gay semiotics vertelt op beeldende wijze over de gayscene van voor het aids-tijdperk

"Misschien is de heruitgave van Gay Semiotics een perfecte herinnering aan wat wij verloren hebben."

door Veronica Maldonado
|
10 november 2015, 9:05am

Word je gefist of fist jij? Het antwoord kon je in het Castro-district van de jaren zeventig in San Francisco vinden in iemands kontzak — zat daar een rode zakdoek in? De zakdoekcode van San Francisco's homogemeenschap van vóór het AIDS-tijdperk is vastgelegd in Gay Semiotics, een verzamelwerk van fotograaf Hal Fischer, dat voor het eerst in 1977 werd gepubliceerd en deze maand een heruitgave krijgt. Het boek is een cultklassieker en gidst de lezer, door middel van foto's van onder andere naakte mannen in bomen en sadomasochistische constructies, door de verschillende homostijlen en -uitdrukkingen. Ook leert het boek je hoe je poppers het beste kunt snuiven, handig voor wie dat altijd al wilde weten. 

"De hele serie, en het werk dat ik maakte in de periode daarna, ging over mijzelf en de gemeenschap waarin ik mij toen bevond," legt Fischer uit. Het boek werd gefotografeerd, geschreven en tentoongesteld in een periode van een paar maanden. Gay Semiotics omschrijft wat Fischer noemt: "de ambiguïteit van het coderen van de communicatie, zonder dat ze verkeerd begrepen worden".

Fischer ging in 1975 voor het eerst naar zijn huidige woonstad, San Francisco, toen hij een masteropleiding in fotografie wilde volgen. Het duurde niet lang voor hij werd opgenomen door de opbloeiende kunstscene. Wat begon als een project waarin hij de homogemeenschap wilde vastleggen, werd een tentoonstelling en uiteindelijk een boek (de eerste uitgave van 5.000 stuks werd meteen uitverkocht). Dit leidde tot een beurs van de National Endowment for the Arts en internationale tentoonstellingen volgden.

Fischers foto's — dit is waarom hij het omschrijft als "semiotiek" — gaan gepaard met teksten die de foto toelichten. Een foto van een "street fashion forties funk" wordt beetje bij beetje geanalyseerd: "zijden sjaal," "mouwloos shirt," en "grijze flanellen broeken". Gay Semiotics vertaalt de beeldtaal van Castro's homogemeenschap en herleidt het tot de antieke oudheid, Marlon Brando's film The Wild One uit 1953 en Walt Whitman's Leaves of Grass.

"Destijds wilden homo's altijd bepaalde, typisch mannelijke elementen zoals flanellen shirts en spijkerbroeken, eigen maken," vertelt Fischer. "Je wilde de elementen weghalen uit hun context. Misschien als diezelfde kledingstukken in Billings in Montana zouden worden gedragen, ze niet meteen als gay ervaren zouden worden. Dat is puur omdat alle dingen vanuit de mainstream cultuur werden overgenomen".

Maar hij voegt er snel aan toe: "Al dat leer is echter een totaal ander verhaal."

Gay Semiotics blijft een vermakelijk boek, waarin al het academische jargon makkelijk te begrijpen is. Een spread van twee pagina's laat bijvoorbeeld een model in een volledige SM-outfit zien, waarbij de beschrijving als volgt luidt: "De agressor heeft zwart borsthaar, wat zijn dominante look perfect ondersteunt."

Deze toonveranderingen vind je door heel het werk. "Hoe je iets uit zijn context haalt en kunt presenteren aan mensen zonder té belerend te klinken. Ik wilde dat mensen het op een zeer positieve manier zouden ervaren."

Volgens Fischer komt de heruitgave van Gay Semiotics precies op tijd: "Wanneer ik met jonge mensen praat, merk ik dat er zo'n interesse in is en ik denk dat veel van hen het verleden proberen na te jagen. Binnen de homogemeenschap is er veel nostalgie over de tijd voor het AIDS-tijdperk en de leuke gemeenschap van San Francisco."

Maar niet alleen de jongere generaties zijn geïnteresseerd. Fischer denkt dat de beweging wijdverspreid is: "Het is één van die dingen die gebeuren in de kunstwereld, een heruitvinding van kunst uit de jaren zeventig," legt hij uit. Gay Semiotics is een werk dat symbool staat voor de hemelse periode voordat de plaag neerstreek en zovelen trof.

Noah Michelson, de editor van Huffington Post's Gay Voices, zegt: "Ik was niet oud genoeg om Gay Semiotics de eerste keer te lezen — en misschien romantiseer ik het een beetje — maar er is iets ontzettend bevredigend aan het hebben van een geheime code waarvan alleen andere leden van je geheime genootschap afweten."

Het boek belicht de veranderende gaycultuur, waar straatcodes ingewisseld zijn voor apps als Grindr en Scruff. "Ik herken andere homo's en ik kan ervoor zorgen dat ik vind wat ik wil in de slaapkamer (of keuken of de achterbank van een Uber), zonder dat ik afhankelijk ben van zakdoeken", zegt Michelson. "Maar ik heb toch het gevoel dat de kameraadschap is verdwenen. Misschien is de heruitgave van Gay Semiotics een perfecte herinnering aan wat wij verloren hebben."

Fischer ziet zijn werk als een momentopname van zijn gemeenschap en een tekst die een verloren taal heeft vereeuwigd — een vocabulaire rondom plek en verlangen die in onze tijd niet meer gesproken wordt.

De 'gay-look' zien we nu veelvuldig terug in mainstream cultuur. "Mensen op straat weten niet eens dat wat zij dragen oorspronkelijk afkomstig is uit de gaycultuur," zegt Fischer.

Gay Semiotics kan zowel eindigen als stijlgids voor een stylist, als in de bibliotheek. Beide zijn prima. Misschien moet Gay Semiotics net zoals de opgenomen stijlen wijdverspreid voorkomen. Anders weten hele leeftijdsgroepen niet eens dat hun spijkerbroeken met vele knoopjes aardig gay zijn. Belangrijker nog: hoe kunnen we anders deze bruisende generatie die we bijna zijn kwijtgeraakt blijven herdenken?

Is er in het huidige Castro nog steeds een gay-semiotiek gaande? "Ik zie het er niet meer. Ik kan de gays niet meer onderscheiden van de hetero's," merkt Fischer op. "Dit boek komt uit de tijd voordat beelden zo snel gefotografeerd en verspreid konden worden. Een subcultuur leefde toen niet alleen op een andere manier, maar communiceerde ook totaal anders. Het gaat er tegenwoordig weer heel anders aan toe."

Credits


Tekst Veronica Maldonano
Fotografie Hal Fischer 

Tagged:
san francisco
70s
Fotografie
gay semiotics
hal fischer
fotografie interviews