waarom horror het slimste filmgenre van het moment is

‘Get Out’, ‘The Babadook’ en ‘It Follows’ schudden - en houden - ons wakker met hun sociaal-maatschappelijke thema’s.

door Jasper Lavèn
|
06 april 2017, 11:10am

Horrorfilms hebben altijd al gespeeld met onze angsten, fobieën en nachtrust. Maar waar in de afgelopen decennia de angst bijna komisch werd verbeeld, met gore en overdreven trailers, is er nu een duidelijke verschuiving zichtbaar binnen het genre. Hedendaagse horror speelt op slimme wijze met maatschappelijke kwesties en sociale vraagstukken die vandaag de dag relevant zijn.

In de jaren zestig en zeventig speelde de horror-cinema met onderwerpen die op dat moment grote invloed hadden op de maatschappij, die gevormd was door de Koude Oorlog (waardoor de kans op een nucleaire oorlog sterk aanwezig was), de uitvinding van de anticonceptiepil, en de politieke onstabiliteit in onder andere de Verenigde Staten. Rosemary's Baby, The Shining en The Exorcist worden nog steeds beschouwd als de top horrorfilms aller tijden, omdat zij zich richtten op de kwesties die onze samenleving uit elkaar dreigden te scheuren: religie, beklemmende sociale regels en het onbegrip voor de medemens. 

The Shining, geregisseerd door Stanley Kubrick, 1980

In de jaren tachtig en negentig veranderde het genre. Hoewel er veel horrorfilms werden gemaakt, werden deze steeds minder reflectief ten opzichte van de problemen in de samenleving. De films begonnen vaker terug te vallen op trucjes, gimmicks en flauwe schrikmomenten. Er ontstond een kenmerkende formule binnen het horrorgenre: wees wit, heb geen seks en trek zeker niet je shirt uit als je in leven wilt blijven.

Maar het tij heeft zich in de laatste jaren gekeerd. Films als It Follows, The Babadook en Get Out gaan niet over simpele moorden, bloed en monsters, maar over angsten die ons werkelijk wakker houden in de nacht. De films hebben een slimme manier gevonden om problemen in de samenleving aan te kaarten en ons een spiegel voor te houden. Ze confronteren ons met maatschappelijke problemen rondom racisme, depressiviteit en seksualiteit - onderwerpen die we regelmatig in het nieuws voorbij zien komen, maar waar niet altijd dieper op ingegaan wordt. Door direct in te spelen op onze gedachten, meningen, angsten en ons beeld van de toekomst laten deze horrorfilms een blijvende indruk achter. Bovendien creëren ze ruimte voor alternatieve discussies rond deze onderwerpen, door sociale barrières te doorbreken en een nieuw - vaak onheilspellend - perspectief te bieden. 

Get Out, geregisseerd door Jordan Peele, 2017

Neem Get Out, een film die handig inspeelt op de raciale spanningen in Amerika en de rest van de wereld. Racisme en geweld tegen de zwarte gemeenschap zijn op dit moment misschien wel de meest besproken en zwaarbeladen onderwerpen die spelen in onze samenleving. Door gebruik te maken van het horrorgenre weet de film vele miljoenen mensen te raken op een manier die de media niet lijkt te lukken. Overmand door angst worden de kijkers geconfronteerd met de leugen dat onze samenleving geen racisme meer kent.

The Babadook laat ons nadenken over wat het betekent om te rouwen. Om zo moe en verdrietig te zijn dat we geen oog meer hebben voor onze nabestaanden. In de film wordt moeder Amelia achterna gezeten door een monster dat ze herkent uit een kinderboek. Het verdriet en de rouw nemen Amelia's lichaam langzaam over, waardoor ze de grip op de werkelijkheid kwijtraakt en haar zoontje geen aandacht meer krijgt. Er ligt nog altijd een behoorlijk taboe op depressiviteit en het rouwen om nabestaanden. De moraal in onze samenleving is vaak 'kop op, het komt allemaal wel goed'. Toch heeft iedereen wel eens moeilijke perioden moeten doorstaan, waarbij het voelt alsof niemand je meer interesseert en niets je meer uitmaakt. Velen zullen zich dan ook kunnen herkennen in het verhaal. Het opent de conversatie rond een onderwerp dat lange tijd als taboe werd beschouwd. 

The Babadook, geregisseerd door Jennifer Kent, 2014 

It Follows speelt in op de angst voor intimiteit. In de film wordt de hoofdrolspeelster gevolgd door 'it', wat beschouwd kan worden als een belichaming van een geslachtsziekte die ze heeft opgelopen tijdens seks met een jongen. Hoewel het misschien komisch klinkt, confronteert de film de kijker wel met de angst van het krijgen en overdragen van geslachtsziektes - in het bijzonder HIV - die redelijk vastgeroest zit in onze maatschappij. Daarbij opent It Follows ook het gesprek rond het stigma van vrouwelijke seksualiteit. Een man kan in de ogen van velen zoveel seks hebben als hij wil zonder daar beoordeeld op te worden, bij vrouwen ligt dat vaak anders. Je kunt 'it' dus ook als een symbool zien voor de samenleving die de hoofdrolspeelster beoordeelt op het hebben van een seksuele ervaring. Door op een intelligente manier deze taboes en stigma's te verwerken in een verhaal, confronteert de film de kijker met zijn gedachten en moralen. 

It Follows, geregisseerd door David Robert Mitchell, 2014

Deze films zijn in 2017 meer dan alleen een confronterende spiegel. Met het racisme in Get Out, de visualisering van de depressiviteit en rouw in The Babadook en het uitbeelden van de angst voor intimiteit in It Follows, zorgt het horrorgenre voor belangrijke maatschappelijke conversaties, voegt het nieuwe perspectieven toe en doorbreekt het sociale barrières. Het genre is misschien wel de meest interessante vorm van film op dit moment. Het schudt - en houdt - ons in ieder geval wakker.

Credits


Tekst Jasper Lavèn
Beeld via YouTube

Tagged:
Film
It Follows
The Babadook
Get Out
Cultuur