Het argument voor nostalgie: laten we het verleden waarderen

Tijdens het laatste catwalkseizoen zagen we tal van ontwerpers die een eerbetoon brachten aan een wereld die allang niet meer bestaat. Zijn wij met onze groeiende vraag naar fast fashion dan te erg gericht op de toekomst van de mode? Kunnen we ons nog...

|
10 november 2014, 3:55pm

Het is de balans tussen nieuw en oud die de mode-industrie staande houdt. Maar toen de lente/zomer '15 meer leunde op het oude dan op het nieuwe, zorgde dit voor de nodige paniek onder modefuturisten. Bij i-D doet een discussie over de nostalgiezaak nu al een tijdje de ronde: moeten modeshows worden gedigitaliseerd, of moet het blijven zoals het is? Moet Fashion Week toegankelijker worden, of exclusief voor de industrie blijven? Is normcore een waardering voor de moderne tijden, of betekent het dat we tegenwoordig genoegen nemen met minder? Wanneer we nieuwe uitgaven van i-D bespreken en het hebben over wie en wat erin moet staan komen we uit op dezelfde discussie: hoeveel pagina's geven we de nieuwe en opkomende talenten, en hoe eren we de pioniers zonder in herhaling te vervallen? In discussies als deze ben ik altijd de voorstander van het verleden. Ik verlang naar nieuwe dingen net als - hopelijk - ieder ander in de mode, maar in een industrie die zo snel gaat dat nieuwe trends elke drie maanden worden ingehaald door nieuwe collecties, krijgen we toch minder waar voor ons geld dan in het verleden.

Voor de lente/zomer '15-shows grepen ontwerpers terug op het verleden als nooit te voren.

Sinds de opkomst van Instagram delen gebruikers vintage foto's van idolen en iconen die ons herinneren aan langzamere tijden die betekenisvoller waren en dus meer episch. Madonna deelt foto's van haar en Michael Jackson, Michel Gaubert heeft een jaren negentig-album waarin hij zowel persoonlijke als popcultuurmomenten deelt en iedereen deelt wekelijks een nostalgische foto van zichzelf tijdens Throwback Thursday. Meer dan ooit willen we het verleden niet zozeer herleven, maar willen we er in blijven hangen. We willen begrijpen hoe belangrijk het moment was waarop twee heel beroemde mensen begin jaren negentig samen op de foto gingen, of willen zien hoe gek Victoria en David Beckham er vijftien jaar geleden uitzagen op hun bruiloft. We willen verklaren waarom we zelf een aantal jaar geleden bepaalde dingen droegen en zeiden omdat, laten we wel wezen, dit makkelijk te vergeten is gezien de snelheid waarmee mode tegenwoordig verandert. Zoals het gezegde luidt: een ezel stoot zich niet twee keer aan dezelfde steen.

Dit gezegde doet vermoeden dat het verleden niet iets is dat je wilt herhalen, maar in de mode is niks minder waar. Voor de lente/zomer '15-shows grepen ontwerpers terug op het verleden als nooit te voren. Prada baseerde de gehele collectie op conservatie en liet 18e eeuws borduurwerk zien terwijl ze backstage een pleidooi hield voor het redden van de ambacht. Dries van Noten showde een collectie die was gebaseerd op de festivalvrouw - iets dat zeer goed paste bij het jaren zeventig-thema van het seizoen - en de modellen die tijdens de finale sereen hun plek al zittend of liggend op de catwalk innamen, vertelden ons dat we het wel wat rustiger aan kunnen doen. De nostalgische boodschap is op zijn sterkst nu hij wordt verkondigd door twee van de meest vooruitkijkende ontwerpers, Prada en Van Noten. Maar hun shows gingen niet zozeer om de waardering van het verleden als wel om het zijn in het nu, dat altijd het resultaat is van het verleden. Bij Fendi baseerde Karl Lagerfeld zijn collectie dapper op de fascistische architectuur en op bepaalde elementen van het fascistische uniform, en citeerde hij Nietzsche met: "Het verleden en de geschiedenis gaan verder dan het idee van 'goed en kwaad'."

Als er "het verleden, heden en de toekomst" had gestaan, zouden deze woorden de slogan van deze tijd kunnen zijn, gezien het feit dat mensen druk bezig lijken te zijn met wat goed en slecht is. Diegenen die zich irriteren aan andermans nostalgie worden te erg ingepalmd door het heden en de toekomst die ze nog niet kennen of hebben kunnen verwerken, terwijl diegenen die wanhopig het verleden proberen te verwerken en begrijpen vaak gefrustreerd raken van het nu en wat er komen gaat. In zijn documentaire uit 2007, Lagerfeld Confidential, praat de ontwerper over het wanhopig verwerken van alle nieuwe informatie voordat er nog meer nieuwe informatie bijkomt. Of het nou gaat om het dagelijks lezen van alle kranten, of een update van zijn iPod-curator wanneer er een nieuw liedje op het internet verschijnt, Lagerfeld staat oog in oog met de onmogelijke taak van het willen verwerken van het verleden, het heden en de toekomst. Lagerfeld is een goede casestudy voor het verleden/toekomst-debat omdat hij met zijn respectabele leeftijd veel heeft meegemaakt waarnaar jongeren nu verwijzen op Instagram, maar tegelijkertijd snakt naar de vernieuwing van de jongere generatie.

Er is niets erger dan jongeren die een geschiedenis ontkennen waar zij geen deel van uitmaakten, terwijl ze tegelijkertijd wel vragen om vernieuwing in de wereld.

Maar ondanks de jongeren die momenteel vragen om meer nieuw en minder oud, lijken ontwerpers als Lagerfeld en ook ontwerpers die twintig jaar jonger zijn, niet bang te zijn om het verleden een eerbetoon te brengen. Het feit dat het vaak jongere generaties en niet oudere zijn die een pleidooi houden tegen nostalgie is interessant en tegelijkertijd een beetje eng, want er is niets erger dan jongeren die een geschiedenis ontkennen waar zij geen deel van uitmaakten, terwijl ze tegelijkertijd wel vragen om vernieuwing in de wereld. Natuurlijk moet de jongere generatie zich verheugen op de toekomst die we creëren, maar als we het verleden niet waarderen en begrijpen wordt de toekomst nogal onverschillig. Er valt een hoop van het verleden te leren. Niet alleen praktische dingen als ambacht en methodiek die ontwerpers momenteel in hun werk toepassen, maar ook de bijzondere momenten die nog steeds inspireren tot het daadwerkelijk creëren van nieuwe dingen. Dus kom maar op met #TBT's. Er is geen toekomst zonder verleden.

Credits


Tekst Anders Christian Madsen
Fotografie Harry Carr, Fendi lente/zomer '15