Fotografie Asim Hafeez/Bloomberg via Getty Images

is het te laat voor ethische mode?

Een duurzaamheidsexpert legt uit dat de vooruitgang in de industrie teniet wordt gedaan door de snelheid waarmee de mode-industrie groeit.

door Sara Jane Strickland
|
10 september 2019, 11:43am

Fotografie Asim Hafeez/Bloomberg via Getty Images

Als je aan de woorden “ethische mode” of “sustainable fashion” denkt, is de kans groot dat je een instapost van een soort etherisch havermoutkleurig stuk linnen voor een ongelooflijke witte muur voor je ziet. Er kleeft altijd een bijsmaak van privilege aan zulke spullen. Als buitenstaander voelt het als een raam naar een wereld waar vervuiling een probleem van het verleden is, en je je alleen nog zorgen hoeft te maken over het soort wasmiddel dat je gaat gebruiken voor je nieuwe investering. En toch, ondanks alle hetze, wordt alle vooruitgang in de mode-industrie teniet gedaan door de snelheid waarmee de wereldwijde mode-economie – met andere woorden: fast fashion – zich ontwikkelt.

Volgens Anika Kozlowski, assistent-professor mode, ethiek en duurzaamheid aan Ryerson University, had de mode-industrie al lange, lange tijd geleden grote veranderingen door moeten voeren op het gebied van verantwoordelijke productie.

“In de kern hebben we gewoon een consumptieprobleem; we maken kleding op een tempo dat totaal onhoudbaar is, het is zo uitputtend en we dragen het allemaal ook niet lang,” aldus Anika. “Ongeacht de manier waarop een fast-fashionbedrijf te werk gaat, tenzij ze letterlijk wegwerpkleding gaan maken van papier, dan moeten er grove veranderingen doorgevoerd worden.”

Ethische kledingstukken en merken schieten als paddenstoelen uit de grond, maar omdat ze toch binnen een kapitalistisch ecosysteem eindigen, worden ze alsnog deel van een onethisch consumptiepatroon.

“De meeste ethische merken zijn extreem duur, het is een ongekend privilege om een sweater van 300 euro te kunnen kopen,” zegt Anika. We hebben tegenwoordig meer geld en meer besteedbaar inkomen dan ooit tevoren. “We geven proportioneel veel meer geld uit aan kleren. Vroeger was kleding duurder, maar toen kochten mensen nog een jas om tien jaar te dragen,” voegt ze toe.

In een rapport over influencermarketing in 2019, schreef InfluencerDB dat de mode-industrie het grootste deel beslaat, en 25 procent van de gesponsorde posts vormt. Influencers met een minimum van 10.000 volgers hebben wereldwijd een engagement rate van 3.6 procent. Hoe minder volgers ze hebben, hoe hoger de engagement: mensen met 1000 tot 5000 volgers hebben een engagement rate van 8.8 procent. Voor sommige influencers lijkt het alsof het hebben van een kleine schare volgers hen aan vertrouwen wint. Mensen reageren op content die minder verfijnd, en unieker is, wellicht omdat het lijkt alsof hun integriteit iets minder aangetast is door het kapitalisme.

“Er zit een fundamentele fout in het kapitalisme, omdat het nog steeds draait op de premisse van eindeloze grondstoffen. Er wordt niet stilgestaan bij het feit dat de bronnen uitgeput raken als je maar blijft produceren en weggooien. Het is mooi dat grote multinationals stappen nemen richting duurzaamheid, maar als je zoveel produceert, en niks doet om het vervolgens weer in te zamelen of te recyclen, bewijs je de wereld dan echt een dienst?”

Steeds meer influencers promoten duurzame alternatieven: van ethisch verantwoord kopen, tot simpelweg je oude kleren vaker dragen, of tweedehands winkelen – een markt die naar schatting in 2030 64 miljard dollar om zal zetten.

Daarnaast zijn er manieren om mode te verduurzamen zonder de pret van het maken te drukken. “We leven in een commerciële wereld, maar dat wil niet zeggen dat je ook producten hoeft te verkopen, het kan ook gaan om diensten zoals het aanpassen en vermaken van bestaande kleren,” aldus Anika.

Ook de luxemarkt maakt zich druk om duurzaamheid, aangezien de steeds bewustere generatie Y en Z naar schatting 55 procent van hun klantenbestand zullen vormen in 2025. Ze zoeken naar ethische productievormen, en veel merken hebben bont en dierenhuiden achter zich gelaten.

Maar, zoals je hopelijk ondertussen weet, is de term ‘ethische mode’ een parapluterm die meer omvat dan alleen dierenwelzijn. Katoenvelden zorgen voor verdroging, en er komt enorm veel plastic bij de mode-industrie kijken. De chemicaliën die nodig zijn om materialen te bewerken en te verven zijn vaak giftig voor de mensen (en dus soms kinderen) die ermee werken. Combineer die chemicaliën met lange werkdagen en strikte deadlines van grote modeconglomeraten, en de gevolgen kunnen dodelijk zijn. Om er nog een schepje bovenop te doen wordt het eindproduct ook nog eens zo goedkoop mogelijk verkocht. Het is een industrie die de rechten en het fysieke en emotionele welzijn van fabriekswerkers op het spel zet, en we doen hier zonder er veel bij na te denken, en met veel plezier, aan mee. Met zoveel plezier, dat de wereldwijde mode-economie op een alarmerend tempo groeit.

“Er worden jaarlijks 150 miljard kledingstukken geproduceerd, en die aantallen lopen elk jaar alleen maar op,” vertelt Anika. Er wordt vooruitgang geboekt op het gebied van recycling, maar niet op grote schaal. “Echte textielrecycling staat nog in de kinderschoenen, technieken waarbij je de vezels tot pulp kan verwerken en er dan weer een biologische stof van kan maken – die zijn nog erg jong en niet breed toepasbaar, omdat je nog veel met onzuiverheden te maken hebt,” vertelt Anika. Die onzuiverheden gaan om verschillende verfsoorten, gemengde stoffen en vervuilers zoals Teflon, een chemisch materiaal dat kleding onder andere vlek- en kreukbestendig houdt. “Alle recycle-initiatieven zijn positief, maar uiteindelijk zijn er gewoon veel te veel kleren.

“Het allerbeste wat je momenteel kan doen is niks nieuws meer kopen, gebruiken wat je al hebt, repareren, ruilen, en alles lokaal houden,” vertelt Anika. Ze voegt toe dat het aan het eind van de dag allemaal om geld draait. “ Wij hebben de macht, als je je geld niet meer uitgeeft gaan bedrijven vanzelf nadenken over duurzamere opties om alsnog aan je geld te komen.” Haar advies gaat gepaard met een praktische waarschuwing: “onthoud dat je jezelf niet richting duurzaamheid kan shoppen.”

Tagged:
fast fashion
duurzaamheid
ethische mode