Advertentie

Is er queerness te vinden in heteronormativiteit?

Deze vraag werd gesteld door drie studenten van de minor Visual Culture aan de Willem de Kooning Academie aan de hand van de twee 'Magic Mike'-films met Channing Tatum in de hoofdrol.

door Jasper Lavèn
|
04 mei 2017, 10:05am

Selina Tady, Lisa McCray en Harmen Meinsma hebben tijdens hun minor Visual Culture op de Willem de Kooning Academie onderzocht of queerness en heteronormativiteit echt zo zwart-wit is als veel mensen denken. Door middel van de theorieën van Foucault, Judith Butler en de mannelijke en vrouwelijke blik hebben ze de Magic Mike-films met Channing Tatum in de hoofdrol geanalyseerd. Is er queerness te vinden binnen heteronormativiteit en andersom? i-D sprak met Selina en Lisa over hun project.

Waar gaat jullie project over?
Ons project gaat over 'queerness' binnen heteronormativiteit. We begonnen ons onderzoek met het thema representatie van queerness in media. We zijn gaan kijken naar een persoon waarop we ons onderzoek konden gaan baseren. We hebben eerst nog getwijfeld over Donald Trump, vanwege zijn soort jaren tachtig Baywatch-vibe, maar uiteindelijk kwamen we uit op Channing Tatum - mede dankzij zijn Magic Mike-films. Er wordt over het algemeen gevonden dat deze films super heteronormatief zijn, vanwege de verbeelding van 'perfecte', gespierde mannen. Wij vonden het interessant om die queerness te 'traceren', door middel van het toepassen van queer-theorieën en de theorieën rond de mannelijke en vrouwelijke blik.

Waar staat queerness voor?
Queer staat voor anti-hokjes, anti-labels. Maar wij hebben het woord queer en queerness gebruikt om op een theoretische manier naar film te kijken. Daarbij hebben we voornamelijk de theorieën gebruikt van Foucault. Hoewel Michel Foucault niet binnen een queerkader werkte, was hij een van de belangrijkste voorlopers voor queertheorie. Zijn benadering heeft ons geholpen om een nuttig kader te ontwikkelen en normativiteit te begrijpen. We wilden aantonen dat queerness en heteronormativiteit niet zover uit elkaar liggen als men vaak denkt - het is niet zo zwart-wit.

Waar staat heteronormativiteit voor?
Heteronormativiteit is het geloof of aanname dat alle mensen heteroseksueel zijn, of dat heteroseksualiteit de standaard of 'normale' menselijke staat is. Heteronormativiteit gaat samen met begrippen als cis-normativiteit, het binaire-geslachtsmodel en gender-essentialisme. Een heteronormatieve samenleving is gebaseerd op de aanname dat heteroseksualiteit en de specifieke genderrollen de 'standaard' zijn. Het wordt gezien als de norm, als normaal, als de standaard, maar het sluit heel veel mensen uit. Er zijn veel heteroseksuele mensen die niet weten dat deze term bestaat, omdat ze er nooit verder over na hebben hoeven denken of hebben gedacht.

Jullie hebben Magic Mike 1 en 2 geanalyseerd, waarom hebben jullie voor die films gekozen?
We hebben voor die films gekozen omdat er duidelijke voorbeelden van heteronormativiteit maar ook van queerness te vinden zijn. In Magic Mike wordt Tatum zowel heteronormatief als queer weergegeven. Hij speelt een mannelijke stripper met een gespierd lichaam en alhoewel hij alleen maar voor vrouwen stript, hebben sommige scènes in de film een sterke homo-erotische lading doordat ze zich concentreren op Tatums gespierde lichaam en genitaliën. Daarnaast is de kleding- en muziekkeuze ook interessant.

Waar hebben jullie op gelet bij het analyseren van de films en beelden met Channing Tatum?
We hebben beide films per scène ontleed. Wat zien we? Waar kijken we naar? We hebben dan voornamelijk gelet op de kleding, lichaamstaal, hoe de verschillende personages met elkaar omgaan en hun gedrag. Daarbij hebben we gebruik gemaakt van vier post-its met de termen 'female gaze', 'heteronormatieve gaze', 'queer gaze' en 'queerness binnen heteronormativiteit'. Per scène hebben we de post-it, die wij passend vonden, op het screenshot geplakt. De term 'queer gaze' bijvoorbeeld plakten we op die screenshots waarvan we dachten dat bepaalde dingen als queer geïnterpreteerd kunnen worden en er queerelementen terug te vinden zijn. Positief homosociaal contact, drag-performances en man-op-man-actie. Sommige scènes hebben meerdere post-its gekregen omdat er meerdere 'gazes' zichtbaar waren volgens ons.

Hebben jullie een voorbeeld waarbij jullie de post-it 'queerness binnen heteronormativiteit' hebben gebruikt?
In één scène zijn de strippers onderweg naar Tampa in Florida en rijden ze langs een gaybar. Ze besluiten om een drankje te doen, maar komen erachter dat er een wedstrijd is voor de beste amateuristische dragqueen. Uiteindelijk wint de dj van het stripperstel omdat hij in drag verschijnt op het podium. Drag is natuurlijk een performance, maar dit was dan weer een performance in een performance, omdat hij zich super overdreven vrouwelijk ging gedragen, wat echte dragqueens niet zouden doen. Dat vonden we wel een goed voorbeeld.

Wat was de conclusie: waarom is heteronormativiteit en queerness niet zo zwart-wit als veel mensen denken?
Wij denken dat het begint bij die kortzichtigheid. Vanuit school of vanuit de maatschappij wordt er vaak niet verder gekeken dan de norm - heteronormativiteit. Seksuele voorlichting is een goed voorbeeld. Deze is vaak nog erg heteronormatief, omdat je alleen de man-vrouwrelatie en seksualiteit voorgeschoteld krijgt. Op die manier blijft alles wat buiten de norm valt raar. Wij denken dat als mensen meer kennis zouden opdoen van queerness en alles wat buiten heteronormativiteit valt, ze zouden inzien dat het binaire systeem eigenlijk onzin is, en het een beperking is van vrijheid. 

Credits


Tekst Jasper Lavèn
Beeld via Youtube