de kunst van de b-film

Nicolas Winding Refn, de Deense filmmaker van onder meer ‘Drive’, praat met ons over zijn nieuwe boek over filmposters uit de jaren ’60 en ’70.

|
okt. 7 2015, 1:20pm

"Ik vind het leuk om kunst te maken van troep," vertelt Nicolas Winding Refn. "Het is Warhols meest succesvolle truc." Hij heeft het hier niet over zijn eigen films, hoewel hij met zijn oeuvre van de Pusher-trilogie tot aan Only God Forgives consequent simpele gegevens omvormt tot grensverleggende en meeslepende verhalen.

Zijn meest recente werk is dit keer niet gemaakt voor het witte doek. Maar het fancy boek heeft wel te maken met film. Zijn voorliefde voor basale verhalen en het doen veranderen van troep in kunst, brachten hem op het idee voor dit boek, genaamd The Act of Seeing. Hiervoor dook hij in zijn persoonlijke collectie van B-filmposters uit de jaren '60 en '70, om de goedkope en ongure plaatjes in de context van luxueuze kunst te plaatsen. Op deze wijze krijgt het artwork, de typografie, en het maximalistische design van de lang vergeten posters zoals die voor Spiked Heels and Black Nylons, After Mein Kampf en Alice in Acidland, een perverse schoonheid.

Is het moeilijk om aan de films voor The Act of Seeing te komen?
Sommigen zijn verloren gegaan, maar anderen zijn nog best te verkrijgen. Sommigen zijn volledig gecensureerd, of we weten er niks vanaf. Hierbij zijn de posters het enige bewijs van hun bestaan.

Je bent opgegroeid in New York, is dat de plek waar je voor het eerst in aanraking kwam met deze posters?
Ik was nog te jong om het gehele Times Square/42nd Street-tijdperk bewust mee te maken. New York stond bol van de porno- en b-films. Aan iedere zonde die je kon bedenken werd toegegeven. Die tijd heeft een mythologische status bereikt in New York, omdat het een tijdperk was dat destijds bloeide maar nu volledig is vergaan. Toen ik jong was genoot ik enorm van b-films; ze waren geweldig en zo opstandig. Vandaag de dag kunnen we films op heel veel verschillende manieren bekijken, maar ik hou van de tijd waarin je naar de bioscoop moest om zo'n film te kunnen zien.

Hoe heb je de volgorde van posters in het boek bepaald?
Het duurde erg lang omdat ik het benaderde alsof ik een film bewerkte: iedere pagina moest prikkelend zijn en ik wilde dat de volgorde van de afbeeldingen vloeiend zou zijn, met een soort diepere betekenis. Night Tide is een fantastische film, het is de enige film waarvan ik beide posters in het boek heb verwerkt. Het is een film van Curtis Harrington en gaat over een man die verliefd wordt op een zeemeermin. Het is een prachtige film die vaak als b-film wordt bestempeld, maar dat zeker niet is.

De posters beloven allemaal films vol seks en geweld…
Dat is zeker zo. In de jaren '60 en '70 was het niet moeilijk om aan porno te komen, dus seks en geweld waren de belangrijkste verkoopstrategieën. De films probeerden simpelweg je zintuigen te prikkelen, ze wilden niet intellectueel zijn. Ze werden gemaakt voor de mannelijke impulsen, en dat is ook precies wat ze zo sensationeel en eng en goedkoop maakte, maar ergens ook wel weer heel poëtisch op een prachtige manier.

Zag je overeenkomsten met de manier waarop hedendaagse porno wordt gepresenteerd?
Ik ben niet echt geïnteresseerd in porno omdat ik het niet heel erotisch vindt. Het wordt vaak zo grof in je gezicht geduwd, terwijl veel van deze films vaak erotisch zijn omdat ze een fantasie prikkelen, in plaats van daadwerkelijk iets te laten zien.

Drive leverde veel fan art op. Vond je dat leuk?
Natuurlijk vond ik dat leuk. Ik ben van mening dat alles interessant is omdat er geen 'goed' of 'fout' is. Je hebt wel te maken met iemands smaak, maar dat doet er niet echt toe. Het idee dat iemand de tijd neemt om creatief te zijn en het te maken, is voor mij namelijk al genoeg om het mooi te vinden.

Wat is jouw kijk op smaak?
De grootste vijand van creativiteit is goede smaak. In een wereld van politieke correctheid zijn deze posters aanstootgevend, vies en destructief, en dat maakt ze juist zo interessant! Hetgeen zij verbeelden staat niet gelijk aan wat wordt gezien als goede smaak. Het is net zoals punkrock of rap in hun begindagen. Veel bewegingen binnen de muziek zijn oorspronkelijk tegen de gevestigde orde gericht. Vervolgens worden ze gecommercialiseerd en opnieuw ontwikkeld. Maar op een bepaalde manier gaat creativiteit heel vaak tegen autoriteiten in.

Is er ruimte voor dat soort creativiteit in de hedendaagse cultuur?
Jazeker. Er gebeurt momenteel zoveel, dat we de volgende generatie op geen enkele manier kunnen veroordelen. Er gebeurt meer dan ooit tevoren, en in deze digitale revolutie is het lastig om alles bij te houden omdat de hoeveelheid aanwezige producten zo enorm is. Je hoeft ze niet langer te bewaren op de manieren waarop we dat vroeger deden. Deze posters en alles uit dat tijdperk zouden zomaar kunnen verdwijnen, maar de digitale revolutie heeft dat veranderd. Mensen zijn nu veel creatiever, want er zijn zo veel meer manieren om dingen te doen. Kunst is kapitalisme in haar puurste vorm, het is de onvervalste en ongereguleerde uiting van emoties. Het beste idee wint. Als je denkt dat de yuppies erg waren, wacht dan maar tot je de kunstenaars ontmoet.

The Act of Seeing is verkrijgbaar via Fab Press