Advertentie

leeftijdsdiscriminatie is het laatste taboe van de popcultuur

De nieuwste revolutie in de popcultuur is ouder dan je denkt.

door Anders Christian Madsen
|
26 augustus 2015, 11:35am

"Oud is het nieuwe jong," lees je de laatste tijd veel in de media. In de nasleep hiervan hebben veel modehuizen oudere modellen gebruikt voor hun campagnes. Denk aan Joan Didion (80) voor Céline, Joni Mitchell (71) voor Saint Laurent, Siciliaanse oma's voor Dolce & Gabbana, Iris Apfel (94) voor Kate Spade, Cher (69) voor Marc Jacobs, Donatella Versace (60) voor Givency en Madonna (57) voor Versace. Maar ondanks de vele voorbeelden waarin ouderdom wordt gevierd in de mode, lijkt dit verschijnsel buiten de mode niet te gelden. In de echte wereld hebben voornamelijk vrouwen veel te maken met leeftijdsdiscriminatie. Deze vorm van leeftijdsdiscriminatie is stilletjes in onze cultuur geslopen en het is maar weinig bespreekbaar. Acteur Russel Crowe zei eerder dit jaar dat actrices die ouder dan 40 jaar zijn en klagen dat er geen rollen meer voor hun zijn, "nog steeds de jonge, onschuldige personages willen spelen en niet begrijpen dat ze niet meer gecast worden als 21-jarigen." 

Dat is misschien waar, maar wat hij niet begrijpt is dat er maar heel weinig rollen worden geschreven voor vrouwen die ouder zijn dan veertig. Buiten de eerdergenoemde campagnes, zijn vrouwen boven de veertig doorgaans niet of nauwelijks vertegenwoordigd in modetijdschriften. Er wordt alleen een uitzondering gemaakt wanneer deze vrouwen er "goed uitzien voor hun leeftijd."

We leven in een maatschappij die bijna volledig is gericht op jeugd. Al vroeg wordt ons aangeleerd om bang te zijn voor ouder worden. De enige manier waarop we ons comfortabel kunnen voelen bij vrouwen van boven de vijftig is als ze gestyled zijn als een soort theatraal personage voor een campagne van een modelabel. We zouden de natuurlijke excentrieke trekjes van ouderen eigenlijk moeten omarmen, maar als oudere vrouwen zich op hun eigen manier uiten, lopen ze het risico om de grenzen te overschrijden van wat door de maatschappij als 'age-appropriate' wordt gezien. Recente voorbeelden zijn popcultuurgodinnen die graag van sexy kleding houden, zoals Madonna, Mariah Carey, Sharon Stone, Kris Jenner en Ivana Trump. Ik haat de term 'age-appropriate'. Waarom? Omdat deze term vrouwen kleineert die ouder en wijzer zijn dan de mensen die deze term doorgaans gebruiken. We behandelen deze vrouwen alsof het tieners zijn die te korte rokjes dragen en te veel make-up dragen. Als ik een 50-jarige vrouw zou zijn, zou ik het verschrikkelijk vinden om plotseling te horen dat ik niet meer mag dragen waar ik me fijn in voel.
"Sexy zijn, gaat voornamelijk om je houding en dat je jezelf kan zijn zonder dat iemand daar een oordeel over heeft," vertelt Luella Bartley (41) van Hillier Bartley. "Als je ouder wordt, begrijp je meer van jezelf en je lichaam. Je begrijpt beter waar je je sexy in voelt. Het is jammer dat het tegelijkertijd ook de leeftijd is waarop er op je neergekeken wordt en gezegd wordt dat ouder worden lelijk is."

Dit jaar heeft Bartley samen met Katie Hillier (40) het label Hillier Bartley opgezet, met als doel een kledinglijn te ontwikkelen voor hun eigen leeftijdsgroep. Dat zijn dus kleren die vrouwen van boven de veertig willen dragen, in plaats van wat ze volgens de maatschappij zouden moeten dragen. "Je zou gewoon alles moeten kunnen dragen, ongeacht je leeftijd," zegt Bartley. De kritiek vanuit de maatschappij op vrouwen van middelbare leeftijd in de spotlights gaat niet alleen over uiterlijk. Het gaat voor een groot deel ook over hoe ze zich zouden moeten gedragen. Een paar maanden geleden vroeg ik Marilyn Manson wie hij op dit moment interessant vond. "Ik ben eigenlijk heel erg geïnteresseerd in het nieuwe album van Madonna," zei hij. "Dat is een plaat waar ik erg naar uitkijk. Ze ziet er knapper uit dan ooit. Ik heb nog steeds een oogje op Madonna en ik zou nog zeker seks met haar willen hebben."
Je zou kunnen zeggen dat het hier gaat om een ouwe rot in het vak die een andere ouwe rot een steuntje in de rug wil geven, maar we weten dat Manson zich niet zo snel laat vertellen wat hij moet doen, dus zijn uitspraak lijkt zeer betekenisvol.

Ik vind het een nare gewaarwording dat Madonna door de media als een 50-jarige dinosaurus wordt neergezet. Ze wordt belachelijk gemaakt omdat ze van podia valt (Brit Awards), mannen zou dwingen om met haar te tongen (Drake), en - oei, nu wordt het helemaal bont - zich kleed als een twintigjarige (altijd). Een week na mijn gesprek met Manson, plaatste Madonna zijn quote op haar social media. Ze had een aantal heftige maanden achter de rug. Ze beschuldigde de Britse radiozender Radio 1 van leeftijdsdiscriminatie omdat die weigerde om haar nieuwe single te spelen.
"Onze tracks worden stuk voor stuk geselecteerd op basis van hun muzikale kwaliteiten en relevantie bij ons jonge publiek," zei het radiostation in een verklaring. Het voegde daar aan toe dat het nog steeds muziek van Paul McCartney (73 en man) draait, die natuurlijk net een single had uitgebracht met Rihanna (27) en Kanye West (38).
"We hebben zoveel grote stappen gezet op andere gebieden - burgerrechten, homorechten - maar leeftijdsdiscriminatie is nog steeds iets waar we niet over praten," reageerde Madonna. "Het lijkt wel alsof niemand haar wil zien slagen," zegt producer Diplo (36). "Haar single Ghosttown zou voor ieder ander een gegarandeerde nummer één zijn, maar zij heeft geen eerlijke kans gekregen. Het is altijd al moeilijk geweest om een vrouw te zijn in de muziekindustrie, maar om een baas als Madonna te zijn, is nog moeilijker."

"Sterke vrouwen worden altijd gezien als bitches of egoïsten," vertelt Christopher Kane (32), één van de meest pro-age ontwerpers uit de mode-industrie. "Als het om mij ging, zou men al gauw zeggen, 'Hij is zo sterk en krachtig. Wat een fantastische vent.' Wanneer gaat dat een keer stoppen? Je wordt beter naarmate je ouder wordt, dat is echt zo. Oudere vrouwen kunnen een minirokje dragen. De wereld zal niet vergaan."
Ik heb mij altijd afgevraagd waarom alleen jonge mensen zonder enige levenservaring of sociale prestaties, relevant kunnen zijn in de popcultuur. Madonna wordt weggezet als iemand die "te hard probeert" en "wanhopig jong probeert te blijven". Terwijl de zangeres eigenhandig een revolutie heeft ontketend op het gebied van genderrollen in de popcultuur, veel heeft betekend voor feminisme na de jaren zeventig en het taboe rond seks heeft proberen te ontmantelen. Ik heb eindeloos gediscussieerd over Madonna het afgelopen jaar. Ik ben geschokt over hoe mensen doorgaans over haar denken. Wat ik hoorde, leek veel op wat comédienne Cecily Strong tegen President Obama zei op het Correspondents' Dinner: "Je lijkt eigenlijk veel op Madonna. Jullie hebben allebei zoveel voor dit land betekend, maar over anderhalf jaar moeten jullie echt stoppen."

Het was grappig, maar er zat een grimmige boodschap achter. Het lijkt wel alsof je behaalde prestaties verdreven worden naarmate de jaren verstrijken. Je leeftijd staat in de weg van vrijelijk kunnen doen en zeggen wat je wil. Waarom willen we niet dat grote muzikale talenten tot hun dood muziek kunnen blijven maken, zoals we dat wel bij bijvoorbeeld modeontwerpers willen? In het geval van Madonna ligt het probleem voor een groot deel bij genderdiscriminatie. Wanneer ze in een campagne van Versace verschijnt, promoot ze Versace. Dat is schijnbaar prima. Maar als ze op de rode loper verschijnt in een bijzondere outfit, promoot ze zichzelf. En dat gegeven maakt haar kennelijk 'wanhopig'. "Iedereen zou zich altijd moeten kleden of gedragen op een manier die bij zijn of haar persoonlijke leefstijl past, zegt Paul Smith (69) als ik hem naar zijn mening over Madonna vraag. "Ik haat het als mensen zich 'jong' kleden omdat ze denken dat ze zich daar beter door voelen. Maar in het geval van Madonna is het gewoon haar eigen vorm van marketing. Mensen vinden dat kennelijk ongepast omdat ze dat al haar hele carrière doet. Maar Iggy Pop heeft al zijn hele leven een ontbloot bovenlichaam. Nog steeds. Het is allemaal zo subjectief."

Ook Kris Jenner (59) heeft last van deze kritiek. Ze wordt ook wel eens aangevallen omdat ze zich te 'jong' kleedt. Maar de leeftijdsdiscriminatie concentreert zich in haar geval met haar jeugdige gedrag: ze heeft losse gesprekken met haar kinderen, heeft jonge vrienden en een haar zogenaamde 'toy boy', Corey Gamble (34). "Het gaat niet om leeftijd, maar om de geest," zegt haar goede vriend en ontwerper bij Balmain Olivier Rousteing (29). "Je kan met Kris praten over popcultuur, jonge mensen en oude artiesten. Ze is heel ruimdenkend. Ze heeft een goed oog voor nieuwe ontwikkelingen in de wereld. Ze is geen volger. Ze weet precies wie er cool zijn en wie niet. Die wijsheid heeft te maken met haar leeftijd. Maar ze blijft jong door de mensen met wie ze zich omringt."
In een aflevering van haar realityshow zegt Kim Kardashian tegen Jenner dat ze te oud is om mee te doen met een paaldanscursus. Jenner reageert met "wat moet ik dan doen, thuis zitten en breien?" Voor mensen die vinden dat vrouwen als Kris Jenner en Madonna zich meer naar hun leeftijd moeten gedragen is dit een goede vraag. Moet Madonna haar gewaagde tracks aan de wilgen hangen en op een barkruk ballads gaan zingen? Dat heeft ze overigens al gedaan - 25 jaar geleden.

We leven in een post-feministische wereld waar gelijkheid dichterbij is dan ooit. Daarom zijn klassieke denkwijzen en verwachtingen over leeftijden niet langer realistisch. Er bestaat niet iets als 'je gedragen naar je leeftijd', tenzij je een tiener bent. Het begrip jeugd speelt niet alleen bij jongeren een rol. Misschien is de maatschappij daarom zo negatief over mensen die de vijftig gepasseerd zijn en nog steeds minirokjes willen dragen. Als een soort guerrilla-strijders trekken zij ten strijde, om die jeugdigheid terug te geven aan de jeugdigen. Maar er is toch genoeg jeugdigheid voor iedereen? Jongeren willen altijd graag serieus genomen worden en zouden elke kans grijpen als ze een beetje van de wijsheid van 50-plussers konden lenen. We moeten Madonna niet steeds de grond in trappen, maar koesteren, omdat zij ons al zo lang heeft kunnen inspireren en nog niet van plan is daar mee te stoppen. Als je vroeger iets wilde leren, dan ging je naar de oudste persoon van de stam. Misschien is dat precies het idee achter de golf van vrouwen van vijftigplus die het gezicht werden van de nieuwe campagnes van de grote modehuizen. Laten we hen ook in de echte wereld omarmen als boegbeelden.

Met de opkomst van social media is het moeilijk voor de mode-industrie om nieuwe subculturen te ontwaren in de grote stroom informatie die elke seconde groeit - als ze überhaupt nog bestaan. We zitten bovenop jonge mensen in de hoop om een nieuwe trend te ontdekken. Maar de werkelijke ontwikkelingen zijn wellicht voornamelijk te vinden bij mensen die ouder dan veertig zijn. Ze hebben zelf één of meerdere subculturen voorbij zien komen. Ze hebben zich bevrijd van de druk om anderen te plezieren en voelen er niets voor om zich als schapen achter elkaar aan te lopen. Misschien zijn mensen die ouder dan veertig zijn de stijliconen van de jaren tien. Volgens modeontwerper Charlie Le Mindu (28) is dat al het geval. "Mode is belangrijk voor oude dames," zegt hij over vrouwen die veel ouder zijn dan vijftig. "Als je naar de Londense wijk Knightsbridge gaat en allemaal oude dames ziet lopen dan zie je dat ze geen fuck om dingen geven. Ze dragen wat ze willen en zien er onwijs tof uit. Ze zijn een grote inspiratie voor me. Ik raak niet geïnspireerd van een jonge vrouw die de trends volgt - ze zien er allemaal hetzelfde uit.

De introductie van oudere vrouwen in de mode is een grote stap naar een wereld waar minder leeftijdsdiscriminatie voorkomt. Maar we zijn er nog lang niet. Het vieren van oudere vrouwen in de spotlight moet geen trend zijn die komt en weer gaat. De popcultuur moet een plek zijn waar je voor altijd je talent kan delen met de wereld, ongeacht je leeftijd.

Credits


Tekst Anders Christian Madsen
Hoofdbeeld Madonna door Alas en Piggott voor Versace Lente 2015

Tagged:
coming of age
Madonna
Kris Jenner
leeftijd
Mode
cultuur
the coming of age issue
leeftijdsdiscriminatie