De VICEChannels

      cultuur Esmee Schenck de Jong 10 mei 2017

      vlisco-stoffen zijn mooi, maar ze hebben ook wat te vertellen

      Achter iedere print van Vlisco gaat een verhaal schuil. Leer meer over de boodschap van deze wax-stoffen.

      Waar wij een linkedin-profiel aanmaken om ons professioneel te profileren, een tinder-profiel om eventuele promiscuïteit te uiten en onze vakantiefoto's plaatsen om onze sociale status te etaleren, worden in West- en Centraal Afrika traditionele waxstoffen gedragen als een vorm van visuele communicatie.
      Stel je voor dat wij in gewaden zouden lopen met Nederlandse spreekwoorden en objecten die iets over ons karakter of attitude zeggen: een jurk met een storm in een glas water voor een dramaqueen, een Hema-rookworst-rokje voor een fiere nationalist, een boer met kiespijn als uitdaging voor de millennial-struggles. Naast dat dit visueel gezien best aanlokkelijk klinkt, is het bovendien zeer efficiënt: men kan zo rekening met elkaar houden, zonder dat er iets gezegd hoeft te worden.

      De kleurrijke stoffen van waxstof-fabrikant Vlisco zijn een uitstekend voorbeeld van deze manier van communicatie. Al 171 jaar levert de in Helmond gevestigde fabrikant stoffen aan het continent, die vervolgens verwerkt worden in de typerende traditionele klederdracht. De oorsprong van Vlisco stamt nog uit de nasleep van het imperialistische VOC-tijdperk, waarin Nederlandse koopmannen wel een handeltje zagen in de Indonesische batikstoffen. Ze industrialiseerden het proces van de kenmerkend dubbelgedrukte waxstoffen om ze vervolgens goedkoop aan te bieden in Indonesië. Toen de Indonesische overheid al snel de verkoop van de namaakbatikstoffen verbood, zochten ze naar een andere afzetmarkt. West-Afrika was die markt. Waar Vlisco vroeger nog naar de handelaren op de stoffenmarkten ging om in gesprek te gaan over wat er op moment speelde onder de bevolking - waar Vlisco vervolgens ontwerpen bij bedacht - is er tegenwoordig internet.

      We vroegen Zara Atelj, creative director bij Vlisco, om iets meer te vertellen over deze intrigerende manier van visuele communicatie. Atelj: "Vrouwen kiezen een bepaalde stof omdat ze het mooi vinden, maar de boodschap die ze ermee uitdragen is minstens zo belangrijk. Veel ontwerpen zijn gebaseerd op prachtige spreekwoorden, zoals "Dat je rode ogen hebt maakt nog niet dat je innerlijk vuur brandt."

      "We zeggen bij Vlisco dat alles heel uitvergroot moet zijn: opvallend en de boodschap moet meteen duidelijk zijn, dat is echt de signatuur van onze waxstoffen. Je moet daar vechten voor je bestaan, je uitspreken, en dat kun je terugzien in de stoffen. We zijn in elk dessin op zoek naar een stukje magie. Het allergrootste compliment wat je kan krijgen, is als de marktvrouwen je dessin een naam geven. Daarmee krijgt het een soort status." 

      ABC
      Dit is een van de allereerste prints, en staat voor educatie. Als je een opleiding hebt gehad of werkte als lerares, was daar een hoge status aan verbonden. Verder gaf je daarmee aan dat je als vrouw voor jezelf kon zorgen, onafhankelijk was.  

      Geld heeft vleugels
      Sika wo ntaban betekent letterlijk geld heeft vleugels. Je ziet dan ook een vogel die uit zijn kooi vliegt; wanneer je eindelijk geld hebt verdiend, moet je er goed op moet letten. Het is zo weer weg.

      Tu Sors, Je Sors
      Als een vrouw het vermoeden heeft dat haar man slippertjes maakt, kiest ze voor de stof met twee vogels die uit hun kooi fladderen. Daarmee zegt ze eigenlijk: "Als jij op avontuurtjes gaat, doe ik hetzelfde!"

      La Famille
      Als de vrouw in het gezin behoefte heeft aan een affaire, kan ze ervoor kiezen de 'La Famille' motief te dragen. Ze geeft daarmee aan dat zij de baas is in het gezin. Op het motief zijn een kip en haar kuikens te zien, samen met alleen de kop van een haan, waarmee ze in principe zegt: 'Mijn man is wel aanwezig, maar fysiek is hij waardeloos.' De betekenis verschilt echter per land, elders staat de kip van La Famille ervoor dat ze een onruststoker is. 

      Highlife
      Al lang voordat stoners het begrip hadden gecultiveerd, was Highlife een muziekbegrip in Ghana. Door het te dragen als print, breng je een ode aan de Ghanese muziek- en modecultuur.  

      De Ventilator
      Als je een ventilator in huis had, had je de maximale elektriciteitsstand ter beschikking, wat heel prestigieus was en je een hoge status gaf. Nog steeds wordt het ontwerp gebruikt als statussymbool. Het originele ontwerp is in de jaren zestig gemaakt door Frans van Rood, zo vertelt Atelj, en is afgeleid van een Hema-ventilator die hij had gekocht als voorbeeld.  

      De Stoel
      Het symbool van de stoel verwijst naar het gezegde: 'Als je zo graag over me wilt praten, pak er een stoel bij en kom zitten.' Afrikaanse gezegdes klinken grappig, maar hebben vaak een diepere betekenis. Als je over iemand wilt praten, lul dan niet achter iemands rug om. 

      Six Bougies
      Toen dit ontwerp rond 1940 op de markt kwam, betekende het in eerste instantie dat ze zich een auto kon veroorloven met een zescilindermotor. Maar na een tijdje kreeg de betekenis een heel andere wending: de vrouw die het ontwerp droeg, had genoeg verve om zes mannen aan te kunnen.

      Het springende paard
      Dit klassieke ontwerp wordt traditioneel gezien gedragen door vrouwen uit de Igbo-stam en zegt: Je cours plus vite que ma rivale, ik ren harder dan mijn rivaal.

      Credits

      Tekst Esmee Schenck de Jong

      Alle foto’s van de ontwerpen komen van https://stories.vlisco.com/

      Connect met i-D! Like ons op Facebook en volg ons op Twitter en Instagram.

      Onderwerpen:cultuur, vlisco, patronen, zara atelj

      comments powered by Disqus

      Vandaag op i-D

      Laad Meer

      featured on iD

      Meer Features