een liefdevolle ode aan de fancultuur van nu

De nieuwe expositie ‘You mean so much to me’ in Melkweg Expo is een viering van fans en hun toewijding.

door Rolien Zonneveld en Iris van Hest
|
10 november 2017, 12:00pm

Hardcore fans worden al sinds mensenheugenis geplaagd door allerlei negatieve stereotypen, waarvan de bekendste de hysterische, obsessieve tienermeisjes is, die alles overhebben voor hun idool – uiteenlopend van handgeschilderde spandoeken en zelfgemaakte kunstwerkjes tot tatoeages en het nachtenlang bivakkeren voor de deur van een concerthal. Tel daarbij op dat het woordje ‘fan’ een afgeleide is van ‘fanatic’ – een term die in de 17de eeuw geïntroduceerd werd om iemand te omschrijven die bezeten was van de duivel – en het plaatje is compleet. Maar wat nou als eigenlijk blijkt dat het fanschap heel wat meer behelst dan kuddementaliteit en krokodillentranen?

Steeds meer sociologische en culturele studies zeggen dat we eens af moeten van dat idee dat fancultuur slechts voor de ‘hysterische mens’ is voorbehouden. Zij benadrukken daarbij dat het nogal oneerlijk is dat mensen die ‘highbrow-cultuur’ waarderen, als ‘connaisseurs’ worden weggezet, terwijl fans van populaire cultuur als problematisch worden gezien. Maar is er eigenlijk iets mis met het zijn van een superfan?

Als je de academische literatuur erop naslaat blijkt het tegenovergestelde waar te zijn, namelijk dat het onderdeel uitmaken van een hechte fanbase eigenlijk juist heel goed voor je is. Zo wordt fancultuur gekenmerkt door een sterk gevoel van gemeenschap, waar mensen zich juist heel erg gelukkig voelen. Nergens ontmoet je namelijk mensen die dezelfde passie als jij, en die je de erkenning geven van wat jij belangrijk vindt.

Om die reden raakte programmeur Fleurie Kloostra van Melkweg Expo gefascineerd door fans. Voortdurend zag zij groepjes fans voor de stoep van de hal verkleumen in de regen, in de hoop een glimp van hun idool op te kunnen vangen. Ook trof ze regelmatig allerlei cadeautjes, brieven en fan-objecten aan, die helaas niet altijd hun beoogde doel bereikten en treurig in de kleedkamers en concertzaal achterbleven. In plaats van ze weg te gooien heeft Fleurie al deze objecten nu liefdevol gecureerd in een tentoonstelling die zich nog het beste kan laten omschrijven als een ode aan de fancultuur.

Foto: Annabel Miedema

De expositie ‘You mean so much to me’ bestaat dan ook uit fraaie foto’s van een grote verscheidenheid aan fan-objecten – denk handgeschreven boeken, beren, bh’s, telefoonnummers op briefjes – die vastgelegd zijn door fotograaf Annabel Miedema. De foto’s zijn aangevuld met series van van fotograaf Raymond van Mil, kunstenaar Casper Braat en Annemiek Schout. Zo bestaat de serie I’ll Never Wash My Hand Again van Annemiek Schout uit indringende portretten van verschillende fans en hun gelaatsuitdrukking, vaak verwrongen van het huilen. Casper Braat onderzoekt juist weer de wereld van een jong popicoon, Justin Bieber. Diens imago als spontane en getalenteerde artiest wordt door meer dan honderd werknemers zorgvuldig gecureerd en beschermd. Casper vraagt zich af wat er zou gebeuren als Justin Bieber zijn macht en invloed voor politieke doeleinden zou aanwenden en zichzelf tot koning zou kronen. Fotograaf Raymond van Mil toont beelden van fans die hij vóór en in de Melkweg fotografeerde.

Kunstwerk: Casper Braat
Foto: Annemiek Schout
Foto: Raymond van Mil

De expositie ‘You mean so much to me’ loopt van 17 november tot 30 december, en opent op donderdag 16 november om 17:30 uur. Kijk hier voor meer informatie.

Tagged:
fancultuur
melkweg expo