Fotografie Desiré van den Berg

dragactivist sletlana ontvluchtte oekraïne en vond in amsterdam haar gekozen familie

Met haar extreme fetisj-looks en provocerende shows viert dragqueen Sletlana de vrijheid die haar in Oekraïne ontnomen werd.

door Jan Hürxkens; foto's door Desiré van den Berg
|
02 augustus 2019, 12:28pm

Fotografie Desiré van den Berg

Op een bloedhete donderdagavond loop ik om acht uur Club Church binnen, de notoire Amsterdamse nachtclub waar zes avonden per week dingen worden georganiseerd gericht op specifieke sub- en fetisjculturen in de queerscene. Ik heb afgesproken met Sletlana, een Oekraïense dragperformer die sinds twee jaar de meest kinky shows van Amsterdam geeft. Zoals het een ware dragqueen betaamt arriveert Sletlana een uurtje later dan afgesproken. Niet in drag, maar gewoon als de 22-jarige Costas Harlamov. Warrig en bezweet stormt hij de club binnen. “Water, eerst water. Dan kunnen we beginnen. Wat wil je drinken?” Gewapend met glazen water neemt Costas me mee naar beneden, langs een lege darkroom naar de backstage. Hij begint met het uitpakken van zijn sporttas, die gevuld is met alle benodigdheden om te transformeren tot Sletlana, een drag persona die bekend staat om haar provocerende fetisj-looks en vaak opvallende varkensneus. Lakleren pumps, een rode pruik en make-up komen tevoorschijn terwijl Costas me vertelt over de lange weg die hij moest afleggen om te zijn waar hij nu is.

Costas groeide op in Oost-Oekraïne, het deel dat zich in 2014 zich tot volksrepubliek uitriep en daarmee deelstaat van Rusland werd. Zijn jeugd werd gekenmerkt door protest, oorlog, armoede en honger. Zijn vader overleed toen hij jong was en op de steun van zijn moeder hoefde hij niet te rekenen. Als mensen naar Costas’ geaardheid vroegen, was haar antwoord: “Hij is niet mijn zoon, hij is een flikker.” Om die reden ging hij op zijn twaalfde uit huis om bij zijn oma te gaan wonen. Zij accepteerde haar kleinzoon als de kleurrijke jongen die hij was en bood hem een veilige haven waar hij zichzelf kon zijn. Toen de pro-Russische separatisten aan de macht kwamen, werd de situatie voor de queer community nog onveiliger. Met hun neonazistische ideologie werd queergerelateerd geweld gerechtvaardigd. Hij verhuisde in 2014 naar Kiev, met de hoop op een veiliger leven.

Sletlana

Daar kwam hij voor het eerst in aanraking met drag, toen hij een gayclub bezocht. Maar de queen die hij daar op het podium zag staan was alles behalve waar hij op gehoopt had: ze droeg een afgedragen trouwjurk, had een kaal hoofd en en mistte een aantal tanden. Niet bepaald de glamour waar hij naar op zoek was. Overtuigd dat hij dat zelf beter kon, liep hij een paar weken later in full drag diezelfde club binnen. High femme, high glam. Een eerste boeking volgde direct, en een dragcarrière was geboren. Van een echte dragcommunity zoals wij die hier kennen, was echter geen sprake. Omdat niemand in de queergemeenschap in Oekraïne openlijk kan leven, ontwikkelt de gemeenschap zich moeizaam ondergronds.

In 2017 besloot Costas als Sletlana mee te lopen in de Kiev Pride-mars. De deelnemers aan de mars werden beschermd door honderden politieagenten, omdat de rechts-extremistische nationalisten dreigden met aanvallen. Het leger aan politieagenten bleek niet groot genoeg: de mars werd bruut verstoord en uit elkaar gedreven door een grote groep neonazi’s. Costas werd na afloop samen met een andere dragqueen in elkaar geslagen en van de metrotrappen naar beneden geduwd. Hij belandde in het ziekenhuis, waar hij in de weken van zijn herstel haatdragende berichten en doodsbedreigen ontving op social media. Uiteindelijk zelfs via sms en whatsapp. Costas vermoedt dat zijn persoonlijke informatie via een neonazistische Telegram-groep gedeeld is.

Een aantal maanden later werd Costas opgewacht om de hoek van zijn huis. Hij werd opnieuw belaagd door een groep neonazi's. Met graffiti werd de boodschap ‘dood aan flikkers’ op de gevel van zijn huis achtergelaten, met daarnaast het logo van de neonazistische White Pride-beweging. Toen Costas naar het politiebureau ging om aangifte te doen, werd hij in zijn gezicht uitgelachen. Omdat zijn situatie zo levensbedreigend was geworden besloot hij Oekraïne te verlaten.

Sletlana

Toen hij nog geen concrete plek had om naartoe te gaan, plaatste een vriend een post op Facebook met de vraag onderdak te vinden voor Costas. Deze werd tot zijn grote verbazing massaal gedeeld door de dragcommunity in Amsterdam. Nooit eerder in zijn leven voelde Costas zich zo gesteund. Hij ontving honderden berichten van wildvreemden die hem hulp en onderdak wilden aanbieden. En zodoende belandde hij in november 2017 in Amsterdam.

In Amsterdam ging er een wereld voor hem open. Hij ontdekte Club Church, waar The House of Hopelezz iedere donderdagavond samenkomt om dragshows te geven. Aangetrokken tot het rauwe karakter van The House of Hopelezz dacht Costas eindelijk zijn nieuwe, gekozen familie te hebben gevonden. Nadat hij zichzelf bewezen had als waardig lid van deze groep kinky dragqueens, kon hij in alle vrijheid zijn drag persona Sletlana verder ontwikkelen. Zijn looks werden extremer en zijn shows uitdagender. Costas had zijn familie, zijn community en vriendschap gevonden.

In drag vindt Costas de vrijheid waar hij altijd naar verlangde. Als Costas is hij een verlegen jongen die het moeilijk vindt om contact met mensen te maken, als Sletlana is hij een sterke, onoverwinnelijke vixen. Costas vertelt me dat zijn dragshows politieke acts zijn. Zijn hele leven lang heeft hij noodgedwongen zijn ware identiteit moeten verbergen. Drag is voor hem de ultieme verzetsdaad waarmee hij niet langer aan de regels wil conformeren: een politiek protest. Sletlana is dé manier om te zijn wie hij wil en te doen wat hij wil. Een viering van de vrijheid die hem in Oekraïne ontnomen werd. Waarom hij ooit als drag alleen maar mooi en vrouwelijk wilde zijn, begrijpt hij nu niet meer. Drag hóórt te provoceren en te shockeren.

Sletlana

Na bijna vier uur gepraat te hebben is de timide Costas inmiddels getransformeerd tot de imposante meesteres Sletlana. De warrige, verlegen jongen die me een paar uur geleden de hand schudde is veranderd in een zelfverzekerde dragartiest die niet kan stoppen met zichzelf in de spiegel te bekijken. Een paar minuten voor de show begint, vraag ik wat Sletlana die avond voor ons in petto heeft. Ze antwoordt nonchalant: “Oh, een seksperformance. Ik moet alleen nog even een andere performer vinden die met me op het podium wil.” Ik loop naar boven, naar een inmiddels gevulde club met halfnaakte mannen en wat verdwaalde toeristen die in spanning afwachten op wat komen gaat. De lichten dimmen en een obscuur techo-nummer blaast uit de speakers. Een naakte man met een motorhelm op zijn hoofd betreedt het podium, gevolgd door Sletlana. Een machine met daaraan een grote dildo begint op de maat van de muziek te bewegen. Het publiek wordt wild en Sletlana’s show kan beginnen.

De strijd om gelijke rechten voor de queercommunity houdt voor Costas niet op bij dragshows. Zo maakte hij vorig jaar, in drag, deel uit van een protestactie in Den Haag, waar werd geprotesteerd voor een beter immigratiebeleid voor queers uit landen als Oekraïne. Daar presenteerde Sletlana samen met andere activisten een boek met tal van voorbeelden van queergerelateerd geweld in Oekraïne. Als voorbeelden van dat geweld noemt hij neonazi’s die via Grindr met jongens afspreken en ze zo nietsvermoedend in de val lokken. Ze worden vervolgens op de ‘date’ door een groepje opgewacht, in elkaar geslagen en het sommige gevallen zelfs vermoord.

Bijna twee jaar na zijn eerste asielaanvraag in Nederland, wacht Costas nog steeds op zijn verblijfsvergunning. Zijn eerste aanvraag werd afgewezen, waarna Costas in beroep ging. Hij won de rechtszaak, maar na een kortstondig moment van opluchting en rust, ontving hij bericht dat de Immigratie & Naturalisatiedienst in hoger beroep is gegaan. Volgens het IND is Oekraïne namelijk een ‘veilig land van herkomst’ voor queer personen. Sinds dat laatste bericht in februari 2018 is Costas nog steeds in afwachting van de laatste, allesbepalende rechtszaak. Wanneer deze plaats zal vinden is niet duidelijk. In de tussentijd blijft Sletlana met haar varkensneus en verbluffende shows het Amsterdamse nachtleven kleur geven.

Sletlana
1564748405476-Sletlana2019_Church_DesirevandenBerg__87A2654
1564748740843-Sletlana2019_Church_DesirevandenBerg__87A2630
1564750618404-Sletlana2019_Church_DesirevandenBerg__87A2748
Sletlana
Sletlana
Sletlana
Sletlana
Sletlana
1564748624796-Sletlana2019_Church_DesirevandenBerg__87A2410

Credits


Fotografie Desiré van den Berg

Tagged:
pride
Activisme
lhbt+
dragqueen
Oekraïene