lichamen van haar donkere danseressen stelde. Men stelde dat haar soort feminisme donkere vrouwen buitensloot en daarmee ouderwets was.

In de VS verwerkte Beyoncé de woorden van schrijver Chimamanda Ngozi Adichie op brutale wijze in een nieuw statement in haar nummer Flawless. Dat nummer bracht ze vervolgens ten gehore tijdens de VMA's voor een neonbord waarop "feminist" stond, terwijl ze tegen een paal aan stond te rijden en dingen riep als "bow down bitches".

Wat je mening over het bovenstaande ook is, wat uit de duizenden tweets en opmerkingen wel duidelijk werd, was dat het woord feminist momenteel behoorlijk verwarrend en beladen is.

Tijdens een paneldiscussie vorige week werd gevraagd waarom we ons tot de entertainmentindustrie richten voor onze feministische leiders. Dit is niet de plek waar we die leiders gaan vinden, zo stelde de ene partij, dit is waar we ongeremd kapitalisme, objectivering en culturele toe-eigening vinden. Hoewel dit absoluut waar is, kunnen we moeilijk ontkennen hoe aantrekkelijk het is om je met artiesten te identificeren - het is een manier om te leren begrijpen wie we zijn. De beelden rondom deze artiesten zijn inmiddels zo diepgeworteld in onze samenleving, dat we ze gebruiken om onszelf en anderen aan af te spiegelen. Toch lijkt het zo te zijn dat hoe machtiger de vrouwelijke artiest is in de zin van media-aandacht, hoe slapper haar feministische boodschap wordt. Misschien luisteren we dus wel gewoon naar de verkeerde mensen.

In de underground scene zijn veel artiesten die met hun werk onderzoeken hoe gecompliceerd het is om een gekleurde vrouw te zijn in de muziekindustrie. Zij bieden een tegengeluid aan wat feminisme volgens de mainstream is en moet zijn.

De titel van de paneldiscussie was Is it peculiar that she twerk in the mirror?, een zin uit Janelle Monae's nummer Q.U.E.E.N. Electric Lady. Het album waar dit nummer op staat onderzoekt de behoefte van gekleurde vrouwen om hun beeld terug te eisen. Q.U.E.E.N (dat staat voor Queer, Untouchables, Emigrants, Excommunicated en Negroid) is het ultieme statement over de behoefte aan complexiteit en tegenstrijdigheid in de manier waarop we feminisme zien. Monae roept op tot strijd - "categorise me", zingt ze uitdagend, "I'll defy every label."

Meer recentelijk groeide FKA Twigs uit tot een hypnotiserende artiest - haar buitenaardse visuals, opvallende stem, afro-futuristische stijl en de manier waarop ze haar lichaam representeert, zijn een verfrissende, desoriënterende combinatie en laten een jonge vrouw zien die speelt met haar identiteit en image. Als gekleurde vrouw die constant bevraagt wat het betekent om een gekleurde vrouw te zijn in de verschillende levensfases waarin ik me bevind, vind ik haar experimenten stimulerend. Minder stimulerend is de behoefte van de mainstream pers om haar in hokjes te duwen die uitgewoond en compleet betekenisloos zijn. Ze zeggen "alternatieve R&B" waar ze "verward zwart meisje" bedoelen, en wissen zo in één keer de kern van de identiteit van een jonge vrouw uit.

Niemand somde duidelijker op hoe aanwezig de worsteling omtrent identiteit voor een jonge, gekleurde vrouw is, dan Azealia Banks in een recent interview met het New Yorkse radiostation Hot 97. Ze richtte zich in het interview op de culturele toe-eigening van de muziekindustrie - haar stoere meisjes-imago is twee keer gebroken, waarna ze instortte. Azealia stelt dat ze niet erkend wordt doordat ze niet alleen anders is, maar zich ook anders voelt, wat ze uit in complexe kunst die lastig te plaatsen is. Iedereen die zich in 2015 identificeert met feminisme zou aandacht moeten schenken aan deze confrontatie met de realiteit en de gevolgen van uitsluiting.

Jemma Desai maakt deel uit van I am Dora, een curatorsinitiatief dat onderzoekt hoe vrouwen zich tot elkaar verhouden door middel van film.

Credits


Tekst Jemma Desai
Still uit Hide van FKA Twigs

Tagged:
Feminisme&
Muziek