Fotografie James J. Robinson

foto's die rechtstreeks uit een japanse arthousefilm lijken te komen

De Australische fotograaf James J. Robinson maakt in zijn werk graag gebruik van zacht neonlicht, waardoor de foto's iets heel filmisch krijgen.

|
10 december 2018, 1:23pm

Fotografie James J. Robinson

Sommige foto’s zijn meer dan alleen visueel stimulerend, ze geven een nieuwe invulling aan de mogelijkheden van fotografie. Dit geldt in het bijzonder voor de foto’s van James J. Robinson. Zijn werk – vaak geschoten in het donker, tegen een alledaags, grootstedelijk decor dat wordt gevuld met zacht neonlicht – biedt nieuwe mogelijkheden om de kwaliteit van foto’s over te brengen. Het zijn niet simpelweg mooie modellen in een rijk kleurenpalet, maar juist de details die je niet kunt zien, de sfeer, de stemming, de ontluikende relatie tussen de nacht en jeugdige ijdelheid; opgedoft zonder ergens naartoe te kunnen gaan.

James’ eerste camera was de Canon T90 van zijn vader. Naarstig op zoek naar Tumblr-content begon hij met dingen fotograferen waarmee hij dacht online populariteit te vergaren. “Ik maakte foto’s van een vriendin in bloemenjurk terwijl ze een Diana F+ camera over haar schouder droeg en een Penguin Classic in haar handen, dit leken mij de beste ingrediënten om volgers te krijgen op Tumblr. De droom om Tumblr-roem te krijgen is nooit uitgekomen, maar dit is hoe mijn liefde voor film ontstond.”

Volgens James, die opgroeide in Melbourne, heeft zijn conservatieve opvoeding deels invloed gehad op hoe hij nu fotografeert. “Ik zat dertien jaar op een katholieke jongensschool. Achteraf gezien was het een slechte omgeving om in op te groeien: we kregen zeer heteronormatieve seksuele voorlichting, we hadden letterlijk religieuze lessen over ‘hoe een man te zijn’, we moesten verplicht sporten in het weekend, en de dagen werden gevuld met vrouwonvriendelijke en racistische humor.” In zijn tienerjaren leidde dit voor hem, als half-Filipijnse homoman, steevast tot het mikpunt zijn van pesterijen. Hij had in die tijd ook verscheidene identiteitscrises, maar uiteindelijk draaide James het om. Hij gebruikte de pesterijen om zijn medestrijders te empoweren. “Het gaf me een duidelijk doel voor mijn werk: vechten voor acceptatie en solidariteit met mensen die te kampen hebben met dezelfde vooroordelen als ik.”

Veel is veranderd sinds James twee jaar geleden sprak met het Australische team van i-D. Hij verhuisde van Melbourne naar New York, werkte voor een aantal van de grootste modebladen en -merken ter wereld, en perfectioneerde zijn opwindende fotografiestijl tot iets dat onvergelijkbaar is met wat er vandaag de dag wordt gemaakt. We vroegen hem hoe hij zijn esthetiek ontwikkeld heeft, welke adviezen hij heeft voor fotografen en filmmakers in spe, en waar hij zijn inspiratie uithaalt.

James J. Robinson photographs a man who stands in front of a shop

Wat was de eerste keer dat het werk van een fotograaf een diepe indruk op je maakte?
Het was eerder het werk van een cinematograaf die mij de ogen deed openen, waardoor ik inzag dat ik mijn hobby serieuzer moest nemen. Ik was zeventien en werd omver geblazen door Tenebras Lux, een Mexicaanse film van Carlos Reygadas. Ik zag voor het eerst hoe belichting en camerahoeken emoties van de kijker kunnen oproepen. Daarom ging ik experimenteren met belichting en magisch realisme.

Heb je een fotografie-opleiding gedaan?
Ik heb nooit echt een formele fotografie opleiding gevolgd, maar ik studeerde film aan de universiteit. Daar leren ze je vergelijkbare vaardigheden. Om eerlijk te zijn denk ik niet dat een fotografie- of filmstudie echt helpt, tenzij je docenten hebt die open-minded zijn. Voor mijn gevoel bestond mijn hele studententijd uit het vechten tegen docenten die mij een stijl probeerden op te leggen.

James J. Robinson photographs a man in a phone booth

Hoe hou je je ideeën nieuw en origineel in een industrie waar al zoveel gemaakt is?
Ik put eigenlijk niet zoveel inspiratie uit het werk van andere fotografen. Mijn moodboard zit eerder vol filmstills dan met foto’s. Ik weet meer van films en heb een brede smaak. Een shot uit (het iconische) She’s The Man kan me evenveel inspireren als een shot uit een film van Kenji Mizoguchi. Ook haal ik veel inspiratie uit dingen die helemaal niet visueel zijn: muziek, boeken en poëzie. Literatuur kan zo beschrijvend zijn, en omdat ik alles visualiseer wat ik lees, moedigt het me aan om met ideeën te komen om er een shot van te maken. Net zoals met muziek. Dat kan ook zo’n indringende emotie of stemming oproepen, die ik dan vervolgens probeer te vatten in een beeld. Maar hoe moet ik dan gebruik maken van het licht, de casting en de locatie? Dit proces is geweldig omdat ik dan emoties van andere artiesten verwerk en op mijn eigen manier visueel opnieuw uitvind.

James J. Robinson photographs a man in a canteen

Oude filmcamera of digitale camera? Betaal je torenhoge prijzen om aan al je materiaal te komen?
Al mijn werk, zowel video’s als foto’s, maak ik met een filmcamera. Deze discussie steekt heel vaak de kop op, maar mensen hebben geen kennis van de technische verschillen. Ik sluit niet uit dat ik een digitale camera zou gebruiken als een project zich daarvoor leent, maar op het moment is de filmcamera nog steeds superieur om verscheidene redenen. En dat heeft niets te maken met nostalgie of esthetiek. Alleen met een filmcamera kun je foto’s maken die volledig niet-gecomprimeerd zijn. Je kunt ‘rauwe’ beelden schieten met een digitale camera, maar het zijn nog steeds pixels die als cellulitis in lagen over elkaar liggen. Je verliest tweederde van de kleurinformatie wanneer je digitale foto’s maakt. Een filmcamera pakt ook de details in schaduwen mee en accentueert beter. En omdat scanners steeds beter worden, kun je ook je negatieven in steeds grotere bestanden vatten met een filmcamera, die beter passen bij de toekomstige standaarden – terwijl je met een digitale camera beperkt blijft tot de resolutie waarop je de foto maakt. Je hoeft niet zoveel geld uit te geven voor hoogwaardige filmapparatuur als dat je zou doen voor haar digitale equivalent.

James J. Robinson photographs three boys smoking

Wat is de grootste uitdaging voor jou als fotograaf?
Het moeilijkste onderdeel is factureren. Ik heb een aantal jaar onbetaald gefotografeerd, dus ik heb geluk dat ik inmiddels mezelf kan onderhouden met mijn werk. Maar dat wil niet zeggen dat je altijd op tijd betaald wordt. Een manier ontwikkelen om je factuur betaald te krijgen waarbij je zowel assertief als beleefd bent is een extreem handige skill om te hebben. Freelance werk is een vloek en een zegen.

Vind je fotografie een elitaire industrie?
Dat kan het zijn, denk ik. Maar dat verschilt per persoon. Natuurlijk zijn er fotografen die denken dat hun werk beter is dan dat van de rest, maar dan hebben we het over een grotere discussie: de hiërarchie in de kunstsector. Deze mensen willen de industrie esoterisch maken en ontoegankelijk voor niet-kunstenaars. Dat is ongelooflijk kort door de bocht, omdat kunst juist van ieder mens zou kunnen komen. Ik ga het werk van een elitaire fotograaf niet ‘meer valide’ kunst vinden dan een vriendin die een foto post van haar nieuwe, coole Minion-etui: beide zijn creatieve uitingen van iemands gevoelens op dat moment.

James J. Robinson shoots a girl surrounded by lanterns

Hoe vind je de balans tussen creativiteit en commercialiteit?
Die twee zijn eigenlijk niet zo exclusief als ik vroeger dacht. Ik merk dat mensen tegenwoordig creatiever willen omgaan met commercialiteit. Het internet heeft de markt overgenomen en iedereen is constant op zoek naar manieren om mensen te prikkelen met hun werk. Ik zie bedrijven die experimenteren met hun casting en interessante camera’s gebruiken als een Super 8 of 16mm-filmcamera. Tijdens commerciële projecten zorg ik ervoor dat ik iedere creatieve keuze goed kan verantwoorden, de klanten zijn meestal open-minded.

Wat maakt een foto overtuigend en ontroerend?
Wat mij betreft licht dat allemaal aan de belichting en casting, maar ik ben bevooroordeeld door mijn film-achtergrond. Een overtuigend beeld bestaat, als je het mij vraagt, uit karakters en de toon. Karakter creëer je door hun expressie, lichaamstaal, stijl, haar, make-up of props. Als ik een foto maak probeer ik er altijd verhalen bij te bedenken en ze te karakteriseren: Hoe voelen ze zich? Zijn ze zelfverzekerd of terughoudend? Hoe zijn ze hier beland? De stemming wordt gecreëerd door het licht en alles van kleur, helderheid en ruwheid kun je bijstellen om welke emotie dan ook uit te drukken.

James J. Robinson photographs young man in bright red trousers

Welk advies zou je iemand geven die fulltime fotograaf wil worden?
Ik heb een aantal interviews gelezen met mensen die zeggen “neem gewoon het risico en doe het!”, maar dat is een privilege voor mensen met een financiële backup. Het kan moeilijk zijn om te erkennen welke privileges je hebt. Ik had dat zelf ook, maar het lukte me om al mijn spaargeld te bewaren voor persoonlijke projecten en nieuw materiaal, omdat ik wist dat de consequenties van het risico niet zo groot waren. Terwijl je ervaring opbouwt kun je er nog niet van leven, je moet eerst een paar jaar onderbetaald aan de slag voordat je dit fulltime kunt doen. Als je geen financieel vangnet hebt, raad ik je aan om parttime te blijven werken tot je dit punt bereikt.

Hoe belangrijk zijn social media, en vooral Instagram, voor jou als het aankomt op de impact en verspreiding van je werk?
Instagram is een groot vangnet, omdat ik daardoor altijd een platform heb waarop ik mijn werk kan delen, ook al zou het afgewezen worden door publicaties of tentoonstellingen. Maar op het moment dat ik een foto maak, probeer ik juist heel erg niet na te denken over de reacties van mensen.

James J. Robinson photographs woman in a phone box

Denk je dat iPhone-fotografie de industrie goed of slecht heeft gedaan?
iPhones zorgen ervoor dat mensen aangemoedigd worden om meer foto’s dan ooit te maken en ik denk dat dat alleen maar goed kan zijn voor de industrie. Het is zo gek om een medium uit het niets zo te zien veranderen. Alle ‘regels’ omtrent beeldverhouding, compositie en kleuren – die werden gedicteerd door de traditionele fotografie – zijn 180 graden gedraaid.

Door smartphonevideo’s en -foto’s zijn er totaal nieuwe technieken ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan het inzoomen op dingen in Instagram Stories, de verschillende hoeken voor selfies, de uitvinding van de caption, etc. Dit zie ik eerder als een verrijking van het creatieve spectrum dan dat er afbreuk aan gedaan zou worden. Het is leuk om te zien dat zoveel mensen hun creativiteit dag in dag uit gebruiken, zonder dat ze het doorhebben. Mensen klagen dat het professionele fotografen werkloos zou maken, maar vanuit mijn ervaring kan ik zeggen: hoe ongevoeliger mensen raken door iPhone-fotografie, hoe opvallender een professionele foto zal zijn in hun aanwezigheid.

James J. Robinson photographs two topless men laughing
James J. Robinson photographs neon colour signs
James J. Robinson photographs woman in a dress on the beach

Credits


Fotografie James J. Robinson