een spoedcursus over mode uit de jaren negentig, aan de hand van youtube-filmpjes

We ontcijferen het decennium van de supermodellen en bizarre Chanel-bikini’s.

door Rory Satran
|
13 januari 2017, 11:12am

Still from 'Unzipped' via YouTube

Het voelt misschien een beetje vreemd om de mode uit de jaren negentig te herdenken als je deze jaren in levende lijve hebt meegemaakt. Toch was "90's fashion" een van de meest gebruikte Google-zoektermen in 2016. Het lijkt erop dat croptops met hoge halzen nog overheersender zijn geworden in het straatbeeld dan ze destijds waren. Natuurlijk bestaat de mode uit de jaren negentig uit meer dan alleen maar invloeden uit Clueless en de Spice Girls. De haute couture bereikte echte mijlpalen in dit decennium, en dat was mede dankzij de meesters binnen het vak: John Galliano [ondanks zijn latere, antisemitische uitlatingen], Jean-Paul Gaultier, Rei Kawakubo en Yohji Yamamoto.

Het was het decennium waarin de tegenstellingen centraal stonden, waarin 'internationale' trends zoals de kimono en de chinoiserie hun entree maakten dankzij de groeiende globalisatie [culturele toe-eigening was destijds nog geen onderwerp waar veel over werd gesproken]. "Girl Power" was het motto, zelfs toen ons kleedden als geïnfantiliseerd lolita's.De mode in de jaren negentig zorgde er tegelijkertijd voor dat veilige seks een sexier imago kreeg [TLC waagde het zelfs condooms te dragen], en de riot grrrl-beweging zorgde ervoor dat het oké [bewonderenswaardig, zelfs] werd om je te kleden zoals je zelf wilde. Wij hebben hieronder een tijdlijn opgezet van de meest opmerkelijke en belangrijke modemomenten uit de jaren negentig.

Alaïa creëerde een nieuw, vrouwelijk silhouet [1990]
De beroemde uitspraak van Cher Horowitz uit Clueless is vandaag de dag nog even relevant als in de jaren negentig: "[Azzedine Alaïa] is, like, a totally important designer." In 1990 liet de kleine, Tunesisch-Franse ontwerper een scala aan nauwsluitende jurken zien in zijn gelikte najaarscollectie. Je kunt de invloed van de hoge paardenstaarten en doorschijnende, kanten catsuits uit de show op de hedendaagse mode niet ontkennen. Het is wel duidelijk waar Kim Kardashian haar inspiratie vandaan haalt. 

Freedom! '90 van George Michael werd geplaybackt bij Versace [1991]
Het beroemde trio Naomi, Cindy en Christy playbackten deze hit van George Michael tijdens de catwalkshow van Gianni Versace in 1991. Tim Blanks noemde het zelfs "een modemoment van Bijbelse proporties." De show was het begin van het supermodellentijdperk, maar laat ook een uitgesproken stijl zien: het monochrome 'power dressing', aanwezige schouders en veel zwart [of zoals Gianni het noemde: "Een hele, hele blije kleur zwart"].

Hoe Comme des Garçons ervoor zorgde dat avant-garde draagbaar werd [1993]
Een ontzettend jonge, en intens-ogende Calvin Klein noemde deze voorjaarsshow "perfect": "Ik weet wat ervoor nodig is om zulk werk te leveren." Rei Kawakubo liet die dag avant-garde constructies zien, waarin je ook gerust een bezoekje kunt brengen aan de supermarkt. Haar witte looks, die prima geschikt waren om ook overdag gedragen te worden, zagen we vele malen gekopieerd worden door andere ontwerpers in de jaren die hierop volgden. 

Sonic Youth gaf grunge een impuls in hun video voor Sugar Kane [1992/1993]
Deze video laat, net zoals American Psycho van Bret Easton Ellis het jaar hiervoor, een tegenstrijdig standpunt zien ten opzichte van mode. Enerzijds zien we dat er overduidelijk een bepaalde, ironische afstand wordt bewaard in het backstage beeldmateriaal van de grunge-collectie van Marc Jacobs voor Perry Ellis; anderzijds zien we dat de band erin meegaat, terwijl ze geweldige kleding dragen en middelbare scholier Chloë Sevigny in de video introduceren.

Anna Sui liet ook grunge zien [1993]
Dankzij het grootschalige succes van de grunge-collectie van Marc Jacobs, werd de grunge-collectie van Anna Sui soms een beetje overschaduwd. Net zoals haar goede vriend Marc Jacobs had ze door dat ze de muziekwereld in Seattle in een van haar collecties moest verwerken, dus liet ze vintage-ogende jurken zien in combinatie met stevige laarzen, beanies en chokers. Destijds legde Sui uit: "Het draait niet om status of je kleding kiezen om te laten zien dat je geld hebt. Het gaat er meer om dat je laat zien wat je op dat moment voelt, en wat je wilt uiten." 

Isaac was de grootste ster in de mode dankzij Unzipped [1994]
Unzipped is een van de grootste modedocumentaires aller tijden, en ontwerper Isaac Mizrahi stal hierin de show. Zijn modemerk bestond voornamelijk uit onschuldige en draagbare Amerikaanse mode en zijn hysterische creativiteit was het directe resultaat van het pre-recessie-tijdperk. In deze video zien we hoe hij beroemde modellen probeert te overtuigen om hun kleding uit te trekken. Een van de meisjes in de video is Kate Moss, die nogal verbaasd lijkt te reageren. 

Chloë Sevigny in X-Girl [1995]
Het is bepaald geen toeval dat Chloë twee keer haar opwachting maakt in deze lijst. Ze was namelijk de ideale weerspiegeling van een combinatie van minimalisme, excentriciteit [met behulp van kleding uit kringloopwinkels] en haute couture uit de jaren negentig. Niemand deed de dingen zoals zij ze deed [bekijk hier bijvoorbeeld hoe ze de catwalk betrad in haar bh, tijdens de Miu Miu-show in 1996]. In deze videocampagne uit 1995 zien we Sevigny schitteren in kleding van X-Girl, Kim Gordons kledinglijn van destijds.

Tom Ford zorgde ervoor dat sexy weer mocht [1995]
In zijn najaarscollectie voor 1995 stuurde Tom Ford Amber Valletta en Shalom Harlow, overigens ook elkaars beste vriendinnen, de catwalk op in een nogal opvallende look: een ver opengeknoopte blouse van satijn, een bootcut-broek van fluweel en een peacoat van angorawol. Kirsty Hume droeg een moderne, zwarte jurk en rode hakken, alsof ze zo uit een film van Catherine Deneuve kwam stappen. Na de show werden zowel Madonna als Gwyneth Paltrow in deze outfits op de rode loper gespot. 

Hole maakte van DIY een levensbelangrijke zaak [1995]
In 1993 tourde Courtney Love rond met het tweede Hole-album Live Through This. 1993 was ook het jaar waarin Kurt Cobain overleed en de bassist van Hole, Kristen Pfaff, een fatale overdosis nam. Dit is ook overduidelijk wanneer je de live optredens van Hole van destijds bekijkt; in dit specifieke optreden van Violet zien we Courtney door haar pijn heen zingen in een iconisch Courtney-uniform: een nachtjapon van satijn uit de kringloop, opvallende lippenstift en een roze Built By Wendy-gitaarriem. Het idee dat je een outfit bij elkaar kon rapen door vindingrijk te zijn, was Courtneys manier om arme, maar creatieve meisjes te laten zien dat je niet rijk hoefde te zijn om er cool uit te zien.

De Tommy Hilfiger-campagne met Aaliyah [1996]
We willen de situatie niet simplificeren, maar Aaliyah was niets minder dan een engel op aarde. Voordat ze veel te vroeg, op 22-jarige leeftijd, overleed, schonk ze de wereld drie albums, twee films een een unieke stijl die veel jonge meisjes kopieerden. Niet alleen tienermeisjes vonden haar look geweldig, ook ontwerpers als Tommy Hilfiger waren meer dan geïnteresseerd in Aaliyahs stijl. In deze Tommy-reclame zien we hoe de jonge R&B-ster een iconische outfit draagt, waarin ze femme fatale-elementen verwerkt in haar jongensachtige stijl: een tubetop, perfecte buikspieren, een zichtbare jongensonderbroek en losse spijkerbroek. Dankzij haar zelfverzekerdheid wat betreft gender liep ze haar tijd enorm vooruit. 

De speelse absurdheid van de micro-bikini's van Chanel [1996]
Herinner je je pogs, het klassieke kinderspel uit de jaren negentig, nog? Het spel diende hoogstwaarschijnlijk niet als inspiratie voor de voorjaarscollectie van Chanel in 1996, maar dat weerhield niemand ervan om de minuscule bikini's van deze show 'pogs' te noemen. Karl Lagerfeld zorgde er door middel van deze collectie voor dat bikini's absurder waren dan ooit, en bracht zo een discussie op gang over de geschiktheid van kleding, die tot op de dag van vandaag nog steeds gaande is [denk maar eens aan #freethenipple]. Daarnaast maakte hij fluorescente kleuren hip. Twee vliegen in één klap, dus.

Galliano's heerschappij bij Dior [vanaf 1996]
Dat we Galliano's werk bij Dior tussen 1996 en begin 2000 bewonderen, betekent niet automatisch dat we zijn politieke standpunten door de vingers zien. In deze mashup zien we een aantal van zijn meest beroemde werken. Het is niet alleen de perfecte 'get ready'-video voor drag queens, maar ook een enorme verzameling aan inspiratie. De make-up van Pat McGrath en verfachtige kleurkeuzes dragen allemaal bij aan het dramatische gevoel van Galliano's werk - alles in deze video herinnert ons eraan dat mode niet alleen leuk hoort te zijn, maar ook leuk moet zijn om naar te kijken. 

De invloedrijke terughoudendheid van Prada [1996]
Het is onmogelijk om één show van Prada te kiezen die de mode uit de jaren negentig vormgegeven heeft, want dit deden ze namelijk allemaal. Toch is deze najaarsshow uit 1996 nog net wat epischer dan de rest. We zien kleurloze, donkere en burgerlijke kleding, met beige en grijze truien voorbij komen, gevolgd door iconische printjes uit de jaren zeventig, die zo fout zijn dat het weer cool is. En dan, als een soort goedmakertje, stuurt Miuccia een aantal pareltjes de catwalk op, waaronder prachtige slip-dresses met die typische lila kleur, afgewerkt met pailletten. Precies zoals Uma Thurman ze destijds droeg.

De speeltuin van Missy Elliott in Supa Dupa Fly [1997]
In de jaren negentig was Missy een van de eerste vrouwelijke artiesten die haar eigen ruimte op wist te eisen: zowel letterlijk [we zien haar in een jumpsuit die wel wat weg heeft van een vuilniszak] als figuurlijk [met haar onbeschaamde houding]. Haar stijl in deze video, die geregisseerd werd door Hype Williams, was grootser dan men gewend was. Het zorgde ervoor dat vrouwen grootser en gedurfder na begonnen te denken. Verlengde handschoenen van vinyl? Waarom ook niet. Neon-groen tracksuit? Geen enkel probleem. De hele video fungeert als een soort handleiding over mode uit de jaren negentig: zo zien we Lil' Kim in bretels van Chanel en Puff Daddy dansend in een simpel wit t-shirt met diamanten oorbellen. 

Alexander McQueen's versie van de mode zelf [1999]
Zijn griezelige maar briljante collectie voor 1995, 'Highland Rape', zorgde er in eerste instantie voor dat mode volgens velen een verhaal kreeg. Zijn voorjaarsshow in 1999 sloot echter ook de eeuw af met een betekenisvolle noot; door de twee robots die de dromerig dansende Shalom Warlow in haar witte jurk besproeiden met verf, begon men kritischer na te denken over auteursrecht en creativiteit in de mode. Wat maakt een jurk nou eigenlijk? Is het de persoon die het produceert, of de persoon die het draagt? Maakt het überhaupt iets uit?

Credits


Tekst Rory Satran