met tranen in onze ogen liepen we mee met de pride in istanboel

Niemand had een warm welkom verwacht, maar dat we met waterkanonnen en traangas bestookt zouden worden kon niemand vermoeden.

door i-D Staff
|
06 juli 2015, 12:12pm

Afgelopen weekend kwamen ongeveer duizend mensen bijeen om alweer de dertiende Pride van Istanboel te vieren. Ik was er zelf ook bij om als mijn mannelijke alter-ego Alexander Geist op te treden bij het feestje Drag Disco. De Pride werd net als voorgaande jaren gehouden op het Taksimplein. Het was een gezellige verzameling regenboogvlaggen, bodypaint en handgeschreven spandoeken. Het feestje is misschien kleiner dan de Pride-festiviteiten in bijvoorbeeld Amsterdam of Londen, maar toch is de relatief kleine Pride in Istanboel een belangrijk statement in een zeer conservatief land. Zoals gewoonlijk waren er veel agenten aanwezig tijdens de festiviteiten - de politie was al de hele dag in opperste staat van paraatheid: schilden omhoog en het vizier van hun helm omlaag. Op het eerste gezicht was dat eigenlijk helemaal niet bedreigend en zelfs nauwelijks opvallend.

Twee jaar geleden werd precies op deze plek een hevige strijd gevoerd om het Gezi-park, dat verkocht zou worden aan projectontwikkelaars, te redden. De demonstranten wonnen uiteindelijk. De politieke geschiedenis van deze locatie ligt bij zowel de politie als de deelnemers van de Pride nog vers in het geheugen. Afgelopen juni werden in Turkije verkiezingen gehouden. De huidige regering verloor toen een groot deel van haar zetels, waardoor het bijna onaantastbare imago van president Erdogan een flinke deuk opliep. Je kunt dus wel zeggen dat de recente politieke geschiedenis van Turkije op z'n zachts gezegd vrij turbulent is geweest.

Toch was iedereen verrast toen de vergunning voor de Pride van dit jaar plotseling werd ingetrokken. Waarom zou de overheid na dertien rustig verlopen Pride-edities plotseling de stekker eruit trekken? Turkije is een seculiere staat en homoseksualiteit is er niet strafbaar. Niemand had verwacht dat we met open armen en bloemen verwelkomd zouden worden toen we door Istiklal (de onafhankelijkheidsstraat) liepen, maar dat we aangevallen werden, kon niemand vermoeden.

De politie liet weten dat de Pride op het plein illegaal was en dat iedereen moest vertrekken. Niemand ging. Turken staan erom bekend dat ze zich niet makkelijk laten commanderen. We hielden onze rug recht en begonnen aan de protestmars. Om de menigte uit elkaar te drijven gebruikte de politie vervolgens waterkanonnen, knuppels en rubberkogels.

De menigte kreeg 's middags plotseling steun van een groep sympathisanten. Hierop begonnen toeschouwers voor eigen rechter te spelen en deelnemers aan te vallen. Dit zorgde ervoor dat een derde golf van aanhangers zich naar de Pride-locatie begaf om de deelnemers te beschermen. Anti-homoactivisten, opgejutte toeristen en agressieve voorbijgangers vielen ons van alle kanten aan, we waren nergens veilig. De politie probeerde zelfs de camera uit de hand van mijn vriendje te grissen. Vreemdelingen schreeuwden in ons gezicht - het was onvoorstelbaar agressief. Ik droeg een outfit met een Garfield-print en turqoise nagellak, en was voor mijn doen heel conservatief gekleed, waardoor ik de gevechten vrij gemakkelijk kon ontvluchten. Het was wel bijzonder pijnlijk om te zien dat de aanvallen voornamelijk gericht waren op de meer flamboyant uitgedoste deelnemers aan de Pride. Een groep gespierde agenten in burger omcirkelde een transvrouw. Ze duwden haar omver en vermorzelden symbolisch haar roze fluitje onder hun laarzen. Een slanke queen bleef trots doorlopen terwijl een stroompje bloed over haar bovenlip liep. Ze was versuft van de vuistslagen die ze in haar gezicht had moeten incasseren.

Ik ben vaker in mijn leven getuige geweest van situaties waarin de autoriteiten traangas gebruikten tegen een vredige menigte. Maar je went nooit aan het holle geluid van een busje gas dat over de straatstenen rolt. Het is een vreemd gezicht om het prachtige Istanboel te zien verdwijnen in een dikke wolk traangas. De stad veranderde langzaam in een angstaanjagende plek waar schreeuwende mensen in paniek rondrenden. Toeristen, bewoners en de deelnemers aan de Pride probeerden allemaal wanhopig aan het gas te ontsnappen.

Toch leken de politieagenten onverschillig over het leed dat ze aanrichtten. Er was geen blinde woede op hun gezicht af te lezen. Ik hoorde een Pride-deelnemer naar een politieagent schreeuwen: "Wat zijn jullie aan het doen? Het is alleen maar liefde!" Waarop hij antwoordde: "Ik weet het, ik weet het!" Gek genoeg gaf dit voorval mij hoop. Zelfs tussen al het geweld zag ik een klein lichtpuntje. Veel mensen zouden schouderophalend zeggen, "ja, wat verwacht je nou van een conservatief land als Turkije?", maar voor mij voelde deze actie als een stuiptrekking van een regime dat zijn wonden likt. Ik denk niet dat dit een voorbode is voor een grimmigere toekomst.

De gebeurtenissen van afgelopen weekend bewezen dat het recht om te demonstreren en de vrijheid van meningsuiting fundamentele vrijheden zijn die wij niet voor lief moeten nemen. Er zijn nog steeds plekken op de wereld waar gevochten wordt voor vrijheden die wij als normaal beschouwen. Bovendien zijn de vrijheden die wij hebben verworven niet onuitwisbaar. Als wij onze rechten verwaarlozen kunnen we ze zomaar verliezen.

Het politiegeweld dat we in Turkije hebben gezien heeft de geplande Pride-festiviteiten in Istanboel niet gestopt. De deelnemers hebben het einde van de protestmars bereikt, ondanks de gewelddadige acties van de politie. Het protest werd een straatfeest. Hoewel onze soundcheck werd verstoord door een wolk traangas in de club, is het me toch gelukt om op het podium te verschijnen. Geschokt was ik zeker, maar ik laat mijn feestelijke stemming absoluut niet verpesten. Het feestje ging door tot de zon weer opkwam en een nieuwe dag begon.

@lajohnjoseph

Credits


Tekst La JohnJoseph
Screenshot uit film door Funda Eryiğit

Tagged:
LGBT+
Gay Pride
Cultuur