​your name: de japanse animatiefilm over tieners die van lichaam wisselen

We spraken Makoto Shinkai, de regisseur van dé Japanse kaskraker van 2016.

|
nov. 7 2016, 12:43pm

Stel je voor dat je wakker wordt, in de spiegel kijkt, en ziet dat je hoofd is vervangen door dat van Lindsay Lohan. Schrikken! Het is ongeveer het verhaal van de film Freaky Friday, waarin Lindsay's karakter van lichaam ruilt met haar moeder. Het idee van lichaamsruil roept natuurlijk honderden vragen op. Hoe is het om vast te zitten in het lichaam van iemand anders? En wat als je ook van geslacht bent veranderd? Dat je wakker wordt, de dekens van je afslaat, en ontdekt dat je vagina een piemel is geworden - dat zou toch gewoon superraar zijn?

Deze vragen worden beantwoord in de Japanse anime Your Name, de blockbuster die al negen weken op nummer één staat in Japan. Het verhaal gaat over twee tieners, een jongen uit Tokyo en een meisje van het platteland, die in hun slaap zomaar ineens van lichaam wisselen. Beiden begrijpen niet waarom, maar beleven er stiekem wel plezier aan om een beetje te spelen met de situatie. Er worden dates geregeld en sms'jes verstuurd waarmee ze elkaars levens totaal in de war schoppen. Maar waarom overkomt dit hen? Heeft het misschien te maken met die enorme komeet die over Japan vloog?

Makoto Shinkais (1973) conceptuele verhaal ontrafelt zich tot een tienerromance tegen de achtergrond van de dreigende eco-ramp van onmetelijke omvang. Het is een uniek lichaamsverwisselingsverhaal voor tieners, zowel een liefdesverhaal als een rampenfilm. i-D vroeg regisseur Shinkai waarom zijn film zo'n gevoelige snaar lijkt te raken in Japan, wat de invloed op de film was van de dodelijke aardbeving in Japan uit 2011, en hoe het voelt om gezien te worden als de erfgenaam van de gelauwerde Studio Ghibli-regisseur Hayao Miyazaki. 

Hoe kwam je op het idee van een lichaamsverwisseling tussen een jongen en meisje?
Dit thema is erg gebruikelijk in Japanse fictie, vooral in films en mangas. Ongeveer duizend jaar geleden was er al een verhaal over een man en een vrouw die van lichaam wisselden [Torikaebaya Monogatari heet dat verhaal]. De verwisseling is slechts een onderdeel van de film Your Name, het verhaal begint er alleen mee. Ik wilde mensen verbazen. Mensen denken aanvankelijk 'o, het is gewoon een jongen-meisje-verwisseling', terwijl de film stiekem over veel meer gaat.

De film is een tienerfilm, maar dan geanimeerd. Denk je dat het lastiger is om de nuances van het opgroeien weer te geven in een animatie dan in een gewone film?
Ik denk niet dat het één per se lastiger is dan het andere. Het zijn twee verschillende dingen. Wanneer je als regisseur met acteurs werkt dan wordt je creatie mede door hen neergezet. Bij animatie is alles je eigen creatie. We maken de personages puur voor deze film, dus ze figureren niet in andere films, zoals bij acteurs wel gebeurt. Als je een oprecht verhaal wil vertellen denk ik dat animatie de beste optie is. Er zijn shots in een animatie die hetzelfde zijn als in gewone films, bijvoorbeeld shots van handen en voeten, maar ik vind het niet echt moeilijker aangezien ik zelf de personages teken. Ik heb de controle.

De film is een groot succes in Japan. Hoe komt het dat de film zo veel mensen raakt?
Eerlijk gezegd ben ik daar zelf ook nieuwsgierig naar. Ik denk dat ik gewoon veel geluk heb gehad. Er zijn zo veel animatiefilms in Japan en ze zijn allemaal erg goed, maar ik denk dat dit een heel erg direct jongen-ontmoet-meisje-verhaal is, en blijkbaar was daar onbewust behoefte aan onder de jongeren.

Fans hebben de locaties bezocht waarop de film gebaseerd is. Was het belangrijk voor jou om met echte locaties te werken?
Ik wilde laten zien: dit is waar ik woon, het is prachtig, en ik wil dat iedereen het ziet. Tokyo is mooi, maar je vindt er toch veel negativiteit, zoals overvolle metro's en andere drukke plekken. Het is leuk om geheime, rustige plekken te zoeken die mensen opvrolijken. Ik wil dat mensen in Tokyo weer gaan inzien dat Tokyo mooi is, daar zou ik echt trots van worden. Ik ontmoet nu buitenlandse mensen die me vertellen: "Ik hou van je film en daarom wilde ik hierheen komen." Dat is echt geweldig.

De film heeft dat drukkende gevoel in zich dat de wereld elk moment verwoest kan worden. Is dat gevaar iets wat je zelf ooit tegen bent gekomen in Japan?
Ja, natuurlijk. Als de aardbeving in 2011 er niet was geweest, was het verhaal totaal anders geworden. Die ramp herinnerde me eraan hoe kwetsbaar Japan is. Een tekst uit de film is: "Je weet maar nooit wanneer Tokyo weg is." Ik denk dat Japanners dat ook zo voelen. Mensen denken er misschien niet dagelijks aan, maar toch weten we hoe kwetsbaar ons land is. Ik wilde een soort wonder creëren waardoor de film niet alleen maar droevig is. 

Hoe denk je dat tieners in Japan zouden reageren als ze erachter kwamen dat de wereld ten einde kwam?
Het is moeilijk om daar een uitspraak over te doen, maar realistisch gezien kunnen tieners er niet veel aan doen. In deze film komt er een komeet op de aarde af, en de rol van de tieners is het waarschuwen van de burgemeesters en volwassenen. Het is belangrijk dat het een fictief verhaal blijft, maar ik wilde ook niet dat het onrealistisch werd, dus ik wilde geen tieners creëren die voor een of ander wonder zorgen. Ik wilde dat ze naar volwassenen stapten en gingen nadenken over wat ze gaan doen, wat volgens mij realistischer is.

Ben je beïnvloed door andere films?
Interstellar van Christopher Nolan. Ik zag de film toen ik al met het maken van Your Name begonnen was en ik zag veel overeenkomsten. Er is ook een Koreaanse film, The Beauty Inside, over een personage die elke ochtend wakker wordt als iemand anders. Deze twee films beaamden voor mij dat mijn film in de huidige tijdgeest past.

Je wordt weleens de erfgenaam van Miyazaki genoemd. Hoe reageer jij daarop?
Ik voel me heel erg vereerd, maar het is simpelweg overdreven. Miyazaki is veel, veel groter dan ik. Ja, ik heb een record verbroken, maar dit is slechts eenmalig. Miyazaki heeft dat zo vaak gedaan. Ik zie hem wel als voorbeeld en doe erg mijn best om bij hem in de buurt te komen. 

@OliverLunn

Credits


Tekst Oliver Lunn