amsterdam – de stad van seks en drags

We spraken dragqueen Jennifer Hopelezz over het veranderende liberale klimaat in de hoofdstad, de homocultuur, vrije seks en het dubbelleven van een drag.

door Robin Alper
|
05 januari 2016, 12:22pm

Amsterdam staat al decennialang bekend als de homohoofdstad van Europa. Het liberale politieke klimaat, de open houding van de gemeente en de vrijdenkende inwoners zorgden ervoor dat iedereen die buiten de hokjes van gender en seksualiteit denkt hier zijn plek vond. In 1946 werd de LHBT-belangenorganisatie COC opgericht, in 1987 werd het Homomonument gebouwd en na een bloeiperiode voor de homohoreca en draghouses in de jaren tachtig en negentig, feesten we sinds 1996 jaarlijks mee met de homocultuur tijdens de Amsterdam Gay Pride.

Toch is er sinds de jaren negentig een terugval te zien in de bloei van de Amsterdamse homocultuur. Steden als Barcelona en Berlijn nemen de plek in die Amsterdam zo lang bezette. In 2010 sloot onverwachts een hele reeks homo-uitgaansgelegenheden, waardoor de stad in 2015 nog maar vierentwintig LHBTQ-cafés en drie LHBTQ-clubs telde. Na zo lang het boegbeeld van de Europese homocultuur te zijn geweest, lukt het Amsterdam nu niet om met andere grote steden te wedijveren.

Waar de homohoreca krimpt, groeien de LHBTQ-belangenverenigingen en de showtravestie. RuPaul's Drag Race, een Amerikaans talentenjachtprogramma voor dragqueens, zorgde voor een opleving van de showtravestie. Een van de steden waarin de populariteit van de show naar voren komt, is Amsterdam. Er kwamen draghuizen op, groepen travestieten en drags die onder een ervaren 'dragmoeder' samenkomen. In 2015 telde de stad tien draghuizen, waarvan House of Hopelezz het bekendste is.

House of Hopelezz werd opgericht door dragqueen Jennifer Hopelezz. 25 jaar geleden kwam Jennifer als Richard vanuit Sydney naar Amsterdam vanwege het liberale klimaat. Richard ontmoette hier zijn vriend en besloot te blijven. Het stel begon kunst te verkopen, maar in tegenstelling tot in Australië, lukte het in Nederland niet om genoeg kunstmarkten te vinden. Ze besloten hun eigen markt op te zetten in clubs. Zo kwamen ze in een homogroep terecht waarmee ze evenementen op het homomonument organiseerden. Deze groep begon uiteindelijk seks- en naaktfeesten te organiseren in de Warmoesstraat. In 1997 sloot Richard zich bij deze feesten aan. Tien jaar lang organiseerden ze hier maandelijks feesten, die uiteindelijk leidden tot Hopelezz' trots: club Church.

House of Hopelezz komt iedere donderdag samen in homo- en seksclub Church. Van de instortende homohoreca lijken ze zich niks aan te trekken. Wij spraken de flamboyante Jennifer Hopelezz over de drag-, seks- en homoscene van onze hoofdstad.

Hoe ben je in Amsterdam terechtgekomen?
Ik kom oorspronkelijk uit Sydney en woon nu 25 jaar in Amsterdam. Ik woonde een tijdje in Japan, tot mijn visum was verlopen. Ik moest daar weg en kon overal heen, maar het liberale klimaat in Nederland is de reden dat ik hier ben komen wonen. Zes maanden later ontmoette ik hier mijn vriend, daarom ben ik gebleven. Dankzij hem heb ik snel mijn plek gevonden.

Er verdwijnen de laatste tijd wel steeds meer gayclubs uit Amsterdam.
Ja, dat klopt. In dat opzicht is Amsterdam wel vreemd. Ik heb lang nagedacht over de vraag waar dat door zou kunnen komen. Plekken verdwijnen nu eenmaal, dat is normaal. Mensen gaan dood of verkopen hun zaak of gaan iets anders doen. Maar wat niet normaal is, is dat er niks nieuws komt. In de homowereld komen er heel weinig nieuwe plekken bij. Veel mensen zeggen dat het komt door het internet, omdat mensen elkaar daar nu ontmoeten. Maar ik denk niet dat dat helemaal waar is. Mensen gaan niet alleen stappen voor seks. Een andere reden is dat jongeren nu ook naar gemengde plekken gaan, waar wel een deel van waar is. Maar ik denk dat het ook voor een groot deel te maken heeft met de gevolgen van aids en het aidstijdperk.

Syfilis was in de Tweede Wereldoorlog een probleem. Totdat antibiotica werden ontdekt en gebruikt was syfilis nog dodelijk. De jaren tussen 1945 en 1982, toen HIV opkwam, was eigenlijk de enige tijd in de hele mensheid waarin er geen dodelijke soa was. Er kwam daardoor heel veel vrijheid, en dat zag je terug in de jaren zestig en zeventig. Maar toen kwam aids. In de jaren tachtig was er daardoor een keerpunt en zijn mensen weer conservatiever geworden. Seks kan weer dodelijk zijn en dat brengt angst met zich mee.
Seks is in de verdomhoek gezet. Amsterdam stond juist bekend om zijn algemene en seksuele vrijheid. Het stigma en de negatieve gevolgen van aids hebben die vrije cultuur veranderd.

Hebben jullie ook veel met deze stigma's te maken?
Ja. Ook binnen de homowereld zijn wij drags een beetje extreem. Veel jongeren durven bijvoorbeeld niet bij ons te komen. Maar het is een bewuste keuze van ons om niet bang te zijn voor seks.

Ben je nooit bang voor de negatieve reacties vanuit de gemeente?
We hebben wel goed contact met de GGD en drugsvoorlichtingsorganisatie Unity, en dat is ook wel nodig denk ik. Maar het probleem, vooral in Amsterdam, is dat vanwege de negatieve kijk op seks deze dingen heel lastig zijn worden. Je moet dus echt weten wat de regels zijn. Ik heb ze in mijn telefoon staan zodat ik ze altijd bij me heb.

Jullie werken samen met Unity. Spelen drugs een grote rol in de seksscene?
Drugs en nachtleven gaan nu eenmaal samen. Het grootste probleem is natuurlijk alcohol. Daarna is het bij ons vooral GHB en in de Amsterdamse homowereld is sinds kort ook crystal meth een probleem geworden, dat is in de heterowereld niet echt zo. Tijdens ADE hield Unity een drugsvoorlichtingsavond. Ze benoemden alle drugs, zelfs die waar ik nog nooit van had gehoord, maar ze zeiden niks over crystal meth. De week daarop hielden ze een vergadering alleen over crystal meth in de homogemeenschap. Daaruit bleek wel dat het vooral binnen de homowereld een groot probleem is.

Zijn jullie streng in jullie drugsbeleid?
We verbieden het wel, maar je kan er weinig tegen doen. Mensen smokkelen het toch wel binnen.

Hoe kwam je erachter dat je geïnteresseerd was in de dragcultuur?
Als kind vond ik het al leuk. Er zijn foto's van mij op mijn vijfde, met mijn moeders make-up op en haar kleding aan. Later heb ik in Sydney een paar keer meegedaan aan Mardi Gras, de gayparade. Eén keer hebben we dat allemaal in drag gedaan, dat was de eerste keer dat ik voor een groot publiek verkleed was als dragqueen.
Een paar jaar later had ik letterlijk een droom over hoe ik eruit moest zien. Ik was op vakantie met mijn vriend en droomde over een soort Jennifer Lopez. Daardoor raakte ik enorm door haar geïnspireerd. In die droom had ik een beeld van het karakter dat ik wilde zijn, dus begon ik haar na te doen. Inclusief grote kont en een baard.

Is er veel samenhang tussen de dragcultuur en de transgendergemeenschap?
Het is wel belangrijk om er onderscheid tussen te maken. In Engeland wordt onderscheid gemaakt tussen travestieten en dragqueens. In Nederland bestaat die scheidslijn niet echt. Dragqueens zijn over het algemeen homomannen die zich extravagant kleden, terwijl travestieten vaak juist heteromannen zijn die het leuk vinden om vrouwenkleding aan te trekken. En dan heb je dus nog de transgenders die in het verkeerde lichaam geboren zijn. Er zijn genoeg transgenders die begonnen zijn als dragqueen. Maar je hebt ook dragkings. Ik ken iemand die een transvrouw is, maar zij doet aan dragking, waarbij ze zich verkleedt als man. Dan verdwijnen alle hokjes. Toch zijn er veel transgenders die zich een beetje beledigd voelen door de dragcultuur. Transgender ben je en drag doe je.

Welke dingen heb je geleerd van het dragqueen-zijn?
Het heeft me geholpen om op het podium te stappen en dingen te doen die ik normaal nooit zou doen. Daarnaast opent het veel deuren. Ik heb de burgemeester en wethouders ontmoet. Iedereen wil je ineens kennen. Tegelijkertijd is het echter ook een masker. Je bent niet jezelf maar je bent ook niet een heel ander persoon.

Ik kan me voorstellen dat de reacties van mensen ervoor zorgen dat je het misschien juist wel of niet leuk vindt.
Je moet een beetje een dikke huid hebben. Als je jezelf een beetje belachelijk maakt, kan je niet heel snel beledigd worden.

Voel je je altijd op je gemak als drag in Amsterdam?
Ik denk dat je altijd moet vechten voor je rechten en voor de dingen waar je in gelooft. Maar ja, de stad verandert. Amsterdam is veel chiquer geworden, dat vind ik wel zonde. Toen ik hier kwam was het een stuk alternatiever, een beetje shabby. Nu is het een soort vijfsterrenstad aan het worden. De authenticiteit en het ondergrondse verdwijnen. Dat zie je ook in de homowereld. Meer dan tweederde van de darkrooms is verdwenen. Mensen vergeten dat bijvoorbeeld de It ook een darkroom had. Tegenwoordig vinden mensen het raar, maar club Exit en Nyx hadden ook een darkroom. Veel mensen zijn een beetje vies van seks. Ik doe mijn best om seks wat positiever uit te drukken. Bij Church doe ik ook graag dingen samen met mensen van de VU. Ik praat er openlijk over met journalisten, zo maak ik het bespreekbaar. Het is niet voor iedereen weggelegd. Ook onder homo's is er maar een klein deel dat het leuk vindt.

Kan je wat vertellen over de bezoekers die naar jullie feesten komen?
We hebben verschillende thema's en soorten feesten - van onderbroekfeesten tot hardcore sm. Die trekken allemaal een ander soort publiek. Het is wel grappig om te zien hoe de mensen die erop af komen er helemaal niet zo typisch uitzien. Het zijn gewoon docenten of advocaten die blijkbaar toch van hardcore sm houden.

Denk je dat mensen bang zijn dat dergelijke feesten hun professionele leven negatief beïnvloeden?
Ik denk dat mensen wel bang zijn voor die publiciteit. In de club houden we alles natuurlijk wel privé, maar je moet wel goed opletten. Ik ben heel nadrukkelijk bezig met seks doordat mijn werk en dus mijn leven er voor een groot deel uit bestaat. Maar ook ik heb mijn nichtjes en neefjes op Facebook die ik niet wil confronteren met wat ik doe. Door Facebook is echter niets echt privé meer. Ik vind het moeilijk om die twee werelden te scheiden.

Is het voor veel mensen een uitlaatklep?
Ja, zeker. Voor veel mensen is het een hobby. Seks is een hobby. Er is vaak een heel gemoedelijke sfeer en er komen veel vriendschappen uit voort. Sommige mensen komen elke dag van de week naar Church of bijvoorbeeld de Sauna.

Hoe voel je je wanneer je als drag op het podium staat?
Het hangt er van af. Drag is veel werk en het kost heel veel energie - je staat constant in de schijnwerpers. En al die make-up... na vijftien jaar ben ik er nog steeds slecht in. Het is een kick, maar het is ook vermoeiend. Wat ik het leukst vind is een combinatie van drag en politiek.

Hoe combineer je dat?
Toen ik in 2010 kandidaat was voor de titel van nachtburgemeester, kreeg ik heel veel aandacht. Drag is voor mij in die zin nu eenmaal veel sterker als ik het combineer met iets anders. We doen ook de dragqueen-olympics. Dat is een soort grap. Het is een combinatie van sport en drag - met handtaswerpen en een hogehakkenrace. Toch vind ik de serieuze kant ook belangrijk. Mensen nemen je echter niet altijd serieus - je krijgt de aandacht, maar mensen kijken soms niet door de make-up en de kleding heen. Je kan ervoor kiezen om een grijze muis te zijn waar niemand naar luistert of je verkleedt je en dan wil iedereen iets van je. Je hebt letterlijk een podium. Dat vind ik leuk, en daarom doe ik ook nog steeds drag. Na vijftien jaar val je in herhaling, dus je moet nieuwe dingen blijven ontdekken.

Hoe zie je de toekomst van seks en drag voor je?
Ik heb echt mijn plek gevonden in de homohorecawereld. Ik heb geneeskunde gestudeerd en nu zit ik hier als dragqeen met een seksclub. Ik ben nu ook heel actief bezig met voorlichtingen over veilige seks in de homowereld. Er is een nieuw middel, PrEP, dat preventief genomen kan worden tegen HIV. Het bestaat al drie jaar in Amerika en net in Frankrijk. In Nederland is het nog niet te krijgen, dus we zijn net begonnen met een actie om het hierheen te halen. Het probleem is alleen dat heel veel mensen het een vies idee vinden. Ze zijn bang dat mannen massaal hun condooms weggooien, maar het is hetzelfde idee als de anticonceptiepil voor vrouwen. In de jaren zestig waren ze bang dat vrouwen daardoor sletten zouden worden, maar eigenlijk geef je mensen de keuze over hun eigen lichaam.

Als seksclubeigenaar vind ik het mijn verantwoordelijkheid om hier voor op te komen. Mensen zeggen vaak dat het je eigen verantwoordelijkheid is om veilige seks te hebben. Maar je deelt die verantwoordelijkheid wel. Wij zijn ook de enige club die gratis condooms uitdeelt. Als je een plek creëert waar geen enkele condoom te vinden is en je alleen porno zonder condooms laat zien, beïnvloed je de manier waarop mensen reageren. Als mensen zien dat iedereen het onveilig doet, doen ze het zelf vaak ook niet veilig meer door de groepsdruk. Dus ik voel de verantwoordelijkheid.

HIV is nog steeds redelijk onbespreekbaar, ook in Nederland.
Ja, het is een enorm taboe. Daarom blijf ik erover praten, om het te veranderen. We hebben ook een tijdschrift, Hello Gorgeous, over aids en HIV. Het is heel belangrijk om het bespreekbaarder te maken want er zijn nog steeds heel veel rare verhalen over. Als we er opener over zijn kunnen we dat stigma wellicht doorbreken.

Dus Amsterdam kan nog wel wat opener?
Ja, zeker. De hele wereld is conservatiever geworden sinds de jaren tachtig, dat merk je hier ook. Er is een nieuwe landelijke wet die het verbiedt om porno te draaien in seksclubs. Er komen steeds meer van die rare nieuwe wetten - allemaal beperkingen van je seksuele vrijheid. Sekswerkers worden alleen als slachtoffers gezien, maar dat is helemaal niet waar.

Toch is er ruimte voor dingen om te veranderen. Je ziet vaak dat de homowereld qua seks veel opener is. Soms beginnen dingen daar en gaat het daarna door de hele samenleving heen. Desondanks is Nederland vergeleken met andere landen wel veel opener. Toen ik hier net naartoe verhuisde zag je gewoon piemels op tv - iets wat ze in Australië nooit zouden doen. Ze zijn daar nog veel conservatiever. We denken hier veel makkelijker over ons lichaam. Ik kan me geen ander land voor de geest halen waar mensen zo liberaal denken over seks, drag en LHBT. Wat dat betreft hebben we het hier heel goed, maar het kan natuurlijk altijd beter.

Credits


Tekst Robin Alper
Fotografie Casper Kofi

Tagged:
Drugs
Amsterdam
Interviews
DRAG
Seks
nachtleven
lhbtq
homorechten
homocultuur
house of hopelezz