de vele tegenstellingen van de iconische baret

Franse traditie, artistieke integriteit of militair conflict – de baret kent vele associaties. Maar op dit moment is het toch vooral een symbool van revolutie.

|
jan. 19 2018, 5:16pm

Dior fall/winter 17. Photography Mitchell Sams.

Dit verhaal is eerder gepubliceerd in VICE magazine.

Het was in maart 2013 dat Jack Nicholson gefotografeerd werd in Parijs met een donkerblauwe baret op zijn hoofd, met daarop het logo van de New York Yankees geborduurd. De officiële fanshop van de honkbalclub verkoopt deze hoofddeksels niet, dus waarschijnlijk had hij deze speciaal laten maken voor zijn reis naar Frankrijk (op Amerikaanse bodem draagt hij meestal de traditionele Yankees-honkbalpet). Nicholson is fan van de Yankees én van de baret. In 1975 droeg hij zelfs een zwarte baret naar de uitreiking van de Oscars. Dat jaar was hij genomineerd in de categorie beste acteur voor zijn rol in Chinatown en nam hij Anjelica Houston mee als zijn date. De uitreiking vond 22 dagen na het einde van de Vietnamese oorlog plaats, en baretten werden toen gedragen door het US Special Forces-team, ook wel bekend als The Green Berets.

Met andere woorden, de baret is een hoopje vilt vol tegenstellingen. Het kan symbool staan voor Frans minimalisme, voor gekwelde schrijvers maar ook voor militaire autoriteit of een revolutionaire ideologie. Tegenwoordig kunnen we niet meer om de baret heen. Tijdens de Womens March in Washington vorig jaar nog was het Katy Perry die een gele pluche baret droeg van Moschino terwijl ze Gloria Steinman omhelsde. Twee dagen later droeg Koreaanse rap-sensatie G-Dragon tijdens de haute couture-show van Chanel een baret van Karl Lagerfeld, die veel weghad van de rode baret met pailletten die Bianca Jagger weleens droeg als ze Studio 54 onveilig maakte. Het is de meest simpele hoed die je maar kunt bedenken – zonder rand en gemaakt van vilt – maar dat neemt niet weg dat er veel betekenissen achter schuilgaan.

Een korte geschiedenisles: de eerste baretten werden rond 1500 v.C. voor het eerst gezien bij de oude Grieken op het eiland Kreta, en worden vandaag de dag nog steeds veel gedragen in Europa. Herders in de Pyreneeën dragen bijvoorbeeld al eeuwenlang de Baskische versie van de baret. De militaire associatie met de baret ontstond doordat de Chasseurs Alpins, Franse soldaten die gespecialiseerd zijn in gevechten op bergachtig terrein, in 1889 de hoed toevoegde als vast onderdeel van hun uniform. Wereldwijd volgden verschillende legers dit voorbeeld met andere, eigen kleurencombinaties. Omdat het geen rand heeft die het zicht van de soldaat blokkeert, behoort de baret nu tot het standaard uniform wereldwijd.

Prada men's fall/winter 17. Photography Mitchell Sams.

Ironisch genoeg zijn de meest beroemde baretten die van de rebellen. Dat kwam mede door het iconische portret Guerrillero Heroico van Che Guevera, geschoten door de fotograaf Alberto Korda in 1960, waarop hij een zwarte baret met een ster draagt. Deze foto, die bij vrijwel ieder studentenhuis aan de muur hangt, gaf een rebelse betekenis aan de baret. Ook werd de baret gezien bij The Black Panther Party in 1960, die het combineerden met een zwarte broek en een zwart leren jasje. Paarse baretten waren voorbehouden aan The Young Lords Party uit New York en de radicale groep Chicano Brown Berets droegen uiteraard een bruine variant van de hoed.

Tijdens het optreden van Beyoncé, in de rust van de Superbowl in 2016, droegen al haar achtergronddansers zwarte baretten als eerbetoon aan de Black Panthers terwijl ze hun vuist in de lucht staken als teken van solidariteit met de Black Lives Matter-beweging. Tijdens een tv-optreden noemde de burgemeester van New York, Rudy Giuliani, het optreden van Beyoncé een ‘aanval’ op de politie, dat vervolgens weer een landelijke discussie over het protest aanwakkerde. Maar er waren ook kijkers die lovend waren over het eerbetoon aan de Black Lives Matter-beweging.

Kijkend naar de geschiedenis van de baret, is het niet gek dat deze terug is in het modebeeld en te zien is op catwalks, het straatbeeld en op instagram. Door het aanhoudende politiegeweld in de Verenigde Staten en de opkomst van extreem rechtse partijen, is er een nieuwe revolutie op handen waaruit een nieuwe esthetiek is ontstaan met referenties uit het verleden. Dit alles zoals alleen wij dat als jonge, digitale generatie kunnen verzinnen.

Related: The uncomfortable history of hoodies

Credits


Text Alice Newell-Hanson