Fotografie Daniel Obasi

fotograaf daniel obasi doorbreekt gendernormen in nigeria

We spraken hem over taboes, afrofuturistische fantasieën, en het keiharde imago van de jeugd in Lagos.

door Antwaun Sargent
|
05 september 2017, 1:14pm

Fotografie Daniel Obasi

In de jaren zestig had Afrika zich net ontworsteld aan het koloniale juk, en zorgde een nieuwe generatie voor een ware aardverschuiving. Zo had je bijvoorbeeld de Malinese fotograaf Malick Sidibé, die portretten schoot van jonge Afrikanen die via stijl hun identiteit opnieuw uitvonden. Bijna zes decennia later documenteren kunstenaars, en dan met name fotografen, de energie van Afrika door in te zoomen op lokale gemeenschappen, rituelen en stijl. Eén van hen, de 22-jarige Nigeriaanse kunstenaar Daniel Obasi, legt de bruisende modescene en de jeugd van Lagos vast.

Evenings VI door Daniel Obasi

In zijn nieuwe modefilm illegal, onderzoekt Obasi de mogelijkheid van een meer 'open' toekomst waar genderfluïditeit en non-conformisme mogelijk is, onderwerpen die in hedendaags Nigeria nog steeds taboe zijn. "Het was een lastig project, eerlijk gezegd." legt Obasi uit. "Ik zou niet kunnen voorspellen hoe het uiteindelijk uit zou pakken. Vooral als een opkomende kunstenaar in een land als Nigeria, is het riskant om een onderwerp als dit aan te kaarten. Ik had zoiets van: als het me niet kapot maakt, dan kan het wellicht iets veranderen of iemand inspireren ," voegt hij toe. "Nina Simone zei: 'Hoe kun je een kunstenaar zijn zonder op je eigen tijd te reflecteren?' Ik wilde ook zoiets bereiken en een bepaald segment van de samenleving reflecteren, en een afrofuturistische utopie neerzetten waarin het oké is om je genderneutraal te voelen en gewoon jezelf te zijn."

De film, geschoten in de wijk Ebute Metta in Lagos, is diep beïnvloed door de rauwe, kleurrijke en afrofuturistische manier van foto's maken. Het begint met een verteller die een korte tekst voorleest over wat ons te wachten staat: "Onder het bedwelmende licht van de middagzon, bewegen donkere lichamen zich op de melodie van hun eigen krachtige schoonheid. We keken naar de wereld, bedolven in draden door onze ademende jeugd, onze ogen vlammend als saffieren in de diepste nacht. We zijn zonde, zorgen, gratie en woede. We zijn verbannen uit de hemel, die sierlijk vanuit de wolken naar beneden komen gedwarreld." De film van vijf minuten volgt dan twee jonge mensen door een krakkemikkig huis van 90 jaar oud, en heeft iets traditioneels en afrosurrealistisch.

i-D zocht Obasi op om te praten over Nigeriaanse mode, genderpolitiek, en wat hij wil bereiken met fotografie en film.

Waarom wilde je illegal maken?
Eerder dit jaar besprak ik met Oxosi.com, een modeblad en webshop uit New York, het maken van originele content uit Lagos over de groeiende kunst- en modescene. Eén van de projecten die ik graag wilde maken was 'het illegale project', een idee dat licht werpt op het onderwerp seksualiteit, gender en de beperkingen die daaraan kleven in Nigeria. Als je hier queer bent, moet je je seksualiteit verbergen vanwege traditie, religie, politiek, sociale druk, familie en zelfs het huwelijk. De meeste queermensen zijn bang om gezien te worden als een verschoppeling, of om gediscrimineerd, afgewezen en gepest te worden, of gevangen te worden gezet, en in het ergste geval vermoord te worden.

Still uit "Illegal" by Daniel Obasi

Het centrale thema van de film is non-conformisme. Hoe drukken de karakters dat thema uit?
De karakters hebben bepaalde overeenkomsten, ze willen allemaal gender vervagen, toch zijn ze ook weer allemaal heel anders. In een typisch Nigeriaanse culturele setting mag een jongen geen make-up dragen, of wordt je haar in bepaalde stijlen dragen, of is je vrouwelijk kleden niet geaccepteerd. Ook voor meisjes gelden veel beperkingen. Er zijn bepaalde rollen en gedragingen die elke gender vanaf de geboorte meekrijgt waar je naar moet leven. Dat is een enorm onderwerp in samenlevingen van nu. Bij het creëren van karakters voor de film en de fotoserie wilden we herkenbare maatschappelijke rebellen creëren. Karakters die niet gefocust waren op het wisselen van genderrollen: het was meer de schaduw van het andere gender die over hen heen viel – er waren nog sporen van beide genders, twee vormen in één. Androgyn.

Hoe geeft de film ons inzicht in de lokale mode, identiteit en cultuur?
Het is altijd moeilijk geweest om precies te bepalen welke mode in Nigeria lokale wortels heeft, waarschijnlijk vanwege de lange geschiedenis van Westerse invloed en een constante noodzaak om traditionele esthetiek in de Nigeriaanse mode te verwerken. Als ik terugdenk aan hoe ik mijn moodboard tekende en wat voor outfits ik gebruikte, refereerde ik steeds aan oude collecties van de ontwerpers van Orangeculture en iamisigo. Ze hadden allebei collecties in 2014 en 2015 die met de cultuur resoneerden maar ook een modern randje hadden. Als je goed naar de outfits kijkt, zie je dat veel prints en patronen de stijl van bepaalde Nigeriaanse stammen symboliseren. Ik wilde met die styling een identiteit bereiken die niet 'Afrikaans' was, maar specifiek Nigeriaans, door elementen toe te voegen die heel gangbaar zijn in de Nigeriaanse cultuur, zoals rode kralen en haarstijlen.

Still uit "Illegal" by Daniel Obasi

Hoe speel je met Nigeriaans symbolisme in illegal ?
De haarstijl, die in Yoruba kiko genoemd wordt, wordt traditioneel tot stand gebracht met dunne zwarte elastiekjes bij meisjes. Het is een haarstijl waar elk Nigeriaans meisje zich in herkent, vooral bij het opgroeien. Ik herinner me nog dat ik mijn zusje en neven volgde naar de markt waar ze voor school hun haar op die manier lieten doen. Ik zat dan naast ze en keek hoe de kapper heftig met hun haar bleef draaien totdat het kiko was. Hun hoofdhuid deed daarna nog dagenlang pijn. Voor mij symboliseerde het herinneringen aan thuis. De haarstijl is één van die tradities die speciaal voor meisjes bestemd was. Ik heb jongens gezien die hun haar invlochten, pruiken droegen, bantu-knotjes maakten, maar ik heb nog nooit een jongen met een kiko-kapsel gezien. De manier waarop de mannelijke en vrouwelijke karakters in de film bewegen roept een duistere sfeer op – ze proberen de kijker onbewust in deze fantasie te trekken, in deze imperfecte ruimte.

De film verwijst ook naar je werk als fotograaf. Wat heeft je geïnspireerd om modefotografie in te zetten om over seksualiteit, gender en Lagos te praten?
Ik kwam ineens in de mode terecht, en kwam net uit een fase in mijn leven die ik moest uiten; er was veel waar ik over wilde praten, van mijn persoonlijke ervaringen tot dingen die ik op straat zag in Lagos – en hoe dat mensen verandert. Ik wilde in het begin mezelf vooral visueel uitdrukken. Uiteindelijk begon ik me te wagen aan grotere concepten en vraagstukken waar mensen mee bezig waren. Toen ging ik ineens onderzoek doen naar Afrofuturisme. Ik keek naar afrofuturistische fantasieën en dromen als een manier om een niet-stereotypisch narratief neer te zetten. Ik wilde de rijkdom van cultuur en etnografie laten zien, maar ook emotie. Ik denk dat mode een heel krachtig instrument kan zijn, en dat er in een foto miljoenen waarheden zitten.

Evenings V door Daniel Obasi

Hoe verhouden beelden als Evenings IV en Niru zich tot traditie en de jeugdcultuur van Lagos?
Evenings is onderdeel van mijn nieuwe werk. Het is een zachtaardige herinnering aan mannelijke tederheid. Ik probeer jeugd te ontdekken in een natuurlijke en zachte vorm, via observaties, abstracte filosofieën en interacties tussen mannelijke karakters, om tegenwicht te bieden aan het keiharde imago dat de media op de jeugd van Lagos projecteert. Niru gaat over hoe het is om een meisje te zijn en roept vragen op over wat empowerment is voor een vrouw in een Afrikaanse omgeving. Het woord niru betekent vooruit gaan.

Je werk laat een heel ander beeld zien van Nigeria en Afrika, een beeld dat de meesten die buiten Afrika wonen niet zien.
Als je in 2000 naar plaatjes van Afrika of zelfs Nigeria zocht, dan zag je veel beelden van armoede, conflict en problemen – of je zag Afrikanen die heel graag witte mensen wilden nadoen en zich schaamden voor onze eigen cultuur. Het creëerde een beeld dat Nigeria onveilig was en op veel manieren niet-progressief was. Ik denk dat dat gestaag verandert, en dat deze stereotypen snel tot het verleden zullen behoren. Het is prachtig om te zien hoe gepassioneerde jonge Afrikanen nadenken over hoe ze de wereld kunnen veranderen en de stapjes in de juiste richting die al genomen worden.

Wat wil je bereiken met je kunst?
Dat weet ik niet zeker. Ik weet niet precies wat mijn kunst zou kunnen veranderen in de wereld, maar ik wil dat het ergens toe doet. Ik wil het laten voortleven, ik wil mensen inspireren om in zichzelf te geloven en meer bewustzijn creëren over de vraagstukken rondom gender en seksualiteit, vooral in Afrika.

Tagged:
Gender
NIGERIA
Kunst
Afrofuturisme
Mannelijkheid