de queer fotograaf die de crusingcultuur van manhattan wist vast te leggen

Fotograaf Alvin Baltrop uit de Bronx wist de emotionele kant van de seksuele revolutie te vatten in zijn foto’s.

door André-Naquian Wheeler
|
27 juni 2019, 11:29am

Tegenwoordig zijn de pieren in West Side Manhattan een plek om te zonnebaden, in het park te hangen of een wafel te eten. De waterkant is volgepakt met fietsverhuren en een kunstmatig eiland annex muziekpodium (wat zo’n 220 miljoen euro heeft gekost). Kortom: het is een plek waar je naartoe gaat als je geld wilt uitgeven. In de jaren zeventig waren de pieren echter een soort real-life Grindr. Een veilig toevluchtsoord voor homoseksuele mannen om elkaar te ontmoeten, seks te hebben en weer hun eigen weg te gaan. Het is moeilijk voor te stellen dat dat allemaal midden in Manhattan gebeurde, maar toch was het zo.

In hun hoogtijdagen waren de pieren een magische plek. Voor fotograaf Alvin Baltrop (1948 - 2004) stonden de kortstondige ontmoetingen die daar plaatsvonden in zowel zijn werk als leven centraal. Gedurende een periode van dertig jaar maakte hij duizenden korrelige, voyeuristische zwart-witfoto’s van hedonistische homoseksuele mannen die in de zon lagen, zichzelf afveegden na een vrijpartij, of driftig met elkaar zoenden. Baltrops fotografische oog voelt niet veroordelend of op zoek naar iets choquerends; de foto’s voelen als rijke, historische archieven, een documentatie van de affaires die Baltrop ook zelf had. De pieren hebben altijd een speciaal plekje in zijn hart gehad. Hij zei ooit eens in een interview: “Dat alles hier kapot was, gevaarlijk, vies, dat maakte je niks uit. Het ging om iemand ontmoeten, seks hebben – klaarkomen en doorgaan.”

Het is belangrijk om dit soort plekken niet te vergeten, zeker met Pride in het vooruitzicht. Het dient als een herinnering dat de queergemeenschap altijd gedwongen is geweest om van plek naar plek te verhuizen, omdat ze anders het risico lopen uitgewist te worden door commerciële of politieke krachten. In het Bronx Museum opent in augustus een tentoonstelling met werk van Baltrop. We spraken de curator van het museum, Sergio Bessa, over de impact van Baltrops carrière, de cruising-cultuur van de jaren zeventig, en hoe moeilijk het is om queerkunst te archiveren.

1559923493485-BAL13010
The Piers (exterieur met twee figuren), 1975 - 1986

Om te beginnen, waarom denk je dat Alvin niet zo populair is als andere belangrijke queerfotografen uit New York, zoals Robert Mapplethorpe en Andy Warhol?
Het is niet alsof Alvin geen professional was – hij heeft aan de School of Visual Arts gestudeerd, hij begreep het vak goed, hij ontwikkelde zijn eigen foto’s. Maar iemand als Mapplethorpe was heel ambitieus en vastbesloten om beroemd te worden. Mapplethorpe wilde bekendstaan als een klassieke fotograaf, in dezelfde adem genoemd worden als Irving Penn. Baltrop daarentegen volgde zijn passie. Zijn foto’s waren meer dan een stunt. De pieren fotograferen was voor hem een mix van onderzoeks- en archiefwerk. Hij reed vaak naar de pieren toe, parkeerde zijn busje ergens op straat en maakte urenlang foto’s. Ik weet niet eens zeker of hij wel wilde dat zijn werk tentoongesteld zou worden. Hij was gewoon gefascineerd door zijn ontdekking van de pieren, en wat daar gebeurde.

Wanneer kwam je voor het eerst in aanraking met Alvin Baltrops werk?
Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in wat de Bronx bijgedragen heeft aan [de kunstwereld]. In 2008 kwam ik een editie van Artforum tegen met Baltrops naam op de cover. In het artikel las ik dat hij uit de Bronx kwam, en hoe meer ik me verdiepte in zijn leven, hoe meer ik hem een fascinerende man begon te vinden.

gay cruising new york
The Piers (exterieur), 1975 - 1986

En hoe is de tentoonstelling over zijn leven en werk ontstaan?
We kenden iemand die met zijn nabestaanden werkte. Via haar kwamen we te weten dat zij moeite hadden met het archiveren van zijn werk, omdat ze niet over voldoende middelen beschikten. Ik dacht dat het een goed idee zou om zijn archief hier aan te leggen, in het Bronx Museum. In 2014 hebben ze ons benaderd. We hebben een hoop van Baltrops persoonlijke bezittingen – z’n camera’s, medische dossiers, filmrolletjes..

Wat vond Alvin zo aantrekkelijk aan de pieren? Op persoonlijk en artistiek vlak.
Aan het einde van de jaren zestig zat Alvin bij de marine, ten tijde van de Vietnamoorlog. Hij is nooit naar Vietnam gegaan, hij was voornamelijk in de Atlantische Oceaan gestationeerd. In ’72 kwam hij terug naar New York, waar hij met z’n moeder en broer in de Bronx woonde. Het schijnt dat zijn moeder zijn foto’s ontdekt heeft en daar heel negatief op reageerde. Kort daarna is hij verhuisd. Ik geloof dat het rond die periode was dat hij de pieren ontdekte. Alvin was een trotse, biseksuele man – hij had relaties met zowel mannen als vrouwen. Hij was gewoon een heel seksueel persoon. In een ander essay las ik dat hij, voordat hij de pieren ontdekte, in parken in de Bronx en Central Park op zoek was naar seks. Hij heeft een hoop queer-cruiseplekken bezocht. Ook is hij op een gegeven moment uitsmijter geweest bij een beruchte homobar op 2nd Avenue en 4th Street.

gay crusing new york
The Piers (zonnedek met Tava muurschildering) 1975 - 1986

Het voelt alsof Baltrop en zijn werk één waren. Hij deed meer dan alleen de pieren fotograferen – hij nam actief deel aan de cultuur.
Dat klopt. Zijn werk heeft een heel persoonlijke kant, bijna als een dagboek. De tentoonstelling opent met foto’s die hij maakte in zijn tijd bij de marine. In die tijd kan je al de elementen herkennen die hij later verder zou uitwerken met zijn foto’s van de pieren. Je ziet zijn homoseksuele blik – hij is nooit gedreven geweest door iets commercieels, hij maakte gewoon foto’s van wat hij om zich heen zag.

Een foto die er echt uitspringt voor mij is het portret van Marsha P. Johnson. Die lijkt zo uit een modeblad te komen.
Niemand dacht toentertijd dat Marsha het icoon zou worden dat ze vandaag is. Ik geloof niet dat Marsha naar de pieren kwam om seks te hebben, ze was gewoon iemand die Baltrop kende. Ik vind die foto prachtig, ze straalt zoveel waardigheid uit. Ze lijkt net de First Lady.

marsha p johnson
Marsha P. Johnson, n.d. (1975-1986)

Heb je meer achtergrondinformatie bij deze foto?
Dat is het moeilijke aan Baltrops werk. Hij gaf zijn foto’s nooit titels, en we weten van veel foto’s ook niet wanneer ze zijn genomen. Het fotograferen was voor hem bijna iets dwangmatigs. Er is zelfs een heel groot aantal afbeeldingen dat nog niet ontwikkeld is. Het Bronx Museum doet met deze tentoonstelling naar mijn gevoel een boekje open over het belang van Baltrops werk, niet alleen als het gaat om de geschiedenis van de homogemeenschap, maar ook die van fotografie in New York.

Wat zijn specifieke moeilijkheden die je tegenkomt als je werkt aan een lhbt-tentoonstelling? Queergeschiedenis en -kunst zijn vaak niet zo nauwgezet gearchiveerd.
Deze geschiedenis is nog jong. Er zijn inderdaad moeilijkheden en obstakels, maar tegelijkertijd kunnen we zoveel doen om onze geschiedenis op te tekenen.

Ik ben bijvoorbeeld erg blij dat een vriend van Alvin, die ook fotograaf is, een essay gaat schrijven voor de catalogus. Hij had een intieme relatie met de persoon, hem van dichtbij meegemaakt, en hij heeft een prachtig eerbetoon aan Baltrop geschreven.

new crusing new york
Marine (zittende naakte man) n.d, 1969-1972

De omgeving is erg belangrijk in Baltrops werk. Hij heeft cruiseplekken vastgelegd waar vandaag de dag supermarkten, appartementen en fietsverhuren staan. Welke betekenis hebben deze ontmoetingsplekken voor de lhbt-geschiedenis?
Ik woonde in de jaren zeventig niet in New York, maar in Brazilië. Ik weet nog dat de hippiecultuur toen overal de kop begon op te steken. Ik probeerde toen de culturele en seksuele veranderingen die plaatsvonden te begrijpen. Mensen dachten ineens dat ze seks in het openbaar konden hebben! De verandering vond ook plaats op internationaal niveau. Ik heb een biografie van David Wojnarowicz gelezen omdat ik over iemand van Baltrops generatie wilde lezen, iemand die ook in New York woonde in dezelfde periode. Zo leerde ik dat David aan het einde van de jaren zeventig kort in Parijs heeft gewoond, waar hij ook ’s nachts naar buiten ging om seks te hebben in het park. Dit gebeurde in Engeland, Parijs, Japan – overal ter wereld. Het was een wereldwijde seksuele revolutie. En Baltrops werk is de krachtigste illustratie van deze culturele verschuiving.

The Piers (man wearing jockstrap), n.d. (1975-1986)
The Piers (man met suspensoir), 1975-1986

Hoe is het om het werk van Baltrop te zien, nu het vijftig jaar geleden is sinds de Stonewall-rellen?
We hebben meer dan 170 foto’s in overweging voor deze tentoonstelling; het is alsof we scène voor scène een film aan het samenstellen zijn. Tentoonstellingen als deze zijn herinneringen aan de strijd van lhbt-mensen. We leven nu de levens waar mensen in vorige generaties voor gevochten hebben. Ik ben een homoseksuele man en ik ben getrouwd. Er is nu zelfs een presidentskandidaat [Pete Buttigieg, red.] die openlijk homoseksueel is, en getrouwd. Er is dus een hoop veranderd.

Tot slot, wat zijn jouw favoriete foto's uit het archief van Baltrop?
Zonder twijfel de foto van Marsha. En de foto’s uit zijn tijd bij de marine. Er zit een prachtige foto tussen van een jongeman die naar hem kijkt, waarschijnlijk zijn vriendje. In de manier waarop hij hem vastlegt kan je het verlangen in de foto gewoon voelen. Het is op een bepaalde manier ook heel onschuldig. Echt een prachtig beeld vind ik het.