lesbische films en de oscars

Ze worden overladen met nominaties, maar gaan er zelden met de prijzen vandoor.

door Emily Manning
|
02 maart 2016, 1:16pm

Toen de Academy of Motion Picture Arts and Sciences in januari de nominaties voor de Oscars van 2016 bekendmaakte, bleek dat het gebrek aan diversiteit op ieder vlak veel mensen in het verkeerde keelgat schoot. Buiten de negatieve reacties op het feit dat alle genomineerden blank waren, waren de Oscars van dit jaar wederom een teleurstelling voor queerfilms. De nieuwe pionier van de queercinema, Todd Haynes, stond opvallend genoeg niet op de lijst voor de award voor beste regisseur, ondanks dat velen hem hier graag op hadden zien staan. Haynes' Carol werd echter wel in zes andere categorieën genomineerd. In de context van de mainstream queercinema is Carols menselijke verbeelding van queerpersonages, jammer genoeg, ongebruikelijk. Maar zoals veel lesbische filmmakers die hen voorgingen, ging het getalenteerde team achter Carol naar huis zonder prijzen.

Hoewel de Academy geen volledige openheid geeft over wie haar leden zijn, bracht de LA Times hier in 2012 een uitgebreid verslag over uit. Uit een steekproef onder de 5.765 stemmende leden kwam naar voren dat van de leden van de Academy 94% blank was, 77% man en 86% ouder dan 50 jaar. Wanneer je deze cijfers ziet is het niet vreemd om te denken dat de stemmende leden van de Academy simpelweg niet zo veel hebben met de lesbische cinema of niet-blanke filmmakers en acteurs. Zoals Ian McKellen aangaf winnen homoseksuele acteurs en actrices nooit Oscars op het moment dat ze al uit de kast zijn. Jodie Foster heeft er twee gewonnen, maar die nam ze twinitg jaar voor ze tijdens de Golden Globes van 2013 uit de kast kwam in ontvangst. Er is nooit een award voor beste film uitgereikt aan een LGBT-film. Vraag het maar aan de makers van Brokeback Mountain - de film die de favoriet was in 2005, maar uiteindelijk werd verslagen door Crash. Ook Blue is the Warmest Color lukte het niet om erkenning te krijgen bij de Oscars, ondanks de drie historische prijzen die de film binnensleepte op het filmfestival van Cannes. Films over lesbiennes worden redelijk vaak genomineerd voor Oscars. Ze winnen alleen bijna nooit iets.

Carol werd dit jaar zes keer genomineerd. Daarbij waren nominaties voor actrices Cate Blanchett en Rooney Mara, maar ook voor het kostuumdesign, de soundtrack, cinematografie, en Phyllis Nagy's geweldige script. The Kids Are All Right en Notes on a Scandal werden beide viermaal genomineerd in respectievelijk 2010 en 2006. The Hours, een film over openlijke en onderdrukte lesbiennes uit 2002, werden genomineerd voor wel negen Oscars. Van al deze 23 nominaties werd er maar één verzilverd.

Carol laat zien dat we hard toe zijn aan verandering. Zoals Nico Lang eens aangaf: "Er zijn maar twee acteurs die in de geschiedenis van de Academy Awards een award hebben gewonnen voor het spelen van een LGBT-personage dat nog in leven is aan het einde van de film." En het is waar. "Van Kiss Of The Spider Woman tot Boys Don't Cry; de Academy Awards hebben een fetisjistische relatie met het lijden van queerpersonages," zei Lang. "De Oscars zien queerpersonen graag gebroken en smekend om menselijkheid. Ze zien ze niet al volwaardige mensen die ons respect zonder dat lijden al verdienen." Carols personages krijgen niet alleen een gelukkig en waardig einde, ze mogen zelfs blijven leven! Een queerpersonage met een voorspoedige toekomst is iets radicaals in de mainstreamcinema.

In 1985 werd Steven Spielbergs verfilming van Alice Walkers The Color Purple elf keer genomineerd voor de Academy Awards, maar won er nul. Ook de film The Children's Hour, met Audrey Hepburn en Shirley Maclaine werd genomineerd voor vijf prijzen. In 1961! Een jaar waarin queers nog werden behandeld met schoktherapie. Maar net als de lesbische films die hierop zouden volgen, ging ook de cast van The Children's Hour zonder prijs naar huis.

Waarom doen deze prijzen ertoe? Er zijn natuurlijk een aantal praktische redenen. Beloond worden met een Oscar zorgt ervoor dat je film wordt verspreid in kleinere steden en markten die je anders niet zou bereiken. De prijzen helpen deze onafhankelijke films om zo meer kijkers te trekken en geld binnen te slepen. Dit commerciële succes laat samen met positieve reacties van critici aan de studiobazen zien dat er meer LGBT-films gemaakt moeten worden, met een groter budget. (Carol werd gemaakt met een onmogelijk budget van 12 miljoen dollar.)

Carol won dan misschien geen Oscar of Golden Globe, maar het is wel de meest vermaarde film van het jaar. Nagy heeft 15 jaar lang problemen moeten overwinnen - voornamelijk financiele - om het verhaal over seksuele taboes van haar vriendin Patricia Highsmith op een authentieke en niet-sensationele manier te verbeelden. En dat lukte haar. Niet alleen kreeg Carol een staande ovatie van tien minuten na de première in Cannes, ook heeft de film bijna 36 miljoen dollar binnengehaald, driemaal het budget. LGBT-films gingen tijdens de Oscars van dit jaar wel weer zonder prijs naar huis, maar de tijden zijn aan het veranderen. Wellicht zal de toenemende kritiek op het gebrek aan diversiteit en representatie bij de Oscars ervoor zorgen dat de winnaars in de toekomst uiteenlopender zullen zijn. Dit is misschien de eerste stap in een nieuwe richting voor de mainstream queercinema. 

Credits


Tekst Emily Manning
Beeld via The Weinstein Company

Tagged:
Film
LGBT+
Academy Awards
LGBTQ
Oscars
lesbiennes
Cultuur