viviane sassen stelt vooroordelen over andere culturen ter discussie

De Nederlandse fotografe ging voor haar expositie in het Institute of Contempory Art (ICA) op zoek naar een simpelere vorm van fotografie om de afstammelingen van ontsnapte slaven in het Surinaamse regenwoud te fotograferen.

door Felix Petty
|
17 februari 2015, 12:10pm

Cell, 2013 © Viviane Sassen. Courtesy the artist and Stevenson Gallery

Voor de tentoonstelling in het Londense Institute of Contempory Art (ICA) documenteerde Viviane Sassen de inwoners en het landschap van het Surinaamse dorp Pikin Slee. Viviane is opgegroeid in Kenia en staat bekend om haar magnifieke kleurgebruik en haar vermogen om het lichaam te transformeren tot iets buitenaards dat is gevangen in hypnotische bewegingen. Voor deze nieuwste serie bracht ze beelden van inheemse gemeenschappen en van de natuurlijke pracht die ze in de jungles tegenkwam echter terug tot een reeks abstracte, zwart/witte vormen. Met name de Marrons van Suriname zijn een interessant onderwerp - het zijn de afstammelingen van ontsnapte slaven die hun thuis in de regenwouden hebben opgebouwd, en daar geïsoleerde kolonies vormen die zijn afgezonderd van de inheemse en koloniale bevolking.

Viviane's fotografie laat zich ergens tussen documentaire- en modefotografie plaatsen: rustig en luid, kleurrijk en simpel. Het zijn contrasten die ook goed te zien zijn in haar werk over Pikin Slee. "Hopelijk zullen sommige mensen zichzelf herkennen in de beelden - hopelijk zullen de foto's als spiegels weerkaatsen."

Blue Shoulder, 2013 © Viviane Sassen. Courtesy the artist and Stevenson Gallery 

Waardoor werd je in eerste instantie aangetrokken tot Pikin Slee?
Omdat Suriname voorheen een kolonie van Nederland was, wonen hier veel Surinamers. Ik heb het land altijd al willen bezoeken en de cultuur willen ervaren. Een aantal vrienden van me hebben een huis in Suriname, en daar reisde ik de eerste keer als toerist naartoe. Een andere vriend vertelde me over Pikin Slee - hij was betrokken bij een cultureel project in dat dorp.

Waarom wilde je de inwoners en de omgeving van Pikin Slee fotograferen?
Al vanaf de eerste keer dat ik het dorp binnenkwam was ik geïntrigeerd door de schoonheid ervan - de overweldigende natuur en de interessante cultuur. Het dorp is compleet afgezonderd van de buitenwereld. Je kan er alleen met een kano komen, wat zeker drie uur duurt. Er zijn geen wegen, geen auto's, geen internet, geen stromend water en er is alleen 's avonds drie uur lang elektriciteit. Het deed me op de een één of andere manier denken aan mijn jeugd in Kenia in de jaren zeventig, waar we ook ongeveer op die manier leefden.

Hoe was het om daar te fotograferen?
Er woont daar een groep van vijf Rastafari, die allemaal kunstenaar zijn - als houtbewerkers maken ze prachtige beelden en meubelstukken. Ze spelen een heel belangrijke rol in het dorp en hebben me enorm geholpen met het project. Als eerst heb ik het hoofd om toestemming gevraagd voor het project. Nadat hij had ingestemd was het allemaal oké. Ik werd elke dag tijdens mijn fotosessies begeleid door een van de Rastafari.

Waarom heb je voor deze serie vooral in zwart/wit gewerkt? Je staat juist bekend om je kleurgebruik.
Ik voelde een verlangen om de wereld om me heen op een simpelere manier te bekijken - stiller. Het was bijna alsof ik mijn ogen had gereset om schoonheid en betekenis in de details van het alledaagse te zoeken. Ik heb geprobeerd om sculpturen te maken van alledaagse objecten om zo een soort orde in de chaos te creëren. Het zwart/wit heeft mij hier heel erg bij geholpen.

Warrior, 2013. © Viviane Sassen. Courtesy the artist and Stevenson Gallery 

Hoe was het om met de bevolking van Pikin Slee te werken?
De oprichters van het dorp Pikin Slee noemden zichzelf de Marrons. Ze werkten als slaven op de Nederlandse plantages, zijn daar ontsnapt en hebben zich vervolgens in de jungle gevestigd. Dat is hoe Pikin Slee is ontstaan. Ik verbaas me er nog steeds over dat ik gewoon Nederlands kon praten midden in de Zuid-Amerikaanse jungle, met mensen met een Afrikaanse afkomst. Het is iets waar de geschiedenis voor gezorgd heeft en het is heel bizar.

Kunnen we in deze serie veel invloeden en verwijzingen herkennen?
Ik probeer altijd vanuit mijn hart te werken en laat me niet beïnvloeden door andere documenten over stammen en geïsoleerde culturen. Ik ben heel erg intuïtief en zo werk ik ook. Ik probeer met een open visie naar de wereld om me heen te kijken - bijna als een kind. Dus hoewel ik me bewust ben van al die dingen, probeer ik me niet te laten beïnvloeden door politieke en culturele vooroordelen.

Je sprak over je zoektocht naar een "simpelere soort fotografie". Denk je dat dit is gelukt?
Persoonlijk is dit voor mij een manier om terug te gaan naar de basics, om het zo maar te zeggen - om zowel het oog als het brein te resetten. Hoewel ik de dingen die ik gefotografeerd heb op formele wijze benaderd heb, heb ik ook geprobeerd om het allemaal een soort ziel te geven. Het animisme is in deze cultuur heel sterk aabwezug, net als in veel andere culturen die ik gaandeweg ben tegengekomen. Ik voel me erg aangetrokken tot animisme, de mythologie van culturen, en tot hoe deze het fysieke en spirituele met elkaar verbinden.

Je hebt het vaak over je jeugd in Afrika. Zie je in het werk dat je in Suriname maakte eenzelfde soort postkoloniaal verhaal? Of zou dat een te politieke analyse van je werk zijn?
Mijn werk wordt vaak niet goed begrepen. Veel mensen hebben bij voorbaat heel sterke ideeën over andere culturen, die nog steeds worden gedreven door paternalisme, schaamte, onwetendheid of vreemdelingenhaat. Hopelijk zullen sommige mensen zichzelf herkennen in de beelden - hopelijk zullen de foto's als spiegels weerkaatsen.

vivianesassen.com

Latum, 2013 © Viviane Sassen, Courtesy the artist and Stevenson Gallery

Credits


Tekst Felix Petty
Fotografie © Viviane Sassen

Tagged:
Cultuur
Viviane Sassen