een studie van de sad girl

Van meiden in een latina-bende tot tragische tieners op Tumblr: wij onderzoeken waarom verdriet plotseling mode is geworden.

door Alice Hines
|
19 juni 2015, 11:25am

Als je recentelijk de term "Sad Girl" hebt gehoord, komt dat hoogstwaarschijnlijk door Lana del Rey. De melancholische popprinses inspireerde miljoenen om selfies met de hashtag #PrettyWhenYouCry online te zetten. Je kan de term trouwens ook op Tumblr zijn tegengekomen. Op dit platform zetten getroebleerde tieners foto's van zichzelf met dip-dye-vlechten en blauwe plekken. Sad Girls zijn overal: kijk bijvoorbeeld naar de diepzinnige overpeinzingen van twitterpersoonlijkheid @SoSadToday of de selfies van kunstenares Audrey Wollen, de bedenker van de Sad Girl-theorie. Op Etsy kun je allerlei Sad Girl-parafernalia aanschaffen: kettingen, speldjes, vestjes en linnen tassen - alles in pastelkleuren uiteraard.

Zoals veel dingen op het internet, werd 'Sad Girl' eerst een merk en groeide het daarna pas uit tot een levendige, culturele beweging. Sad Girls zijn jonge vrouwen, meestal uit rijke, westerse landen. Deze meiden spenderen hun vrije tijd online en hebben ironisch genoeg de behoefte om hun diepste gevoelens te delen door middel van een nogal afgezaagd, esthetisch patroon: foto's van tatoeages met gecursiveerde teksten, die op de meestal flinterdunne lichamen zijn gezet.

Twintig jaar geleden circuleerde de term 'Sad Girl' ook al in de popcultuur, maar toen riep het hele andere associaties op dan nu. De Sad Girls van toen waren mensen die bijvoorbeeld zelf met een naald en inkt hun tatoeages zetten. In de filmklassieker Mi Vida Loca uit 1993 laat het hoofdpersonage 'Sad Girl' haar naam op haar knokkels tatoeëren door de andere meiden van haar Latina-bende. Eerst vind 'Sad Girl' haar bijnaam maar niets, maar later realiseert zij zich dat het juist heel goed bij haar past. Sad Girl's vriend heeft haar en haar beste vriendin namelijk tegelijkertijd zwanger gemaakt. Daar bovenop komt nog eens dat haar vriend niet veel later wordt vermoord bij een misgelopen drugsdeal. De kledingstijl van Sad Girl past perfect bij haar bijnaam: drie traantjes sieren haar jukbeen en ze draagt altijd donkerpaarse lippenstift.

Sad Girl uit Mi Vida Loca verschilt ontzettend veel van de hedendaagse Sad Girls op Tumblr. Toch zijn er overblijfselen van de oorspronkelijke Sad Girl-stijl die nog steeds terugkomen in de Sad Girl-stijl van nu. In de video van Lana del Reys hit Tropico speelt de zangeres een stripper met een gangstervriendje. Ze draagt net als de originele Sad Girl een traan-tatoeage en door-knocker-oorbellen. Het feministische collectief Sad Girls Y Qué uit het Mexicaanse Tijuana noemt dit een typisch voorbeeld van 'cultural appropriation' (kort door de bocht betekent dit het hergebruiken van een niet-blanke cultuur zonder respect te tonen voor waar het voor staat). "Lana is een blonde, rijke erfgename die uit eigenbelang symbolen gebruikt van een cultuur die niet van haar is. Het is overduidelijk aanstootgevend," vertelde de feministische groep in een gesprek met Wonderland Magazine. Het feministische collectief, dat haar naam ontleent aan de film Mi Vida Loca, is bovendien van mening dat het Sad Girl-archetype niet zomaar kan worden losgekoppeld van de katholieke macho-cultuur waarin vrouwen op verschillende manieren zijn onderdrukt, verklaren ze in een gesprek met Vice. Door het archetype als het ware terug te claimen, ondermijnt Sad Girls Y Qué juist de betekenis die het patriarchaat aan dit culturele fenomeen heeft toebedeeld. Dat is heel iets anders dan het posten van foto's met blauwe plekken omdat de leden hun dag even niet hebben.

Lana Del Rey, Tropico, beeld via YouTube

Gek genoeg lijkt Sad Girls Y Qué wel perfect in het hedendaagse tijdperk van de Sad Girl te passen. Op de website van het collectief zijn bijvoorbeeld tekeningen van Sailor Moon te zien. Ook staat hun website vol met afbeeldingen van roze bedelarmbandjes en meisjes met bodyglitter. Dit zie je ook veel op Tumblr met de tags #pale grunge en #pastel goth. Deze tags hebben echter veel kritiek gekregen omdat de meeste afbeeldingen bijna geen andere huidskleur dan blank laten zien, legt schrijfster Rosemary Kirton uit. Dat betekent niet dat alleen maar blanke meisjes deze foto's posten en rebloggen. Bovendien zijn de gebruikers ook niet bewust racistisch bezig. Maar het laat wel zien dat een grote groep gebruikers de behoefte heeft om zijn online esthetiek op een dergelijke manier vorm te geven dat ze binnen een smal en beperkt schoonheidsideaal passen. De oprichter van de website Sad Girls Guide schreef in een manifest over haar project dat ze zich beter voelde toen ze online andere mensen leerde kennen die haar interesses deelden. Ze was namelijk eerder in een depressie terechtgekomen toen zij in het buitenland ging studeren en kon daarna op veel steun rekenen vanuit haar Tumblr-community. "De Sad Girl luistert naar betere muziek dan jij en spendeert haar vrije tijd het liefst door te kijken naar Franse films uit de jaren zestig of televisieseries uit de jaren negentig."

Maar zou een emotie zoals verdriet wel uitgedrukt moeten worden door iets lichtzinnigs als smaak? Veel mensen op Tumblr vinden van niet. "Ik ben een minder Tumblr-vriendelijke Sad Girl, die steeds opnieuw zonder duidelijke aanleiding paniekaanvallen krijgt. Ik begrijp de plotselinge glamour hiervan niet," snauwde een lezer. "Mijn verdriet manifesteert zichzelf niet in een feilloos gevoel voor stijl en een obsessie voor Franse films," grapte een andere lezer.

Afbeelding met dank aan Dolls Kill

Het kanaliseren van depressie door middel van creativiteit is niet nieuw. Het is een eeuwenoude manier van omgaan met zaken wat dankzij sociale media alleen maar toegankelijker is geworden. Tegelijkertijd maken de beroemdste romans uit de geschiedenis ook op een kunstzinnige manier gebruik van verdriet. Denk aan Romeo en Julia en de dichtkunst van Emily Dickinson. Ook The Virgin Suicides van Jeffrey Eugenides is daar een goed voorbeeld van. In die laatste roman plegen een aantal tienermeisjes uit een buitenwijk zelfmoord. Het is een tragisch spektakel dat vanuit het oogpunt van hun buurjongens wordt verteld. Op verschillende manieren is dit boek (en de film van Sofia Coppola) het prototype van een Sad Girl-verhaal.

Dus waarom mogen Eugenides en Coppola de kunstzinnige kant van zelfmoord wel onderzoeken, terwijl tienermeisjes die dit via het internet doen, als oppervlakkig en narcistisch worden beschouwd? Waarschijnlijk omdat deze boeken en films van een veel hogere kwaliteit zijn dan gemiddelde blog van een zestienjarige. Maar het komt ook omdat de artistieke kwaliteiten van tienermeisjes nooit serieus genomen zijn. Van 18e eeuwse briefromans tot blogs, tienermeisjes hebben nooit genoeg credit gekregen voor hun artistieke kwaliteiten. Of zoals Audrey Wollen zegt: "tienermeisjes worden al lang het zwijgen opgelegd, onderdrukt en gebrutaliseerd door de heersende macht." Voor haar is de Sad Girl een manier om tegen dit feit te protesteren. Vrouwelijk verdriet, vertelt ze mij, zou gezien moeten worden als weerstand. Ook al is het een passieve daad. In één van haar series poseert Wollen naakt voor haar selfies die lijken op historische schilderijen die door mannen zijn geschilderd. "We kunnen de producten van onze onderdrukking gebruiken om het te ontmantelen, vertelde ze afgelopen jaar aan i-D.

Artwork Audrey Wollen

Als je het op deze manier bekijkt, bestaan Sad Girls al heel lang. Zelfs al voor Molly Soda, Fiona Apple, Mi Vida Loca en Emily Dickinson. Het zal dus ook nog heel lang blijven bestaan. "Er is geen beginpunt," zegt Wollen. "Er bestaat geen tijd van vóór de vrouwelijkheid, en er bestaat zeker geen tijd van vóór het begin van verdriet." Net als een steeds opnieuw gebruikte Tumblrafbeelding is het begrip van de Sad Girl constant in beweging - en misschien is dat helemaal niet zo erg.

Credits


Tekst Alice Hines

Tagged:
Tumblr
lana del rey
sad girls
audrey wollen
alice hines
mi vida loca