de negatieve reacties op de skhothane worden veroorzaakt door onze eigen vooroordelen

Voor de Skhothane draait het leven om consumptie, designerspullen, zoveel mogelijk geld verdienen en er goed uitzien: hoe is dit anders dan de westerse cultuur?

door Matthew Whitehouse
|
26 juni 2015, 2:34pm

Onlangs hebben we een documentaire uitgebracht, geschoten door Zuid-Afrikaanse fotograaf Pieter Hugo, over de Skhothane uit Johannesburg. De Skhothane is een subcultuur waarin het leven draait om geld verdienen en goed uitzien. Zo strijden bendes - The Casa Novas en The Pro Italian Takers - met elkaar om te zien wie het meeste geld op zak heeft. En hoe beter te laten zien dat het geld je op de rug groeit dan door zoveel mogelijk eten en drank te verspillen?

In reacties die op ons YouTubekanaal werden geplaatst, werd de Skothane vooral omschreven als "materialistisch" en "oppervlakkig" en de meeste kijkers voelden zich bij het kijken van het filmpje "ongemakkelijk." Maar waarom bestaat er zo'n sterke negatieve reactie? Zijn de Skhothane dingen aan het doen die vele malen erger zijn dan dingen die andere jeugdgroepen uit het verleden aan het doen waren? 

De Skhothane zijn gevestigd in Tembisa, een grote sloppenwijk in Johannesburg die in 1957 werd gevormd toen veel zwarte mensen Alexandra en andere plekken in Edenvale, Kempton Park, Midrand en Germiston moesten verlaten. In 2008 doken de Skhothane als subgroep op uit de ondergrondse Housescene van Zuid-Afrika. Voor deze groep draait het om opvallen en, anders dan hun voorouders die tijdens de Apartheid opgroeiden, laten zien dat ze kunnen winkelen waar ze willen, dragen wat ze willen en doen wat ze willen. Het betreft een bende die gewend is aan armoede, vergelijkbaar met de bendes die Ian Hough in zijn boek Perry Boys beschrijft: Een geschiedenis van de straatbendes uit Manchester en Salford. Zo schrijft Hough:

"De hechte gemeenschappen werden uiteengescheurd en de bewoners werden willekeurig een plek toegewezen, met verschillende gevolgen: zo creëerde het een verlangen onder gelijkgestemden te zijn, mensen die zich buitengesloten en ontevreden voelden. Het had als gevolg dat voormalige buren, die van elkaar gescheiden waren, vanaf lange afstanden met elkaar gingen communiceren en het creëerde een slachtofferrol dat het comfortabele gevoel van onder vertrouwde mensen zijn, verving.

Als gevolg daarvan ontwikkelden mensen het verlangden naar vermaak en waren vastberaden dit te vinden. Ze wilden meer, en besloten het te gaan halen. Anders dan hun voorouders, die buitengesloten werden door groepen die zich hoger op de sociale ladder bevonden, zijn deze jongeren niet bereid hier genoegen mee te nemen: ze creëren een geheel eigen cultuur."

Het beeld dat Hough hiermee schetste verschilt niet veel van de realiteit van de Skhothane. Daarnaast kunnen westerse subculturen zich plaatsen in veel aspecten uit de film over deze subcultuur, zoals het dragen van twee verschillende paar schoenen om te laten zien dat je het je kunt veroorloven meer dan één paar te kopen (wat gelijkstaat aan het idee van de New York b-boys met hun 'boxfresh' sneakers) of er goed uit willen zien en een indruk willen maken door middel van kleding (net als de Britse bendeleden uit het Londen van de jaren '60, die zich netjes kleden terwijl ze in armoedige omstandigheden leefden). Zelfs het ritueel waarbij de Skhothane ladingen voedsel verspillen kan toch niet veel schokkender zijn dan wat wij dagelijks, zonder er al te lang over na te denken, verspillen. Zo hebben we allemaal onze eigen manier om rijkdom te laten zien.

Misschien is het probleem niet wát er gedaan wordt, maar eerder wie het doet. In een artikel over het Band Aid 30-nummer van vorig jaar schreef Bim Adewunmi dat de westerse cultuur op een paternalistische manier over Afrika denkt, dat "we onszelf in het Westen als liefdadige ouders zien van de arme Afrikanen op hun armzalige continent, waarvan de mondjes altijd gevoed moeten worden." Eén van de meest voorkomende reacties op het filmpje was ook: "waar halen ze het geld vandaan?" Alsof de kijker er van uit gaat dat de jeugd in Johannesburg in kartonnendozen woont.

Of voelen we ons er misschien wat ongemakkelijk bij, omdat ze niet passen in het stereotype beeld dat wij in het Westen van de mensen in Afrika hebben? Edward Said schreef in zijn boek Orientalism al over beeld dat men ten tijde van het kolonialisme van de typische Afrikaan had: de 'nobele wilde' die los staat van de corrupte samenleving en daarom symbool staat voor puurheid en goedheid. Said beschouwt deze zienswijze als het een restant van het imperialisme uit het Westen, waarbij men nog steeds hardnekkig aanneemt dat de Afrikaanse bevolking onderontwikkeld en onopgeleid is.

Wellicht heeft het ongemakkelijke gevoel dat opkomt bij het kijken van de documentaire over de Skhothane minder te maken met onze overtuiging dat hetgeen wat ze doen, fout is, en meer te maken met de mogelijkheid dat het gedrag niet in overeenstemming is met de kolonialistische zienswijze. Het beeld voldoet niet aan onze verwachtingen, het is zelfs een weerspiegeling van onze eigen consumptiegedrag. We worden door het filmpje geconfronteerd met de harde realiteit en zien in dat we allemaal hetzelfde zijn. We zijn allemaal Skhothane.

Credits


Tekst Matthew Whitehouse

Tagged:
Zuid-Afrika
skhothane