een korte geschiedenis van de onderbroek

De perikelen van vroeger versus de rebellie van nu.

door Flora de Vries
|
27 oktober 2016, 3:05pm

Ergens lang lang geleden werd de tarzan-achtige lendendoek geïntroduceerd. Ik krijg een warm oergevoel bij de gedachte aan sexy gespierde mannen in deze lendendoek, jagend naar voedsel voor hun vrouw. Toch is de geschiedenis niet zo sexy als ik dacht. Inmiddels zijn we geëvolueerd naar een samenleving met een breed palet aan onderbroeken: de boxer, de hipster, het slipje, de string, de tanga, de ballenknijper, et cetera. De onderbroek heeft een interessante evolutie doorgemaakt. We geven je een beknopte versie van de onderbroekengeschiedenis, die vol zit met gekke tegenstellingen.

We starten rond het jaar 1400, waarin de eerste onderbroek van de man eruit zag als een grote slobberbroek. Naarmate de decennia verstreken werden ze korter en strakker, om het verschil met die van de vrouw te verduidelijken. De onderbroek van de vrouw was los en had een 'cut cross'. Een gat bij het kruis. En dat heeft maar weinig te maken met de gaten in moderne seksshop-onderbroeken, maar meer met comfort bij het plassen in de wc's die zich destijds buitenshuis bevonden. Weinig onderbroekenlol dus, in de middeleeuwen.

Hoewel de onderbroek al in de middeleeuwen werd geïntroduceerd, werd het pas rond 1830 'normaler' er ook een te dragen. De onderbroek was aanvankelijk alleen weggelegd voor de rijken en voor mensen van hogere komaf. Zelfs nog rond 1900 mochten alleen zieke vrouwen ondergoed dragen. Iets wat in flink contrast staat met de tijdsgeest van nu, waarbij het niet dragen van een onderbroek niet geassocieerd wordt met een gebrek aan geld of status, maar met de wil om aandacht te krijgen en om rebellie uit te stralen. Ook wel 'going commando' genoemd, een Engels gezegde (of hype), onder rebelse jongeren die zonder onderbroek de straat op gaan.

De rest van de mensen liep er dus in 1900 nog lekker luchtig bij beneden, maar daar stonden de korsetten die de vrouwen van toen droegen tegenover. Deze kledingstukken knelden de taille en de borstkas juist af - wat er zelfs voor zorgde dat de longen in het gedrang kwamen, vergroeiingen van het lichaam geen rariteit waren en vrouwen vaak flauwvielen. 'Wie mooi wil zijn moet pijn lijden'. Weten we ook weer waar dat gezegde vandaan komt.

Dat mensen met de komst van de onderbroek hygiënischer werden, zou een logisch gevolg zijn geweest. Enkel is niets minder waar. Het was in de middeleeuwen niet gebruikelijk om je te wassen. Dat je onderbroek een paar keer binnenstebuiten werd gekeerd was ook niet ongebruikelijk. Er werd gezegd dat je alleen de belangrijkste lichaamsdelen (handen, voeten, oren, de hals en het gezicht) - met mate - moest wassen, omdat water de natuurlijke huidlaag zou verwijderen. Wij Nederlanders wasten ons bar weinig en toen er allerlei enge ziektes uitbraken, bleven we het liefst nog verder bij de openbare baden vandaan. Het was de plek waar ziektes verspreid zouden worden en waar maagden zelfs zwanger zouden raken, zo ging het gerucht. Dat de mensen flink hebben gestonken, en daarmee hun onderbroek en alles wat zich daarin bevindt ook, is dus wel iets wat we wel zeker weten. Gelukkig werd halverwege de twintigste eeuw de wasmachine uitgevonden. Het gevolg was alleen dat mensen nog minder de noodzaak zagen zichzelf onder de kraan te zetten, want je onderbroek kon immers toch vaker gewassen worden.

In 1850 kwam een echt onderbroekje voor de vrouw op de markt. Nog steeds met een gat, en alleen voor de vrouw met geld, maar het werd wel wat spannender. Dit kwam mede door de emancipatie, waar hard voor werd gestreden in het begin van de twintigste eeuw: betere lonen, vrouwenkiesrecht, abortus en anticonceptie. Met meer rechten kwamen er ook kortere rokjes, en kortere rokjes betekenden kleinere onderbroeken. Ik ben benieuwd hoe het feminisme van nu nog verder effect zal hebben op, laten we zeggen, de onderbroek in 2030 - aangezien de string nu al vaak aan een zijden draadje hangt.

Na het begin van de twintigste eeuw ging de evolutie van de onderbroek in rap tempo door. Tijdens de wereldtentoonstelling van 1939 verscheen de eerste string, gedragen door danseressen. Men leek aan de veranderingen te wennen, maar dat de conventionele gedachten toch nog de boventoon voerden bleek in 1949: tennisspeelster Gussie Morgan, ofwel 'Gorgeous Gussie', droeg korte rokjes met daaronder een kanten slipje op het veld. Dat werd niet gewaardeerd. Fotografen vochten om de beste plek voor een goed zicht, maar dat moest stoppen toen Gussie werd bestraft voor "het introduceren van vulgariteit en zonden in het tennis", en mocht 33(!) jaar lang niet meer op Wimbledon komen. Een ietwat heftige straf voor een kanten slipje, als je het mij vraagt.

Hoewel de ontwikkeling van de onderbroek tijdens de Tweede Wereldoorlog even op zijn gat lag, wilde Parijs rond 1950 opnieuw het grote voorbeeld in de mode worden. Filmsterren en fotomodellen werden de levende advertenties voor lingerie. Marilyn Monroe, Brigitte Bardot en Audrey Hepburn straalden in hun kanten slipjes met tierelantijnen.

Lingerie werd groot, en door de ontdekking van nieuwe en snellere technieken werden er ook synthetische stoffen uitgevonden om nog meer vormen van lingerie te fabriceren. We zijn aangekomen bij het oneindige palet aan onderbroeken en alle functies die daarbij horen. Van gemak bij het buiten plassen tot het uitstralen van seks bij de 'cut cross', en van het uitdragen van de emancipatie tot het verzet tegen de string in het huidige tijdperk, niet om de minste reden dat het infecties zou veroorzaken.

Ik ben benieuwd hoe de onderbroek nog verder zal evolueren. Zijn we terug bij af en zullen we de going commando-hype doorzetten tot een gewoonte, zijn we uitgeëvolueerd of zal er een nieuwe onderbroekenrevolutie aanbreken? Wat voor effect zal aan de ene kant de gender blur en aan de andere kant het feminisme hebben op het design van de onderbroek? Ik gok voor nu op een verdere polarisatie: de aseksuele, huidskleurige oma-onderbroek versus de ietwat ordinaire string met juwelen. Voor mij nummer twee graag.

Credits


Tekst Flora de Vries
Beeld via Timothy Krause
Fotografie Sophie Hemels voor Isadore Intimates

Tagged:
Sophie Hemels
onderbroeken
think piece
isadore intimates