Links: alle kleding van Orange Culture. Rechts: Noel draagt een cape en overhemd van House of Tayo, rok Dsquared2. Adel draagt een top van Moshions, korte broek Dsquared2.

Creative Director/Stylist Alexander-Julian Gibbson. Photographer Sunny Dolat Modellen Adhel Bol @ STAR Models Africa, Noel Nombina @ Umuderi Agency. 

de ontwerpers die de afrikaanse geschiedenis van de schotse ruit eren

Bij het Schotse ruitjespatroon denk je meteen aan grunge, maar het patroon kent ook een rijke traditie in Oost- en West-Afrika.

door Alexander-Julian Gibbson
|
09 augustus 2019, 9:09am

Links: alle kleding van Orange Culture. Rechts: Noel draagt een cape en overhemd van House of Tayo, rok Dsquared2. Adel draagt een top van Moshions, korte broek Dsquared2.

Creative Director/Stylist Alexander-Julian Gibbson. Photographer Sunny Dolat Modellen Adhel Bol @ STAR Models Africa, Noel Nombina @ Umuderi Agency. 

Terwijl ik onderweg was naar Kigali voor de Rwandan Collective Fashion Week maakte ik een pitstop in Nairobi om de Maasai-markt te bezoeken. De markt zelf is bijna zo nomadisch als de stam, en verplaatst zich van dag tot dag door de Keniaanse hoofdstad, met onder andere een verzameling van prachtige Keniaanse stoffen met een Schots ruitjesmotief. In de acht uur die ik in Nairobi doorbracht reed ik met de motor van de ene naar de andere kant, en zag ik het patroon overal. Na mijn pitstop vloog ik door vanaf Jomo Kenyatta Airport en werd ik wakker in Rwanda. Toen we door Kigali reden zag ik weer overal Schotse ruitjes – in andere kleuren en variaties, maar ze waren overal. Ik vroeg me af of het door de nabijheid van de twee steden kon komen, want Nairobi en Kigali liggen op slechts een uur vliegen van elkaar. Maar toen dacht ik aan mijn eigen roots, die in in West-Afrika liggen, en daar zie je ook veel Schotse ruitjes. Toch denk zelfs ik, als Nigeriaanse Amerikaan, direct aan grunge bij het zien van het patroon, en niet aan mijn opa, die doeken al sinds de jaren dertig met dit patroon draagt. Hoe is deze westerse print zo diep doorgedrongen tot de tradities van zowel het oosten als westen van Afrika?

De Schotse ruit kwam in de zeventiende eeuw naar West-Afrika, als gevolg van het Britse kolonialisme. De ‘lungi’ werd in India veel gedragen, stond in Europa bekend als ‘madras’, en belandde via handelsroutes in Nigeria, waar het bekend kwam te staan als ‘george’ onder de Igbo, en ‘injiri’ onder de Kalabari. Het werd een waardevol erfgoed voor beide stammen.

1565118187410-Rwanda-Photos-5

Eeuwen later zorgden spanningen tussen Nigeria en Ghana voor de opkomst van de meest populaire vormen van de Schotse ruit in Afrika, de ‘Efiewura Sua Me’ of ‘Ghana-Must-Go’. Efiewura Sua Me betekent letterlijk: help me mijn tas dragen, aangezien het patroon vooral gebruikt werd voor grote tassen die perfect waren om enorme hoeveelheden marktgoederen te vervoeren. Maar voor het die komische naam kreeg, stond het motief bekend als Ghana-Must-Go en stond het symbool voor de getroebleerde relatie tussen de twee landen. In 1983, toen de olie-industrie instortte, werden er meer dan twee miljoen West-Afrikaanse immigranten verbannen. Ze kregen twee weken om te vertrekken, anders kwamen ze vast te zitten. Die twee miljoen immigranten verpakten hun eigendommen in rode, witte en blauwe tassen met Schots ruitjesmotief, en maakten een gruwelijk zware reis uit Nigeria. Veel van deze immigranten kwamen uit Ghana, waardoor de tassen en de stof de naam Ghana-Must-Go kregen.

Of het nou gaat om de Zuid-Indiase lungi , die bekend kwam te staan als george in Nigeria, het ‘Ghana-Must-Go’-patroon die een verhaal over ontheemde West-Afrikanen vertelt, of de Masai-shukas van Oost-Afrika, het is duidelijk dat de Schotse ruit geen grenzen kent. We spraken wat Afrikaanse ontwerpers om het over de geschiedenis van het patroon te hebben en de rol die het speelt in de diaspora.

Moses Turahirwa, Rwanda, ontwerper van Moshions
“De inspiratie voor onze patronen komt van over heel de wereld, maar we richten ons vooral op Oost-Afrika. De speelse combinatie van kleuren en lichte materialen is een hommage aan de culturele geschiedenis van de Schotse ruit.”

Adebayo Oke-Lawal, Nigeria, ontwerper van Orange Culture
“Ik wilde korsetten maken die me aan iros deden denken en de Schotse ruit combineerde goed met de prints die ik al gebruikte. Ik voegde dingen toe uit andere delen van Afrika, en dit ontwerp doet me altijd denken aan mijn reis naar Kenia, een paar maanden voor mijn collectie uitkwam. Het voelde als een samensmelting van Nigeriaanse en Keniaanse cultuur, en de schoonheid van beiden.”

1565118350533-Rwanda-Photos-8
Jas van Moshions.

Chiadikobi Nwaubani, Nigeria, Editor van Blog/IG page: @Ukpuru
“Lungi, beter bekend als madras, is een textiel uit India dat traditionele kledij is geworden in zuidoost Nigeria, bekend als George (Jịọjị) onder de Igbo en injiri bij de Kalabari.”

“De kalabari gebruikten injiri om hun tempels mee te bedekken, en het is zo iconisch dat moeders na een geboorte een stuk krijgen. De Igbo gebruiken George op beelden van voorouders en op festivals. Het is een waardevol erfstuk in beide culturen.”

Chioma Obiegu, Ghana, ontwerper
“Ik wilde graag een nostalgisch kledingstuk terugbrengen, iets tijdloos dat een verhaal vertelt, in tegenstelling tot vluchtige trends. Ik verwerkte de geschiedenis van de ‘Ghana-Must-Go’-plaid, en het verhaal erachter in het ontwerp. Op deze manier leren buitenlanders iets over de West-Afrikaanse geschiedenis, en worden locals eraan herinnerd. Uiteindelijk smelten mode en geschiedenis zo samen.”

Matthew Rugambar, Rwanda, ontwerper van House of Tayo
“Voor deze specifieke collectie heb ik me laten inspireren door nomadische herderstammen. Dit specifieke kledingstuk was geïnspireerd door de Masai. Hoewel de Masai vooral in Kenia en Tanzania leven, reizen ze de regio door alsof er geen grenzen bestaan.”

Sunny Dolat, Kenia, fotograaf en creative director
In Afrika denk je bij plaid automatisch aan de Masai. Hoe ze ooit van huiden dragen over zijn gegaan op de ‘shuka’ wordt nog altijd bediscussieerd; is dat aan Schotse missionarissen te denken, zoals sommige mensen beweren? Of kwam het simpelweg door de handel? Hoe dan ook, valt het niet te ontkennen dat plaid een thuis heeft gevonden bij de Masai en ondertussen een van Afrika’s meest herkenbare textielen is geworden.”

1565118394645-Rwanda-Photos-9
Oorbellen van Ktsobe Jewelry, geelgrijze rok door Moshions, george-rok eigendom van de stylist.
1565118447702-Rwanda-Photos-17
Noel draagt vest door Emmy Kasbit, een broek van Haute Baso, en oorbellen van Ktsobe Jewelry
1565118459406-Rwanda-Photos-18
Volledige look door Orange Couture.