marlon, amy en de tragedie van roem

ten wel zien dat er weinig zo slecht is voor je geestelijke gezondheid als beroemd zijn.

door Samuel Fragoso
|
02 september 2015, 2:45pm

Afgelopen maand werden er twee documentaires over het leven van beroemdheden uitgebracht; Listen to Me Marlon en Amy. Hoewel de films op verschillende manieren hun levens verbeelden, bevatten ze een soortgelijke conclusie, namelijk dat wij medeverantwoordelijk zijn voor het tragische lot van Marlon en Amy. Bovenal laat het zien dat dit vaker zal gebeuren, als we niet onze brute behandeling van beroemdheden onder de loep nemen en veranderen.

Er is een complete wereld van 'journalistiek' gericht op het uitbuiten van de ellende van beroemdheden. Een enorm scala aan tijdschriften en televisieprogramma's, van Privé tot Shownieuws, die de problemen van bekende personen uitmelken vanuit een zogenaamde vorm van openhartigheid. Nick Denton is hier met zijn Amerikaanse gossipblog Gawker één van. Hij stelt: "De beste manier om internetcontent te optimaliseren, is gebruik maken van iets dat zo oud is als de journalistiek zelf: de schokkende waarheid en een authentieke mening."

Het klopt dat 'de schokkende waarheid' als element van de journalistiek ver terug gaat, en interesse in het leven van beroemdheden is niets nieuws, maar wat Gawker doet, heeft nog maar weinig te maken met openhartigheid. Dentons manier van berichtgeving, die ook veelvuldig wordt gebruikt door figuren als Perez Hilton, is gericht op vernietiging. Ons verlangen naar dergelijk onzedelijk en respectloos materiaal is gegroeid en aangescherpt door het internet. We bevinden ons in de gouden eeuw van de sadistische journalistiek, waarin men erop uit is om mensen die in de spotlights staan te kleineren, door hun zwakheden te openbaren en bekritiseren. We genieten volop van andermans ellende.

Deze vorm van leedvermaak is oppervlakkig. Over honderd jaar zal niemands mond nog van verbazing open vallen bij het lezen van een artikel over Robin Williams' overlijden, waarin wordt gesuggereerd dat het moord was, en dus geen zelfmoord. Wat dagelijks wordt verkondigd in roddelbladen, blogs en programma's is niet meer dan een hoop hersenloze informatie die bij de consument het ene oor in, en het andere oor direct weer uit gaat. De levensduur van deze artikeltjes is hooguit 30 seconden, maar voor de personen die hierin het onderwerp zijn, gaat het veel verder dan die halve minuut.

Het is duidelijk dat Winehouse en Brando talentvol genoeg waren om in de belangstelling te komen, maar als je Amy en Listen to Me Marlon moet geloven, waren ze beiden niet in staat om de priemende blik van het publiek te verdragen. Of het nu Marlons ineengestorte familie was, of het romantische leven van Amy, alles van de artiesten werd uitgebuit door de egocentrische media en hun nooit voldane lezers.

Amy en Marlon waren kwetsbaar, juist omdat hun karakters steunden op echtheid. Hun kunst kwam voort uit hun onbeschaamde eerlijkheid. In Amy zien we hoe documentairemaker Asif Kapadia gebruik maakt van home-videobeelden om een zo kwetsbaar mogelijk beeld van de zangeres neer te zetten. Neem de scène van een jonge Amy - jeugdige oogopslag, puistjes - dolenthousiast om muziek te maken. Een soortgelijke kwetsbare representatie van de artiest zien we in Listen to Me Marlon, waarin regisseur Stevan Riley ervoor heeft gekozen om de complexiteit van Marlon naar voren te brengen ondersteund door audio-opnamen van Marlon zelf. Beide artiesten waren op hun eigen manier mentaal verstoorde, maar volledig oprechte individuen die vanuit hun hart spraken, wat een grote kwaliteit in hun werk bleek te zijn.

Helaas is zulke oprechtheid een vloek binnen het eendimensionale Hollywood-sterrendom. Marlon Brando zei ooit dat de enige reden waarom hij nog acteerde was dat hij "niet de morele moed had om het geld af te wijzen." Het leven van mensen zoals Amy en Marlon wordt omgevormd tot een publiek spektakel waar de media gebruik van kan maken. In plaats van dergelijke artiesten te laten zoals ze zijn, neemt hun fictieve publieke beeltenisde overhand. De echte persoon die hier achter schuilgaat, is vaak niet in staat zijn of haar eigen fictieve personage bij te houden. Maar laten we eerlijk zijn, wie lukt dat nou wel?

Aan het begin van Amy is te zien hoe de zangeres een vergadering met verschillende muziekproducenten in loopt. Ze vragen haar of ze misschien een tipje van de sluier op kan lichten over hoe haar debuutalbum Frank zal gaan klinken. Met een vertederende mengeling van zenuwen en vertrouwen, pakt de jonge Amy haar gitaar op en begint te zingen. Zodra ze haar eerste woorden zingt, luistert iedereen vol verwondering. Het is meteen duidelijk dat ze in de aanwezigheid zijn van een groot talent - een talent dat maar eens per generatie verschijnt. Ze zingt het nummer I Hear Love Is Blind, dat gaat over een vrouw die aan haar vriend uitlegt hoe ze seks met een andere man heeft gehad. Het personage rechtvaardigt deze daad door te stellen dat het geen vreemdgaan is, want "love is blind".

Dit moment is doorslaggevend voor de carrière van Winehouse, maar bovenal ook voor het publiek. Misschien is het ook wel deze liefde die we voelen voor beroemdheden die ons op dezelfde wijze verblindt. Onze verering en admiratie zorgen ervoor dat we ons verliezen in Brando en Winehouse. We overspoelen ze met lovende woorden als het goed met ze gaat, maar even gemakkelijk vertrappen we ze wanneer dingen niet langer meer voor de wind gaan.

Brando zei ooit tegen Truman Capote: "Hoe gevoeliger je bent, hoe groter de kans dat je grof behandeld wordt, hier littekens aan over houdt en je niet ontwikkelt. Sta jezelf nooit toe iets te voelen, want je voelt altijd te veel." Dit zou kunnen werken als een mantra voor zowel de artiest als het publiek. Want we ontwijken iedere vorm van het tonen van genade, omdat we bang zijn dat wanneer de camera's en lichten uit gaan, onze iconen even gebrekkig als wij zelf blijken te zijn.

Tagged:
amy
Marlon Brando