waar ligt het bed in fotografie?

Als voorproefje van haar aankomende expositie Pillow Talk vertelt Girls Only-oprichter Antonia Marsh over de rol van de slaapkamer als ruimte binnen de kunst.

door i-D Staff
|
12 februari 2016, 9:58am

Kristin Gallegos

"Het bed is een plek waarin problemen in een relatie worden verholpen of vergroot. Seks draait niet om de prestaties; het gaat over een bepaald soort communicatie die is gebaseerd op vertrouwen en blootstelling en kwetsbaarheid die op geen enkele andere manier tot uiting kan komen… Seks vormt een microkosmos van de relatie, het slagveld, een exorcisme." - Nan Goldin, 1986

Deze uitspraak komt uit Goldins invloedrijke boek The Ballad of Sexual Dependency, waarin ze op visuele wijze de zoektocht naar intimiteit binnen haar vriendengroep in de late jaren zeventig en de vroege jaren tachtig in New York uiteenzet. In Goldins foto's zitten haar subjecten op de randen van hun bed, terwijl ze in het zonlicht staren dat door de gordijnen naar binnen schijnt. Ze liggen er naakt, met hun handen tussen hun benen, omringd door vieze lakens en oude notitieboeken. Ze slapen, knuffelen, vechten, confronteren, vertonen, kijken, luisteren, hebben seks, lezen, praten, spelen, roken, relaxen, strekken zich uit, denken, hebben spijt, huilen en zoenen. Goldin presenteerde deze overvloed aan dagelijkse, nachtelijke, fysieke en emotionele activiteiten als een soort dans van vloeibare communicatie en emoties tussen individuen. Van de 127 foto's in Ballad werden er 50 geschoten in slaapkamers - een plek waar de persoonlijkste menselijke activiteiten en emoties tot uiting komen. Als fotograaf van intimiteit werd de slaapkamer voor Goldin een van de meest geliefde ruimtes om in te werken.

Scarlett Carlos Clarke

In de kunstgeschiedenis is het bed al eeuwenlang een symbool voor onschuld, verlangen, liefde, gestoordheid en de dood. Uiteenlopend van Madonna's gehuld in sierlijke gewaden op fresco's uit de renaissance tot de donkere, wervelende impressionistische penseelstroken die een duister beeld van de slaapkamer neerzetten. De geschiedenis van het bed zou echter niet compleet zijn zonder Tracey Emins installatie My Bed uit 1998 te noemen, een walgelijk zelfportret van de kunstenares dat vol trots in het Tate stond.

In 1972 liet Stephen Shore in American Surfaces zien hoe fotogeniek felgekleurde, vieze motelkamers zijn, terwijl Daido Moriyama's hetzelfde onderwerp in Tokio in de jaren tachtig en negentig een stuk donkerder in beeld bracht, met een hoog contrast en korrelige beelden. Ted Spagna daarentegen brengt een volledig onbewuste en onvrijwillige intimiteit over op de kijker met zijn onderzoek naar menselijke relaties. Hij baseerde zijn quasiwetenschappelijke onderzoek op de slaappatronen van mensen en hield die bij middels stopmotionfotografie vanaf de plafonds van de koppels. Tammy Rae Carlands Lesbian Beds uit 2002 vertoont een soortgelijke intimiteit. Met haar foto's probeerde ze de bekende plooien in het bed in de ochtend te verbeelden, ongeacht de seksuele voorkeur van degene van wie het bed was. Om deze reden fotografeerden ze de bedden zonder hun eigenaren.

Fryd Frydendahl

Een van de meest herkenbare bedbeelden is een foto van Juergen Tellers waarop een net ontwaakte Kate Moss is te zien, met vet roze haar en slecht gebleekte uitgroei temidden van schone witte lakens. Die foto heb ik het afgelopen decennium op de muur van iedere flat die ik betrok geplakt. De foto bevat een onweerstaanbare speelsheid. We zien Moss' ondeugende grijns, die we niet vaak van haar zien, en krijgen inzicht in de relatie tussen het subject en de fotograaf. Deze intimiteit, die voornamelijk voortkomt uit het gebruik van de slaapkamer als setting, is enorm aantrekkelijk. Je vraagt je af waar ze zijn, wiens bed het is. Is ze naakt? Gaan ze met elkaar naar bed? Zijn ze gewoon vrienden?

Maar waarom worden kunstenaars keer op keer aangetrokken tot het bed, om de personen erin te vereeuwigen en de gebeurtenissen tussen de lakens te verbeelden?

Indigo Lewin

In Pillow Talk, een nieuwe tentoonstelling met het werk van 24 jonge fotografen en een visuele kunstenaar, worden alle fysieke en emotionele activiteiten die plaatsvinden in de slaapkamer verbeeld, beschouwd en opnieuw gevierd. Zowel de fotografen als de subjecten komen samen in deze serene ruimte, wat beiden aangrijpt. "Ik heb het bed altijd al ervaren als een ruimte die de eerlijke kant van mijn naasten onthult. Dat is iets wat ik in al mijn werk probeer vast te leggen," zegt Sam Hiscox, op wiens foto's zijn ongestoorde vriendin in haar onderbroek Skypet met haar beste vriendin in Australië.

In Pillow Talk staat het bed centraal als een persoonlijke ruimte. De beelden lopen uiteen van rommelige stillevens van lakens, intieme relaties tussen vrienden, geliefden en koppels, oprechte foto's van seksuele activiteiten, tot de documentatie van aftandse hotelkamers; maar allemaal zijn het mysterieuze, voyeuristische verbeeldingen van een ruimte die heel privé en sereen is. Zoals Goldin al schreef: een bed kan een levendige dwarsdoorsnede zijn van je leven en je geest, of een plek waarin verborgen waarheden uit je relatie naar de voorgrond treden. Er is geen plek die persoonlijker, intiemer of verder weg van de buitenwereld staat dan het bed.

Jono White

"Als fotograaf zie ik het bed als een locatie op zich. Er is een slaapkamer en dan is er nog het bed. Als iemand op het bed zit of erin ligt is het net alsof de wereld om hem heen verdwijnt, alsof hij ronddrijft op een vlot in het midden van een mistige oceaan," zegt Marcel Castenmiller, wiens hartverscheurende foto's van zijn vorige relatie nostalgisch voer vormen voor iedereen die iemand heeft liefgehad en verloren. We leven nu echter in een wereld vol social media, waardoor ruimtes die ooit privé waren, nu ineens publiek zijn geworden. Hebben de onophoudelijke reeksen selfies het bed omgevormd tot een studio voor onze smartphonefotografieprojecten?

Pillow Talk laat het bed zien als een ruimte voor psychodrama. Zoals Jono White stelt: "Het bed vormt een afdruk van een fotograaf of de rauwe persoonlijkheid van het subject. De smaak, kuisheid, hygiëne, etcetera zijn altijd voor iedereen te zien." De rauwheid en eerlijkheid waarmee deze fotografen de intimiteit van het dagelijks leven verbeelden, vind je echter niet wanneer je snel iemands Instagram bekijkt. De spanning en openhartigheid van deze beelden is alleen te vinden in deze magische ruimte van slaap, seks en dromen. Ze bieden de kijker inzicht in zijn eigen leven, door activiteiten te laten zien waar hij zichzelf in herkent. Zoals de Deense fotograaf Fryd Frydendahl uitlegt: "Het bed kan een comfortabele plek zijn maar ook een plek vol verdriet door haar kwetsbaarheid." Wat je in deze foto's ziet is een veilige ruimte waarin we de controle verliezen. Het is een kleurrijke verbeelding van eerlijkheid, persoonlijkheid, nabijheid, pijn, liefde, angst en genegenheid die je niet kan vinden in een andere kamer in huis. Het is een van onze laatste private domeinen.

Pillow Talk is vanaf vandaag in de Palm Tree Gallery in Londen te zien. 

Marcel Castenmiller

Credits


Tekst Antonia Marsh
Beeld eigendom van de fotografen

Tagged:
pillow talk
Fotografie
Cultuur
Antonia Marsh
Girls Only
het bed