Advertentie

de film over anorexia die het ware gezicht van de ziekte niet toont

In “To The Bone” worstelt een 20-jarig meisje met anorexia, en de maker laat treffend zien hoe deze ziekte is. Op een paar essentiële dingen na.

door Olga Kortz
|
18 juli 2017, 2:20pm

Sinds dit weekend is To The Bone op Netflix te zien, een film van Marti Noxon over het leven van een 20-jarig meisje met anorexia. De trailer stond al een paar weken online, en die leverde verhitte discussies op. Netflix zou na 13 Reasons Why, waarin een tienermeisje zelfmoord pleegt, opnieuw met een thema aan de haal gaan waar je voorzichtig mee moet zijn. Anorexia of zelfmoord moet je niet verheerlijken, en dat doen deze films wel, was een veelgelezen commentaar. Op een vlog van een Amerikaans meisje hoorde ik het tegenovergestelde, maar dit meisje baseerde zich ook alleen nog op de trailer. Ik had de trailer ook bekeken, en kreeg er een beetje buikpijn van. Vanwege het feelgoodmovie-gevoel dat het bij me opriep, iets dat ik niet wil als het over eetproblematiek gaat. En omdat ik stiekem weer zin kreeg om anorexia te krijgen. En dat is een gevaarlijk verlangen.

Toch heb ik gisteravond de film gekeken. Alleen maar verheerlijkend is hij niet, maar ik maak me wel zorgen om de impact. Ik weet hoe het is om een eetstoornis te hebben, en ik weet ook dat het heel erg ingewikkeld is om ervan af te komen. Ook Noxon weet dit uit eigen ervaring en juist daarom begrijp ik bepaalde keuzes niet, zoals de keuze voor een actrice die ook aan de ziekte leed. Waarom zou je een ex-patiënt het risico laten lopen weer getriggerd te worden?

Ik kreeg anorexia in het jaar dat ik eindexamen deed, en kende daarvoor een lange aanloop van obsessief bezig zijn met eten, calorieën lezen op verpakkingen, liters water drinken en sit-ups doen. Ik had een fascinatie voor pro-ana-sites en in modebladen waren de catwalkfoto's mijn favoriet, omdat ik als pubermeisje droomde van couture, maar ook omdat ik de catwalk-lijven graag bestudeerde.

Anorexia ontwikkel je niet door naar een paar catwalkfoto's te kijken, en ook niet door een film. In Nederland zijn er ongeveer 5.000 mensen die lijden aan anorexia, 22.000 mensen lijden aan boulimia, en 90.000 mensen hebben een verwante eetstoornis. De ontwikkeling van de ziekte hangt samen met meerdere factoren, verschillend van aard. In mijn geval zit het in de familie en had ik de plotselinge dood van mijn peetoom die ik als vaderfiguur zag niet goed verwerkt. Mijn ouders zaten dat jaar middenin een relatiecrisis; de aanleg die ik had veranderde in een ziekte. Alle 'thinspiration' die ik de periode verzameld had gaf me kracht. Als ik destijds deze film gezien had, was ik absoluut geprikkeld geweest. Zelfs nu, jaren later, moest ik tijdens het kijken mijn oude verlangens of gedachten de kop in drukken. Want ook al heb ik jaren geleden mijn behandeling afgesloten, niemand komt er eigenlijk echt helemaal van af.

Waardoor die verlangens getriggerd werden? De hoofdrolspeler Ellen, gespeeld door Lily Collins, is zelfs mager een knappe verschijning. Ze is veel te dun, maar het geeft haar iets heroin chics, zeker als ze een grote zonnebril opzet en er een sigaret bij opsteekt. Het maakt haar niet gezond, maar wel cool. En een rolmodel.
In de kliniek waar ik uiteindelijk behandeld werd liepen vooral hele beangstigende patiënten rond. Daar wilde ik liever niet op lijken. "Je leeft op de waakvlam", zei mijn therapeut vaak tegen me. De patiënten om me heen die ik er angstaanjagend uit vond zien, noemde ik vervolgens in huiselijke kring bespottend "waakvlammen". Als er een heel dun meisje over straat liep zei ik tegen mijn vriendje: "Moet je die waakvlam daar zien". Dan had ik het altijd over meisjes bij wie ik anorexia niet mooi vond staan, terwijl ik genoeg voorbeelden had van meisjes bij wie ik het wel mooi vond. Bij Lily Collins had ik het destijds wel mooi gevonden. Meer dan mooi eigenlijk. 

Als de boodschap van de film is dat je doodgaat aan anorexia, en dat het een ziekte is die je moet overwinnen omdat hij je volledig vernietigt, waarom kozen de makers dan niet voor een realistischere hoofdrolspeler? Hoever de ziekte ook vordert, de hoofdpersoon blijft eruit zien als een jongvolwassen Hollywoodster. Dat beeld schrikt niet af. Ze wordt bovendien behandeld in een privékliniek waar Keanu Reeves een therapeut speelt die over zijn privé-leven vertelt en ongezouten meningen over haar ouders geeft. Bij het huis waarin de patiënten wonen krijg je een Zweinstein-achtig campusgevoel. Dat komt met name door de Engelse balletdanser die er ook patiënt is, maar vooral aan een semi-romantische aanstelleritis lijkt te lijden. Wat zijn eetstoornis precies inhoudt blijft aan de oppervlakte, zoals wel meer karakters in de film is hij toch vooral een stereotype.

Als Ellen, die zich inmiddels op aanraden van haar therapeut Eli noemt, uiteindelijk zo dun is dat ze aan de sondevoeding moet, loopt ze weg en raakt ze de bodem aan. Ze ziet letterlijk het licht, in een vrij cheesy scène waarin je niet zeker weet of ze nou dood is of niet. Uiteindelijk besluit ze dat alles goed moet komen, omdat ze niet dood wil. Maar, cheesy of niet, het moment dat je besluit dat je niet dood wil en beseft dat je wel doodgaat als je zo doorgaat is een belangrijk moment voor iedereen met deze ziekte.

Ze meldt zich weer bij de kliniek, waar de echte behandeling zal moeten beginnen; of het echt goed zal komen weten we niet. En daar wringt het. Want als kijker weet je nu niet hoe het nieuwbakken rolmodel zich door de behandeling vecht. Je krijgt niet te zien hoe mooi ze er ook uit zal zien als ze door de behandeling aan is gekomen. Lilly Collins viel onder begeleiding 15 kilo af voor deze rol, waarom liet de maker haar die 15 kilo niet ook weer zichtbaar aankomen? Of een paar kilo? De film die ik nu heb gezien bevat griezelig veel elementen die ik herkende; de ziekte wordt goed uitgelegd [elke avond voelen of je hand nog helemaal om je arm past, eindeloos wandelen als je wel een keer gegeten hebt of hallucinant van de honger worden, en ga zo maar door] en dat vind ik knap. Maar het ware gezicht van de ziekte is niet zo mooi als deze film je laat zien, en bij een film over een eetstoornis voor een kwetsbare doelgroep vind ik dat de makers andere keuzes hadden moeten maken.

Credits


Tekst Olga Kortz
Beeld via YouTube