waarom het makkelijker is om je emoties uit te drukken met emoji

Met een korte blik op je scherm kun je zien dat onze taal is veranderd van geschreven tekst naar vrolijke en simpele emoji’s. Maar wat zegt dit over ons?

door Billie Brand
|
01 juni 2015, 4:00pm

Het beheersen van de emojitaal is een belangrijke vaardigheid in de eenentwintigste eeuw. In de jaren negentig vervingen we eerst onze vaste huistelefoons met nostalgische Nokia's. Vervolgens ontwikkelden we al gauw sms-taalkronkels zoals 'C U L8R' en later uiteraard de klassieker 'LOL'. Maar tegenwoordig is de moderne communicatie verder gereduceerd tot lachende gele gezichtjes. Het maakt niet uit hoeveel liefdesbrieven van oude vlammen je onder je bed hebt verstopt om krampachtig in het verleden te blijven hangen, de wereld heeft zich inmiddels geëvolueerd tot een plek waarin pixels domineren. Met de intrede van die kleine leuke plaatjes die het geschreven woord hebben vervangen, lijkt het erop dat we zijn aangekomen in een communicatie-renaissance. Het is duidelijk: we ♥ emoji.

Volgens professor Vyv is emoji de snelst groeiende taal in het Verenigd Koninkrijk. Hij bestudeert de ontwikkeling van emoji aan de Britse Bangor Universiteit. "Als een visuele taal heeft emoji hiërogliefen al lang achter zich gelaten. Maar hiërogliefen hebben er in tegenstelling tot emoji eeuwen over gedaan om zich te ontwikkelen." Hiermee lijken we weer terug bij af te zijn. In plaats van het vergroten van onze vocabulaire, grijpen wij nu weer naar symbolen om onszelf verstaanbaar te maken. Terwijl technologie zich razendsnel doorontwikkeld, lijken onze communicatievaardigheden achter te blijven. Nu mensen steeds minder sms-berichten versturen, lijken emoji aan een ongekende opmars te zijn begonnen. Instagram maakte onlangs bekend dat maar liefst 48 procent van de opmerkingen bij de foto's die op het social media-platform geplaatst worden, emoji zijn. Aan die groei lijkt nog lang geen eind te komen. Eerder dit jaar werd het emoji-portfolio namelijk uitgebreid met prinsessen met verschillende etniciteiten, koppels van hetzelfde geslacht en tweeëndertig nieuwe vlaggen. Unicode (het bedrijf achter emoji) heeft inmiddels alweer achtendertig nieuwe karakters aangekondigd, die in juni op onze toetsenborden moeten verschijnen. Vanwege de grote vraag zullen in ieder geval een cowboy, gekruisde vingers en een avocado bij deze nieuwe lichting emoji zitten.

In sommige opzichten hebben we maar geluk met die snelgroeiende plaatjes-taal. Het is een soort utopie: het maakt niet uit met welke taal je bent opgegroeid, emoji begrijpt iedereen. Een gesprek blijft lekker luchtig met de toevoeging van een emoji. Maar ze kunnen juist ook nadruk leggen in een bericht. Het is volgens Dr. Owen Churches van de psychologie-faculteit aan de Flinders Universiteit in Australië heel simpel: mensen reageren hetzelfde op emoticons als ze op een echt menselijk gezicht zouden doen. De letter 'D' wordt dus gezien als een echte glimlach. Daarnaast is er ook nog een bepaalde mate van dubbelzinnigheid die speelt bij sommige emoji. De fallische associatie, waar de aubergine-emoji bekend om staat, heeft er bijvoorbeeld voor gezorgd dat je in het Instagram-zoekscherm niet meer op deze emoji kan zoeken. Al snel werd de internetactie #freetheeggplant op touw gezet.

Dus: heb je ergens even geen woorden meer voor? Dan kun je nu gewoon simpelweg je favoriete emoji versturen. Letters zijn niet meer nodig. Maar misschien is dat juist het probleem. Is de internetgeneratie, afgeleid door een fata morgana van blije en gezellige emoji, in een communicatiecrisis gestort?

Uit een recent onderzoek van de Britse telecom-provider Talk Talk Mobile blijkt dat 72 procent van achttien tot vijfentwintigjarigen toegeeft dat ze hun gevoelens beter kunnen overbrengen met emoji dan met tekst. "Ik denk dat mensen juist sneller contact met elkaar leggen omdat emoji het een stuk leuker maken," suggereert Dan Brill, auteur van Emojinalysis, een Tumblr die identiteiten ontleed aan de hand van recent gebruikte emoji. "Eigenlijk snap ik een groot deel van de kritiek op emoji niet. Volgens sommige mensen zouden we te veel afgezonderd raken. Waarschijnlijk kreeg men dezelfde kritiek toen sms-berichten het telefoongesprek vervingen. Maar mijn zus en ik hebben nu constant contact met elkaar, in plaats van dat ene telefoongesprek per week, dat ik overigens altijd vergat."

Terwijl we nu constant naar onze schermen aan het turen zijn, bereikt onze obsessie met onze online identiteit een kookpunt. Zijn we werkelijk een samenleving vol zelfgeobsedeerde narcisten? Zelfs na de laatste emoji-uitbreiding zijn mensen nog steeds tevergeefs op zoek naar hun emoji-doppelganger (mensen met rood haar en koppels met een verschillende etniciteit komen er bekaaid van af).

Laatst bekende een vriend van mij dat het uitzoeken van een goede emoji best lastig kan zijn: "Zo nu en dan verkeer ik weer eens in een identiteitscrisis omdat ik geen enkele emoji kan vinden die mij echt representeert." Als emoji zijn ontwikkeld als een simpel symbool dat emoties kan weergeven, waarom is het spectrum van huidskleuren, seksualiteiten en geslacht dan überhaupt een vereiste? Het lijkt er op dat emoji een belangrijk onderdeel van de identiteit van mensen in de eenentwintigste eeuw aan het worden is. Dit geeft maar weer aan dat er behoefte is aan een technologische persoonlijkheid. Opvallen tussen het online-kabaal in cyberspace is bepalend geworden voor onze online identiteit. Emoji zijn dus niet alleen een manier om een emotie uit te drukken, maar het is ook manier om individualiteit te tonen.

Hoewel emoji ons misschien dichter bij elkaar brengen in de digitale wereld, vraag ik me toch af of het ons in de werkelijkheid niet juist verder uit elkaar drijft. "Emoji zullen waarschijnlijk alweer vervangen zijn door iets anders, voor het de kans krijgt om een blijvende indruk achter te laten op onze generatie. Maar er zal zeker een groep mensen zijn die nooit meer op dezelfde manier naar aubergines en perziken kunnen kijken," denkt Dan Brill. Technologische trends komen en gaan (Friendster, MySpace, Hyves) en hoewel de ondergang van emoji waarschijnlijk onvermijdbaar is, blijft de vraag: wat zal er daarna komen? Een dystopische digitale wereld waar de enige vorm van zelfexpressie bestaat uit een soort post-emoji-avatars? "Persoonlijk ga ik altijd eerst op zoek naar een GIFje als antwoord op een e-mail voor ik zelfs maar ga nadenken over een geschreven reactie," vervolgt Dan Brill. "Het is allemaal niet per se goed nieuws. Als schrijver vind ik de dreigende ineenstorting van het geschreven woord doodeng. Maar ik denk dat het onvermijdelijk is."

Zal het geschreven woord ooit weer zijn plekje aan de top terugveroveren? Zelfs schrijver Vladimir Nabokov (van de moderne klassieker Lolita) merkte in het verleden al op dat een emotie hetzelfde kan zeggen als duizend woorden. In een interview uit 1969 met The New York Times werd de auteur gevraagd waar hij zichzelf zou plaatsen ten opzichte van andere schrijvers. Hij antwoorde vrij gevat: "Ik heb vaak het gevoel dat er een speciaal typografisch symbool voor een glimlach zou moeten bestaan. Een soort ronde vorm, met een liggend, rond streepje. Dat zou ik als antwoord op je vraag graag op papier willen zetten."

Waarom zijn wij zo geobsedeerd door de emoji? Brill legt het uit: "Het is gewoon leuk. Het is veel fijner om over seks te praten met aubergines en waterdruppels dan met woorden. Bovendien zorgen technologische ontwikkelingen ervoor dat wij steeds visueler kunnen worden met onze communicatie," Het lijkt er op dat de gloednieuwe, blije wereld van de emoji ons allemaal in zijn greep heeft. Wij zijn de generatie die nooit ouder wil worden. We kunnen ons niet voor eeuwig achter de emoji verstoppen, maar voor nu is het fijner dan de harde confrontatie met de realiteit. En bovendien: wat is er zo erg aan het verfraaien van ons leven met hartjes, regenbogen en dolfijnen?

Credits


Tekst Billie Brand