waarom we meer sterke vrouwelijke hoofdrolspelers nodig hebben

Het is tijd om te stoppen met dagdromen over de prachtige, glamoureuze vrouwen uit het filmverleden. Laten we allemaal wakker worden en ons beeld van vrouwen op het grote scherm bijstellen.

door Billie Brand
|
02 april 2015, 1:25pm

Bij het ontrafelen van de relatie tussen film en feminisme kom je al snel uit bij de prinsessenwereld van Disney. Hier vind je de rolmodellen waar jonge meisjes naar opkijken. Van jongs af aan leren films ons hoe een 'ware liefdeskus' van een charmante prins de sleutel is tot een 'lang en gelukkig leven'. Maar is dit echt het enige wat wij, als vrouwen, waard zijn?

Het lijkt erop dat er sinds onze kinderjaren niet veel veranderd is in de filmindustrie: Assepoester verschijnt weer op het grote doek, Emma Watson is gecast als Belle in Belle en het Beest, De Kleine Zeemeermin heeft dankzij Sofia Coppola een make-over ondergaan en regisseur Diablo Cody heeft een Barbie-filmserie geschreven. Deze sprookjes- en meisjesachtige, vrouwelijke personages hebben een generatie van twintigers gevormd die maar niet wil opgroeien. We zitten vast in een tijdscapsule waarin we nog steeds opkijken naar de heldinnen uit ons verleden. Terwijl we onze levens blijven vullen met glitters en schattige stickers, en we schrijven met fluffy pennen à la Cher Horowitz, moeten we ons misschien eens afvragen of we ooit serieus genomen zullen worden in deze moderne wereld. De perfecte meisjes uit ons verleden dienen misschien wel als voorbeeld voor een perfect genomen selfie op Instagram, maar als het op echte rolmodellen aankomt, hebben we toch echt vrouwen met wat meer inhoud nodig.

We zien steeds weer dezelfde categorieën terugkomen als het op vrouwelijke hoofdrollen aankomt. Deze personages zijn vaak stereotypes of geseksualiseerde wezens. Zo zien we in films als Mean Girls en Clueless het type 'materialistische tienerkoningin' - vaak een Beverly Hills-bitch, waarmee elke jongen wil zijn en die elk meisje wil zijn. Dan is er ook nog de maagdelijke golden girl, zoals Lux Lisbon uit The Virgin Suicides, die na het verliezen van haar maagdelijkheid op een voetbalveld zelfmoord pleegt. We zagen ook de psychisch gestoorde variant - zoals Susanna uit Girl, Interrupted. Niet te vergeten de hopeloos romantische personages als Ariel uit De Kleine Zeemeermin of de zoete Sandy uit Grease. Dit zijn de meisjes die zichzelf aanpassen aan de man waar ze een oogje op hebben. Deze meisjes zien er misschien wel prachtig uit, maar zijn ook heel problematisch. Ze zijn in geen enkel opzicht realistisch, en geven meisjes het idee dat ze zelf ook alleen maar de keuze tussen deze karikaturale levensstijlen hebben.

Dit probleem beperkt zich niet tot de soorten vrouwelijke karakters op het grote scherm. Er zijn ook simpelweg te weinig vrouwelijke hoofdrollen beschikbaar. Als je naar de statistieken kijkt, zijn de uitkomsten schokkend. Het lijkt erop dat we de hoop opgeven: afgelopen jaar werd er niet geprotesteerd tegen het patriarchaat in de filmindustrie, en waren er nog minder vrouwelijke hoofdrollen beschikbaar dan in het jaar 2002 - slechts een kleine 12 procent. Als de helft van de bioscoopkaartjes door vrouwen worden gekocht, waarom is er dan een serieus tekort aan vrouwelijke personages? Eerder dit jaar werd bekendgemaakt dat Jennifer Lawrence als de hoofdrolspeler voor de nieuwe Steven Spielberg-film is gecast. Het is de eerste vrouwelijke lead in de rijke carrière van deze regisseur! Het is een stap in de goede richting, maar waarom heeft het zo lang geduurd? Moeten we nog een tiental jaren wachten op definitieve erkenning vanuit de vrouwonvriendelijke filmwereld?

Als je een beetje onderzoek doet, wordt duidelijk dat er maar weinig sterke actrices een hoofdrol spelen. Gelukkig zijn er enkelen die hun middelvinger opsteken naar deze filmconventies. Susan Sarandon en Geena Davis speelden in Thelma and Louise hardcore babes die tegen verkrachters opkomen, terwijl ze de nadruk op zusterschap legden. Zij zijn nog steeds een lichtend voorbeeld van de krachtige vrouwelijke hoofdrol. Dan is er ook nog Beatrix Kiddo (Uma Thurman) in Quentin Tarantino's postmoderne avontuur Kill Bill, die sterk, onafhankelijk en net zo menselijk is als haar tegenspelers. Julia Roberts speelde de rol van milieuactivist en juridisch assistente Erin Brockovich, die op eigen houtje een groot vervuilend elektriciteitsbedrijf onderuithaalde. Ook de ironische Desiree Akhavan, die de film Appropriate Behavior schreef en daarin als Shirin zelf de hoofdrol speelde, laat zien hoe het moet - een eerlijke verbeelding van het leven van een biseksuele vrouw in Brooklyn. En Karidja Toure, die Marieme speelt in het Franse drama Girlhood, biedt een fris perspectief op vrouwelijke vriendschappen in de 21e eeuw. Deze intelligente, prachtige en moedige vrouwen zijn een paar van de weinigen die de leiding nemen - we hebben meer van zulke vrouwen nodig.

Onze huidige cultuur discrimineert helaas op basis van geslacht - dit is iets wat dagelijks gebeurt. Het varieert van lastiggevallen worden op straat tot de inkomenskloof. We zitten nog steeds gevangen in een patriarchale samenleving, en dit is ook de reden waarom we meer sterke vrouwen in films nodig hebben. Misschien ligt het probleem bij de gehele filmindustrie, omdat we ook een zwaar tekort aan vrouwelijke regisseurs hebben!

Vooroordelen en stereotypes bestaan nog steeds. Als we niet strijden tegen genderdiscriminatie, zal er niets veranderen. We weten niet welke invloed feminisme in de toekomst op film zal hebben, maar één ding is zeker: we behoren tot een geslacht dat meer waard is dan een paar beelden van Lindsey Lohan in de jaren negentig die op het net circuleren. Films gaan over dromen en er is niks mis met het verlangen naar de vrouwenlevens die we vroeger zagen, maar er komt een punt waarop we wakker moeten worden. We moeten naar de toekomst kijken in plaats van nostalgisch dagdromen over onze tienerjaren en de prachtige idolen die er toen waren. Laten we sterke vrouwen in films prijzen en film gebruiken als een medium om idealen over gendergelijkheid over te brengen. Want, zoals James Brown al zong: "It's a man's world, but it would be nothing without a woman."

Credits


Tekst Billie Brand
Filmstill uit Kill Bill