de jeugd van marokko

De jonge fotograaf Hicham Gardaf neemt ons mee op een intieme reis door zijn thuisstad Tanger.

door Micha Barban Dangerfield
|
11 januari 2016, 2:37pm

Hicham Gardafs foto's zijn als een oase van rust in een wereld die zich razendsnel voortbeweegt. Terwijl alles om hem heen zich in een constante wervelwind bevindt - het oneindige rumoer rondom de cafés in Tanger, de mensen die ronddolen door de stad en over de stranden, en de nieuwe buitenwijken die uit de grond schieten - neemt Hicham foto's die een moment van stilte en beschouwing vastleggen. Hij nodigt ons uit om Tanger door zijn ogen te zien. Met zijn subtiele foto's legt hij de intimiteit van zijn thuisstad en zijn inwoners vast zonder het exhibitionistisch of voyeuristisch te maken. Hij laat ons de stad zien zonder hem bloot te leggen. Hij beschouwt, maar oordeelt niet.

Soms lijkt zijn werk enigszins te vervallen in een soort romantische melancholie. Dat komt doordat de 26-jarige fotograaf een moment uit de evolutie van de stad wil vastleggen. Hij wil dat de stad onthoudt waar het ooit begon in een tijd vol veranderingen en ontwikkelingen. De foto's van Hicham zijn liefdesbrieven aan zijn thuisstad die op weg is een nieuwe geschiedenis te schrijven.

Hoe kwam je in aanraking met fotografie?
Het begon allemaal toen ik in een boekenwinkel in Tanger werkte. Daar ontdekte ik fotoboeken. Het sprak me meteen aan. Ik wilde degene achter de camera worden. Ik begon buiten op straat foto's te nemen, maar kreeg al snel problemen met voorbijgangers en autoriteiten. Mensen zijn het niet gewend om een Marokkaanse jongen foto's te zien nemen. Sindsdien heb ik geleerd de reacties van mensen af te wachten. Ik stopte op een gegeven moment met foto's nemen omdat niemand in Tanger er interesse in had, maar toen werd ik door Gallery 127 in Marseille uitgenodigd om deel te nemen aan een discussie over de hedendaagse fotografie in Marokko. Toen begon alles opnieuw.

Waarom schiet je alles analoog?
Het is puur toeval. In eerste instantie gebruikte ik een digitale camera, maar die ging al snel stuk en ik had niet genoeg geld om een nieuwe te kopen, dus begon ik met rolletjes te schieten. Het veranderde mijn manier van fotograferen, het ging een stuk langzamer en bedachtzamer. Toen kwam ik erachter dat het vol zit met verassingen doordat je moet wachten tot ze zijn ontwikkeld. De kleuren die voortkomen uit analoge fotografie passen beter bij me. Op een bepaalde manier lijken ze echter.

Hoe is het om vandaag de dag een jonge fotograaf in Marokko te zijn?
De fotografiescene in Marokko is nog heel nieuw. Toen ik in 2010 begon kende ik nog helemaal geen fotografen van mijn leeftijd, maar er zijn de laatste tijd veel dingen veranderd door het internet. Ik haal daar een groot deel van mijn inspiratie vandaan. Ik heb veel dingen geleerd en ontdekt op het internet. Dat geldt voor de meeste jongeren in Marokko.

Je fotografeert plekken en mensen die vertrouwd voor je zijn. Er is een hele hechte en liefdevolle band tussen jou en de subjecten die je vastlegt...
Toen ik begon met fotograferen had ik een beeld in mijn hoofd van wat het betekent om een fotograaf te zijn. In mijn gedachten is een fotograaf iemand die onderweg is, een verslaggever of een soort held. Het was mijn droom om naar Rusland of Amerika te gaan, zodat ik daar foto's kon nemen en die thuis kon laten zien. Fotograaf zijn betekende in mijn ogen hetzelfde als ontdekkingsreiziger zijn. Ik had alleen helemaal geen geld om te reizen. Mijn enige optie was om te werken in Tanger. De stad werd zo mijn subject. Ik begon mijn familie, de buurt en de cafés rondom mijn huis te fotograferen. Het kostte me veel tijd om het vertrouwen van mensen te winnen voordat ik ze op de foto kon zetten. Het is lastig om ergens naar te kijken als buitenstaander, wanneer het zo vertrouwd voor je is. Ik moest mezelf dwingen om dingen anders te doen, maar uiteindelijk begon ik dingen te zien die ik nooit eerder kon zien.

Is dat de manier waarop je je foto's begon te nemen?
Ja, absoluut. Ik voel me nu wel iets vrijer en ik heb iets meer geld om te reizen. Ik heb trouwens ook gemerkt dat ik nu minder tijd neem voor de foto's. Ik praat minder lang met mensen en ga meer op in de achtergrond. Mijn aanpak is een beetje veranderd maar de subjecten in de foto's zijn hetzelfde. Ik leg momenten vast die ik interessant vind. Ik probeer het instinctief te houden.

Er zijn twee series waar ik graag over wil praten - Tangier Diaries en Cafes. Een ervan is in zwartwit en de ander in kleur. Waarom heb je daarvoor gekozen?
Beide series komen voort uit wat experimentele oefeningen. Ik richtte me op de dingen om me heen. De keuze voor het gebruik van zwart-witfilm komt voort uit het feit dat er maar één plek was in Tanger waar ik mijn rolletjes kon ontwikkelen en zij deden alleen zwart-wit. De winkel ging dicht omdat er niet genoeg klanten waren, dus moest ik mijn rolletjes naar Frankrijk sturen om ze te laten ontwikkelen. Toen begon ik in kleur te werken. Wat me zo aantrok aan koffiezaken waren de kleuren en lichten. Ik wilde dat kunnen vastleggen.

Wat vind je zo leuk aan de cafés in Tanger?
Hun uiterlijk, maar ook de menselijke kant ervan - alle verschillende gemeenschappen die je er langs ziet komen. Om dat te kunnen vastleggen moest ik dichter bij de mensen komen. Ik moest vertrouwd met ze raken en ze leren kennen zodat ze het goed zouden vinden dat ik foto's van ze nam. Ik wilde ook de filmische atmosfeer van deze plekken vastleggen. De cafés hebben iets heel theatraals. Soms lijken ze net een soort podium waarop iedereen zijn eigen plek en rol heeft. Er is een groot verband tussen de mensen die er samenkomen en de muren waarbinnen ze dat doen.

Er is een foto uit je serie Tanger Diaries die ik heel sterk vind. Het is het zwart-witportret van een jongen met de schaduw van een gebloemde sluier op zijn gezicht...
Toen ik begon met fotograferen waren er een paar mensen in mijn buurt die vroegen of ik ze op de foto kon zetten. Deze jongen is een oude vriend van me die vroeg of ik foto's van hem wilde nemen. We namen de foto's op mijn terras. Het grappige eraan is dat hij niet begreep waarom er geen beeldscherm op mijn camera zat waarop ik de foto's kon zien.

Je tentoonstelling in Gallery 127 heette Extimacy. Wat betekent dat voor jou?
Het weerspiegelt mijn verlangen om iets intiems te creëren zonder het exhibitionistisch of voyeuristisch te maken.

Je foto's zijn heel intiem, zonder de mensen en dingen die je verbeeldt bloot te leggen. De foto's zijn heel ingetogen en puur.
Ik steek veel tijd in het leren kennen van de mensen die ik fotografeer. Ik breng veel tijd door op de verschillende plekken die ik schiet. Ik zit vaak in de cafés in Tanger om ze te fotograferen. Ik moet opgaan in de omgeving. Ik moet verdwijnen voor mensen me toestaan ze vast te leggen. Langzaamaan vergeten ze dat ik er ben, ik word onderdeel van het interieur. Dat doe ik ook wanneer ik buiten foto's neem. Ik probeer stil te blijven staan zodat mensen vergeten dat ik er ben en ik heel langzaam onderdeel word van de omgeving, terwijl alles en iedereen om me heen beweegt. We denken vaak dat straatfotografie van nature snel en stiekem is. Maar ik neem graag mijn tijd en gebruik een statief, daarmee zorg ik dat alles volledig stil staat. Mensen vergeten mijn camera doordat hij helemaal niet beweegt, in tegenstelling tot de constante bewegelijkheid van alles op straat. Ik zit erachter en probeer even onbeweeglijk te zijn, tot mensen ook mij uiteindelijk vergeten.

Je lijkt met je fotografie een brug te slaan tussen de geschiedenis en de toekomst van je stad. Probeer je zo de organische evolutie en moderne metamorfose te documenteren?
Mijn meest recente project draait om de stedelijke veranderingen. Ik nam foto's van bouwplaatsen. Er zijn er heel veel in Tanger en de transformatie van de stad is overal duidelijk zichtbaar. Naast de fysieke veranderingen is er echter ook nog een hele onzichtbare dimensie; de ideologische en culturele transformatie die de veranderingen met zich meebrengen. Ik wil alle paradoxen en tegenstellingen van deze transformatie verbeelden - de botsingen tussen moderniteit en traditie, en de herdefiniëring van identiteit die daaruit voortkomt. Ik wil de fysieke en symbolische metamorfose van mijn stad vastleggen.

Credits


Tekst Micha Barban-Dangerfield
Fotografie Hicham Gardaf

Tagged:
Marokko
Cultuur
Tânger
hicham gardaf