van ‘creep’ tot ‘here comes the rain again’: dit zijn de nummers die depressie aanpakken

Zou het allemaal niet een stuk makkelijker zijn als een depressie in het echte leven net zo mooi en metaforisch was als in liedjes?

door Elizabeth Sankey
|
29 april 2015, 12:40pm

Mijn vriendin heeft een probleem. Alle liedjes op de radio gaan over haar. Elk nummer dat ooit geschreven is, gaat op de een of andere manier over hoe zij zich voelt. Ook Don't Worry Be Happy. Ook Stealing My Sunshine. Ook het onschuldigste nummer, zoals die over het dansende meisje Macarena. Het is niet dat ze die nummers ooit hoorde toen ze met haar vriendje op vakantie was en dat hij haar nu verlaten heeft. Het is ook niet zo dat ze op haar vijftiende de liefde van haar leven ontmoette op een schoolfeest en dat ze er samen tussenuit piepten terwijl ik me afvroeg waar ze was. Nee, het ergste is nog dat ze geen gebroken hart heeft, dat ze niet eenzaam en verloren is - ze lijdt aan een depressie.

Het duurde even voordat ze zich realiseerde dat ze depressief was. Volgens mij gebeurt dat vaker. Constant moe zijn kan te maken hebben met te hard werken en gestrest zijn, maar toen ze laatst naar huis reed en Karen Carpenters' Crescent Noon hoorde, kwam het besef als donderslag bij heldere hemel. Karen zingt over de laatste paar maanden van het jaar - over de duisternis en de bevroren grond. Maar als je depressief bent, zit de winter er niet aan te komen; de winter is er al een tijdje en gaat helemaal nergens heen.

Mijn vriendin is geobsedeerd geraakt met nummers die over depressie gaan. Ze gaat actief naar ze op zoek uit een soort van zelfbescherming: als ze ze allemaal kent, kan er niet opeens ergens een nieuwe opduiken om haar te overladen met emoties. Dus besloot ik een playlist voor haar te maken.

Je zult versteld staan van de hoeveelheid nummers die over dit onderwerp gaan. Eurythmics' Here Comes The Rain Again is ongetwijfeld een van de betere. Het nummer neemt de vorm van een iconische, romantische visie aan, waarin Annie Lennox met haar gouden lokken in een Victoriaanse nachtjapon ronddwaalt. Je wilt meer regen? Neem I Wish It Would Rain van The Temptations, geschreven nadat Motown-zanger Roger Penzabene erachter kwam dat zijn vrouw vreemdging. Of James Murphy die in Someone Great zingt over een geliefde die is overleden - "The worst is all the lovely weather/I'm stunned/It's not raining".

Maar dit zijn mensen die zingen over verloren liefdes, over gebroken harten. Sting zingt op King Of Pain intussen over zijn kloterige werkomgeving, maar hoe zit het met de klinische depressie, de depressie waarvoor geen externe oorzaak aangewezen kan worden? De donkere tunnel zonder einde? Luister naar Judy Garlands Over The Rainbow, een smeekbede aan de wolken om eindelijk weg te trekken.

De nummers die echt over die diepe depressie gaan, komen het hardst aan. Neem Peter Gabriels Don't Give Up, of Conor Oberst die in Laura Laurent zingt over de depressie van zijn vriendin - "You should never be embarrassed by/Your trouble with living". Soms zijn het niet eens per se de lyrics, soms is het de melodie die dwars door je ziel snijdt. Kate Bush schreef This Woman's Work voor een film van John Hughes met Kevin Bacon en de moeder uit Downton Abbey. Het nummer gaat over een vrouw die een kind krijgt. "I know you have a little life in you yet", kan letterlijk gaan over een zwangerschap, maar het kan ook slaan op andere verhalen en gevoelens. Neem ook Needle In The Hay van Elliot Smith, met de tekst "You idiot kid/You don't have a clue".

Zou je zeggen dat je als tiener depressief was? Toen je alles haatte, het niet meer zag zitten en gewoon niet langer een fuck om de dingen wilde geven? Tegelijkertijd deed het je allemaal juist zoveel. "I want a perfect body/I want a perfect soul", zong Thom Yorke in Creep toen hij zo perfect dat verlangen verwoordde om geaccepteerd te worden, maar om tegelijkertijd speciaal te zijn. Weet je nog dat Claire in Six Feet Under na de begrafenis van Nate op haar slaapkamer naar All Apologies luistert? "All alone/Is all we are". Ook Blink 182 is er voor de tiener - Adam's Song gaat over een suïcidale puber.

Maar wat dan als je eenmaal volwassen bent? Nick Drake weet het het best te verwoorden met Black Eyed Dog - "I'm growing old/And I want to go home/I'm growing old/And I don't want to know". Voor een compleet essay over datzelfde onderwerp luister je I Watched The Film The Song Remains The Same van Sun Kil Moon, waarin Mark Kozelek zingt: "I cannot shake melancholy/For 46 years now/I cannot break the spell". Het is als een soort vloek die over je werd uitgesproken. Een zwarte mist. Een zwarte hond die je overal volgt. Je hangt boven de rest, kijkt in je eentje neer op de mensheid - zo dichtbij en zo ver weg. Niemand weet dat gevoel beter te verwoorden dan Jason Pierce van Spiritualized - met austronautenpiepjes als percussie op de achtergrond zingt hij "And float in space and drift in time/All the time until I die".

Zou het niet een stuk makkelijker zijn als depressie alleen bestond in deze artistieke vormen, voor nummers, en niet als onderdeel van het echte leven? Verkleed als Frank Sinatra op zijn albumhoes voor In The Wee Small Hours (1955), de lege straat in starend van onder een lantaarnpaal. Dat album lijkt over een meisje te gaan, maar Frank had problemen - echte, serieuze problemen die een leven lang mee gingen. Dat meisje is een metafoor. En dat is ook precies hoe ik zou willen dat de depressie van mijn vriendin was: metaforisch. 

Tagged:
Muziek
depressie