Op de foto: Aynouk (r) en Lisette Ros, die een audioperformance maakte voor de tentoonstelling.

​aynouk tan staart soms een hele dag huilend naar haar scherm

Maar haar nieuwe expo in VondelCS is vooral ook een viering van het internet. Je kunt je via allerlei zijpaadjes en associaties je eigen verhaal maken van de kunst van vijfenvijftig artists-in-residence uit de Torenkamer.

door Tim Fraanje
|
10 juli 2017, 3:10pm

Op de foto: Aynouk (r) en Lisette Ros, die een audioperformance maakte voor de tentoonstelling.

Journalist en mode-icoon Aynouk Tan stelde in het Amsterdamse VondelCS een expo samen uit het werk van de vijfenvijftig kunstenaars die enige tijd resideerden de Torenkamer, het bovenste gedeelte in het voormalige Filmmuseum. Ze vond dat in dit internettijdperk het concept van een tentoonstelling wel eens een update kon gebruiken. Verwacht dus geen kunstwerken met een informatiebordje erbij; de Torenkamer EXPO is een associatief speelparadijs waar je naar eigen inzicht doorheen kunt browsen. Maar helemaal vrijblijvend is het niet: je ontkomt er niet aan serieuze thema's.

Onlangs kregen we van Aynouk een rondleiding, terwijl ze midden in de stress voor de opening zat. Veel aan het hoofd of niet: ze loopt er op dat moment erbij alsof de wereld een avantgardistische catwalk is, zoals we van haar gewend zijn. Ze is wel lichtjes gespannen. "Eerst even koffie en een sjekkie," zegt ze voordat we beginnen. "Er moet nog zoveel gebeuren."

Het gaat wel goedkomen toch?
Net wel, of net niet.

Is dit je eerste expo?
Ik heb een keer eerder zoiets gedaan: een expo over Tumblr in Breda. Maar ik kom natuurlijk uit de mode, en ben altijd al bezig geweest met mode en identiteit. Zo had ik een tijdje geleden een column in het NRC, waarin ik mezelf steeds omtoverde in een ander personage. Ik wilde laten zien dat mode een verkleedkist is, en niet een keurslijf. Zoals je als kind riddertje speelde, zo probeer ik het leven te door te komen. Dat gaat natuurlijk heel erg over de verbeelding en zo ben ik ook in de kunst terecht gekomen. Ik werd bijvoorbeeld door het Stedelijk Museum gevraagd om in een aantal commissies te zitten, rondleidingen te geven, en een avond te organiseren. En nu dus deze expo in VondelCS.

Wat is het idee achter je expo?
Ik wilde met een thema werken dat mensen kennen en herkennen. Ik vond het maatschappelijk urgent om iets te doen met die telefoon waar we de hele tijd op kijken. Als ik door een museum liep, was ik de hele tijd bezig met kijken naar de kunst, maar ook met het vastleggen ervan, voor mijn vrienden. Tussendoor kreeg ik dan een berichtje binnen en dan ging ik dat weer lezen. Of ik bedacht me dat ik een artikel had gelezen over een kunstwerk en dan zocht ik het direct even op. Zo ben je eigenlijk continu de werkelijkheid aan het scannen en leg je steeds weer nieuwe verbanden. Die manier van ervaren miste ik in musea.

Musea hebben wel vaak van die interactieve schermen als extraatje bij een tentoonstelling.
Ja maar dat vind ik dus niet origineel, en niet echt geïntegreerd.

Wat we hier zien is dus jouw idee van hoe het beter zouden kunnen eigenlijk.
Ja, eigenlijk wel ja. Ik heb bijvoorbeeld een gedicht over een jongen met "blozend geslachtsdeel" naast een foto van een bloemstuk gezet, dat een beetje op een piemel leek. Je kunt zelf invullen welke verbanden je dan legt, het verhaal is minder voorgeschreven. De tentoonstelling werkt net als het internet, je weet nooit waar je uitkomt. Je weet wel, je begint te googelen op 'hema-sokken' en je komt uit bij 'oorlog in Afghanistan'. Maar er zijn wel routes door de expo met een bepaalde thematiek: een hackersroute, een offline-route en een instagram-route.

Waarom heb je die routes gemaakt, dat heb je op het internet toch ook niet?
Mensen hebben een soort houvast nodig, ze vinden het leuk om zo'n route te volgen. Maar ze gaan sowieso de weg kwijt raken. En dan snap je het niet meer, en moet je zelf je ideeën gaan vormen. Dat is eigenlijk de bedoeling. De routes zijn nep.

Een werk van Bibi Spaans op de expo

Los van de vorm, waar gaat de tentoonstelling inhoudelijk over?
Ik heb niet alles door elkaar gegooid, hoor. Het thema dat ik het belangrijkst vind staat prominent op de voorgrond. Het wordt goed gevangen door dit gedicht: "Ze staarde in haar scherm" en dan zie je ernaast een schilderij van een man met een traan. Je kent dat wel, dat je in je scherm zit te staren, de hele fucking dag. Die tragiek wilde ik laten zien. Je mag zelf weten wat je ervan vindt maar ik vind dat iets tragisch hebben. Ik zit hier op Facebook te scrollen en op Instagram, maar eigenlijk wil ik wat aan Syrië doen en iets met al die vluchtelingen.

Scroll je zelf ook veel?
Ja, veel te veel. En dan zit ik ook huilend achter mijn computer. Ik denk dat veel leeftijdsgenoten zich afvragen: hoe kan ik iets bijdragen? Dat zag ik ook bij veel van deze kunstenaars terug. Een auteur van een tekst op de tentoonstelling schrijft bijvoorbeeld: "Het probleem van kunstenaars is dat ze steeds meer in zichzelf geïnteresseerd raken en steeds minder in de wereld." Ik vroeg me af hoe ik met dat probleem om moest gaan: ik kan hier wel een leuke expo maken met een internet-thema, maar zou ik niet beter naar Lesbos kunnen gaan om vluchtelingen te helpen?

Maar je kunt je ook afvragen hoe nuttig het is om zomaar naar Lesbos te gaan.
Precies. Het is een moeilijke vraag.

Als je mensen bewust kunt maken via kunst is dat eigenlijk het begin van een oplossing toch?
Dat hoop ik ja, ik vind het in ieder geval belangrijk om het aan te kaarten. Het voelt als mijn verantwoordelijkheid om niet te doen alsof alles superleuk is. Want het leven is heel vaak niet leuk.

Even heel wat anders. Wat is eigenlijk het idee achter die kleur groen die ik hier overal zie?
Dat is het is groen van een greenscreen. Je zit in een soort landschap, waar je alles op kunt plakken. Je bent je context kwijt, je bent de weg kwijt.

Wil jij ook de weg kwijt raken in de Torenkamer EXPO? Hij is tot 16 juli dagelijks geopend van 12.00 tot 20.00 uur, in het VondelCS in Amsterdam. 

Credits


Tekst Tim Fraanje