borduurkunst als feministisch protest

Van bloemetjes op tafelkleden tot borsten op Instagram – het borduurwerk viert vrouwelijkheid in al haar vormen.

door Robin Alper
|
08 november 2016, 12:50pm

Borduren, dat doen toch alleen demente oude dames? Er openlijk voor uitkomen vrijwillig borduurwerkjes te maken, leidt vaak tot groot onbegrip. Borduren heeft een beetje een suf imago, vooral omdat we het met name associëren met stereotiepe vrouwelijke dingen, zoals het huishouden en kleding repareren. Dankzij het internet krijgen de schone handwerken die lange tijd in het verdomhoekje zaten nu eindelijk het positieve imago dat ze verdienen.

Handwerkjes als borduren waren lange tijd onlosmakelijk verbonden met stereotypen rondom vrouwelijkheid en het huishouden. Precies daarom probeerden feministen in de jaren zeventig deze bezigheid tot kunst te verheffen. De vrouwenbeweging motiveerde handwerksters om zich los te maken van deze vooroordelen en hun vaardigheden vol trots te presenteren als kunst. Hun feministische tentoonstellingen boden een ruimte waarin onderwerpen als menstruatie, make-up en de vrouwelijke rol in het huishouden konden worden besproken. Het tot kunst verheffen van werk dat vooral als vrouwelijke handenarbeid werd gezien, bleek echter makkelijker gezegd dan gedaan in een industrie die beheerst werd door mannen. De vrouwelijke kunsten waren daardoor vooral populair onder vrouwen en feministen zelf.

Jessica So Ren Tang 

Vorig jaar kwam handwerk in een positiever licht te staan nadat verschillende modehuizen geborduurde details in hun collecties verwerkten. Gucci was hier een van, en versierde de denimstukken uit hun Pre-Fall 2016-collectie met handgemaakte bloemen en dieren. Maar niet alleen de mode greep terug naar dit eeuwenoude ambacht, ook in de kunst krijgen borduursels nu eindelijk hun verdiende plek, dankzij de feministen van het internet. Nu kunstenaars dankzij platformen als Instagram hun werk zelf kunnen delen met de wereld, zijn ze niet langer afhankelijk van oude machtsstructuren, waarin de borduur- en naaikunst meestal niet voor vol werden aangezien.

Een van deze kunstenaars is Hannah Hill. De kunststudent postte onlangs een geborduurde versie van de gefrustreerde 'Arthur's Fist'-meme op haar Instagram, met daarop de tekst: "Wanneer je je herinnert dat door de geschiedenis heen, borduren als medium niet serieus werd genomen omdat het 'vrouwenwerk' is." Het borduurwerk ging viral en kaartte publiekelijk een onderwerp aan waarover al lang niets te horen was geweest.

Hannah Hill

Hannah Hill is een van vele feministische kunstenaressen die Instagram gebruiken om via borduursels statements te maken. Neem Sophie King en Sarah Naqvi, die in hun werk onderwerpen als menstruatie, lichaamspositiviteit en masturbatie bespreken. In lijn met de wat de vrouwenbeweging in de jaren zeventig wilde bereiken, doorbreken ze het taboe op deze thema's door ze uit te vergroten in de kunst en ze zo bespreekbaar te maken. Ze geven op creatieve wijze hun kijk op de discussie rondom deze thema's, en dankzij hun populariteit op Instagram weten ze een breed publiek te bereiken.

Sarah Naqvi 

Naast het bespreken van dergelijke onderwerpen wordt in veel hedendaags borduurwerk het vrouwelijk lichaam verbeeld, zoals in het werk van Inge Jacobsen, die met naald en draad een nieuwe kijk op modeadvertenties geeft. In dezelfde stijl borduurt Instagrammer hooopthereitis_ vrouwen die zich van hun kleding ontdoen op schattige stofjes, en maakt Jessica So Ren Tang geborduurde afbeeldingen van half ontblote vrouwen in sensuele poses, opgevuld met kleurrijke bloemenpatronen.

Net als bij de feministen uit de jaren zeventig brengen de Instagramkunstenarressen van vandaag verschillende thema's rondom vrouwelijkheid als politiek object in de kunst naar voren. Door dingen als de vrouwelijke seksualiteit en lichaamspositiviteit aan te kaarten in hun borduurwerk, maken ze vrouwelijke eigenschappen waar zo lang een taboe op heeft gerust bespreekbaar voor een groot publiek. Borduren is niet langer suf en stigmatiserend, maar juist bevrijdender dan ooit tevoren.

@hooopthereitis_ 

Credits


Tekst Robin Alper
Omslagfoto @hooopthereitis_ en Inge Jacobsen 

Tagged:
Instagram
Feminisme&
Cultuur
borduurwerk