Koske Tsuda (30), decorontwerper. "In Berlijn leer je wat vrijheid is."

dit is de creatieve scene van berlijn, straight up!

We vroegen zeven creatievelingen hoe ze het kunstzinnige epicentrum van Duitsland ervaren, nu ook daar de huurprijzen door gentrificatie de pan uit stijgen.

door Rolien Zonneveld; foto's door Nick van Tiem
|
26 augustus 2019, 8:56am

Koske Tsuda (30), decorontwerper. "In Berlijn leer je wat vrijheid is."

Een aantal jaren geleden was er sprake van een ware exodus vanuit Amsterdam naar Berlijn. Creatieve gelukzoekers, aangetrokken door de lage huurprijzen en de underground clubcultuur, trokken massaal naar de Duitse hoofdstad. Voormalige volkswijken als Neukölln vormden op dat moment betaalbare, welkome havens voor studenten en jonge creatievelingen. Maar zoals wel vaker gebeurt in grote steden, deed ook in Berlijn al gauw gentrificatie zijn intrede, en de eens zo goedkope studiootjes werden duurder en duurder.

We spraken een aantal jonge Berlijners, zoveel import als mensen die er opgroeiden, over de uitdagingen waar zij tegenaan lopen en hoe zij tegen het veranderende creatieve landschap aankijken. Fotograaf Nick van Tiem legde hen vast.

1566808960997-Maximilian-Gehrig

Maximilian Gehrig (22)

Wat doe je in het dagelijks leven?
Maximilian: Het grootste deel van de tijd koop en verkoop ik vintage designerkleding, maar ik verdien ook een beetje bij met modellenwerk en andere klusjes. Ik heb het niet zo op negen-tot-vijf-baantjes.

Hoe zou je de creatieve scene van Berlijn omschrijven?
Heel divers. Het is een smeltkroes van culturen. Berlijn is dynamisch en inspirerend, en heeft een interessante geschiedenis. Ik denk dat de val van de muur het startsein was voor een rebelse houding en een verlangen naar vrijheid, die nog steeds terug te zien is bij de kunstenaars, startups en ondernemers die hier goed gedijen. Dat gevoel stimuleert mensen om te blijven ontdekken en nieuwe dingen te creëren, en die met elkaar te delen.

Hoe vind je het om in Berlijn te wonen?
Als Japanse Duitser heb ik altijd al wat met mijn identiteit geworsteld. Ik voelde me nergens helemaal geaccepteerd. In Japan zeggen mensen dat ik maar een halve Japanner ben, in Duitsland ben ik een Aziaat. Maar er is één ding dat Berlijn van de rest van Duitsland onderscheidt: je kunt zijn wie je bent of wilt zijn en je hebt eindeloos veel kansen om je doelen na te jagen. Vooral de jongere mensen staan open voor nieuwe ideeën en andere perspectieven. Het is bijna alsof er geen nationaliteiten bestaan. Je kunt gewoon jezelf zijn. Gewoon ‘mens’.

Wat zijn voor creatievelingen de voornaamste uitdagingen om in Berlijn te wonen?
Een goed netwerk opbouwen, zeker als je net begint. En het geduld en werk dat je moet verzetten om iets unieks aan de markt toe te voegen. Iets waarmee je je onderscheidt van je ‘concurrenten’, die er met al die creatieve geesten natuurlijk wel zijn, die steeds meer op de stad afkomen.

Heb je het idee dat het creatieve landschap wordt beïnvloed door gentrificatie?
Zeker, het is een lastig onderwerp. Berlijn zou nooit geweest zijn wat het nu is zonder de arbeiders en de vele immigranten die hier een nieuw leven hebben opgebouwd. Met de stijgende huurprijzen kunnen steeds minder van dat soort mensen hier blijven, en kunnen de grote bedrijven het overnemen. De kern die de stad heeft gevormd gaat zo langzamerhand verloren.

Vind je dat Berlijn nog steeds zijn reputatie waarmaakt als Europese stad met de beste clubs?
Uiteindelijk moet je het zelf ervaren, maar zelf zeg ik: fuck yeah. Het maakt niet uit wat voor muziek je leuk vindt. Je kunt de hele nacht clubben en ik kan je garanderen dat je het uitstekend naar je zin zult hebben.

Wat zou de wereld echt van Berlijn moeten weten?
Berlijn staat voor het uiten van je vrijheid, het is een wereldstad.

Als je een ding aan Berlijn zou kunnen veranderen, wat zou dat dan zijn?
Al die random mensen die me maar blijven vragen of ik ze mee naar Berghain kan nemen.

1566808980350-Awa-de-Kaloga

Awa Kaloga (20)

Wat doe je in het dagelijks leven?
Awa: Ik ben een vlechtkunstenaar.

Hoe zou je de creatieve scene van Berlijn omschrijven?
Brutaal en divers. Er gebeurt ontzettend veel op het gebied van creativiteit, en dat is inspirerend en bemoedigend.

Hoe vind je het om in Berlijn te wonen?
Berlijn is mijn thuis. De buitenwijken zijn wel heel anders, ik vind eigenlijk dat die niet echt bij Berlijn horen. Het centrum is heel divers en kleurrijk, maar de andere delen zijn wat rustiger en conservatiever. Ik vind het leuk om hier te wonen, omdat iedereen je graag te hulp schiet als dat nodig is – ik heb er ook het grootste deel van mijn leven doorgebracht. Het is makkelijk om nieuwe vrienden te vinden, en je bent overal zo.

Wat zijn voor creatievelingen de voornaamste uitdagingen om in Berlijn te wonen?
Geld, zeker weten. Ik heb het gevoel dat we moeten vechten om wat te verdienen. Mensen hebben het ook vaak over je werk zonder dat ze moeite doen om te snappen wat erachter zit, dat kan wel frustrerend zijn.

Heb je het idee dat het creatieve landschap wordt beïnvloed door gentrificatie?
Ja! Ik vond Neukölln altijd best eng toen ik jong was. Mijn zussen en ik mochten er niet zomaar alleen komen, zeker ‘s nachts niet. Nu is het er super chill en zijn er veel cafeetjes, vol met mensen die overal vandaan komen. Via het vlechten heb ik mensen van over de hele wereld ontmoet, dat vind ik fantastisch. Ik denk dat het veel aan de stad toevoegt dat er zoveel verschillende mensen hier komen studeren.

Vind je dat Berlijn nog steeds zijn reputatie waarmaakt als Europese stad met de beste clubs?
Eerlijk gezegd ben ik vaak thuis of aan het werk, dus ik ga weinig uit. Maar ik geloof zeker dat Berlijn veel verschillende mensen aantrekt vanwege zijn clubscene.

Wat zou de wereld echt van Berlijn moeten weten?
Dat iedereen er welkom is.

Als je een ding aan Berlijn zou kunnen veranderen, wat zou dat dan zijn?
De huur. Die prijzen zijn gestoord! Het is zo moeilijk om een betaalbare woning te vinden, zeker voor jonge mensen.

1566809001981-Sarah-Little

Sarah Little (25)

Wat doe je in het dagelijks leven?
Sarah: Ik ben een handpoke-tatoeëerder, en verder schilder ik en schrijf ik kinderverhalen.

Hoe zou je de creatieve scene van Berlijn omschrijven?
Gevuld met mensen uit alle windstreken, die met liefde met elkaar samenwerken.

Hoe vind je het om in Berlijn te wonen?
Ik woon er nu veertien jaar en ik moet toegeven dat dat net wat te lang voor mij is. Berlijn is een hele comfortabele en veilige bubbel, waar we in kunnen ronddwalen en rondkomen van niks. Maar de sfeer is wel veranderd, het is massaler geworden.

Wat zijn voor creatievelingen de voornaamste uitdagingen om in Berlijn te wonen?
Geld verdienen. De meeste creatievelingen die ik ken zijn, net als ik, freelancers en we weten nooit wanneer we weer uitbetaald krijgen en hebben vaak een plan B nodig.

Heb je het idee dat het creatieve landschap wordt beïnvloed door gentrificatie?
De gentrificatie heeft de stad commerciëler gemaakt: er zijn meer evenementen met gratis drank om producten te promoten. En het is lastig om er een betaalbare woning te vinden, omdat particuliere investeerders door de hele stad huizen opkopen en ze verhuren voor prijzen die je eerder in Parijs of New York verwacht.

Vind je dat Berlijn nog steeds zijn reputatie waarmaakt als Europese stad met de beste clubs?
Ik denk dat die nog steeds op z’n hoogtepunt zit. Ik heb van veel mensen gehoord dat ze nergens anders zo’n nachtleven hebben meegemaakt in Europa. Het is eigenlijk best maf dat je hier drie dagen lang kunt feesten voor maar vijftien euro. Dj’s kunnen hier daadwerkelijk iets, ze hebben goede smaak. Al moet ik zeggen dat ik zelf niet zoveel meer uitga, omdat ik het eenmaal wat eentonig begon te vinden. Ik doe dat alleen als een vriend ergens moet optreden of zo, maar eigenlijk vind ik het leuker om gewoon gesprekken te voeren.

Wat zou de wereld echt van Berlijn moeten weten?
Dat het een geweldige plek is om je kinderen op te laten groeien, maar ook om zelf jong te zijn.

Als je een ding aan Berlijn zou kunnen veranderen, wat zou dat dan zijn?
Dat er ergens een mooi strand zou komen met echte kokospalmen en een echte zonsondergang. Misschien dat Berlijners dan eindelijk eens een keertje leren om rustig aan te doen.

1566809022034-Sunday-Romuald-Hounsou-2

Sunday Hounsou (22)

Wat doe je in het dagelijks leven?
Sunday: Ik werk in een restaurant, doe modellenwerk en styling. Het liefst zou ik me wat meer op die laatste twee concentreren.

Hoe zou je de creatieve scene van Berlijn omschrijven?
Die van mijn generatie is best klein, maar wel aan het opbloeien.

Hoe vind je het om in Berlijn te wonen?
Een beetje een rommeltje. Het is leuk om zoveel ingangetjes en opties te hebben, maar soms zijn het er zoveel dat ik helemaal verdwaald raak.

Wat zijn voor creatievelingen de voornaamste uitdagingen om in Berlijn te wonen?
Om genoeg betaald te krijgen moet je een goede naam hebben in wat je doet. Als beginnend kunstenaar is het moeilijk om dat punt te bereiken.

Heb je het idee dat het creatieve landschap wordt beïnvloed door gentrificatie?
Waarschijnlijk. Anders waren er nog wel meer creatieve geesten in Berlijn geweest.

Vind je dat Berlijn nog steeds zijn reputatie waarmaakt als Europese stad met de beste clubs?
Ik denk het niet. De technoscene is vrij groot maar ook wel wat overgewaardeerd. De hiphopscene is juist weer veel te klein.

Wat zou de wereld echt van Berlijn moeten weten?
Eten is hier erg goedkoop en overal en altijd verkrijgbaar.

Als je een ding aan Berlijn zou kunnen veranderen, wat zou dat dan zijn?
Het gevoel dat mensen voor mode hebben. Berlijn is altijd best zwart en donker, ik zou wel wat meer kleur willen zien. Ik bedoel, er zijn zoveel mooie kleuren in de wereld.

1566809039257-Amra-Novak

Amra Novak (20)

Wat doe je in het dagelijks leven?
Amra: Op dit moment vooral modellenwerk.

Hoe zou je de creatieve scene van Berlijn omschrijven?
De scene is nog steeds heel erg aan het groeien. Naar mijn gevoel is-ie pas sinds een paar jaar echt op stoom.

Hoe vind je het om in Berlijn te wonen?
Het leven is druk en snel. Iedereen haast zich door het dagelijks leven, mogelijkheden najagend om meer succes te behalen en geld te verdienen. Ook is er in Berlijn zoveel te doen dat het soms lastig is om te focussen.

Wat zijn voor creatievelingen de voornaamste uitdagingen om in Berlijn te wonen?
Voor mij staat creatief zijn in Berlijn gelijk aan concurrentie. Je moet in het begin constant bewijzen dat je het waard bent, totdat je ‘legit’ genoeg bent. Dit betekent in de praktijk veel onbetaald werk doen, dat zogenaamd ‘goed is voor je portfolio’. Hierdoor moet je op zoek gaan naar andere manier van geld verdienen. Berlijn is daarbij de laatste paar jaar flink duur geworden, wat het extra lastig maakt.

Vind je dat Berlijn nog steeds zijn reputatie waarmaakt als Europese stad met de beste clubs?
Hoewel ik hier opgegroeid ben, heb ik nooit zoveel gehad met techno, terwijl dat hier heel populair is vanwege Berghain. Ik ben daar zelf überhaupt nog nooit geweest. Maar er zijn een aantal hele toffe collectieven die leuke feestjes geven. Check Einhundert, Bassgang en HoeMies bijvoorbeeld.

Wat zou de wereld echt van Berlijn moeten weten?
Berlijn vreet je op als je niet dichtbij jezelf blijft.

Als je een ding aan Berlijn zou kunnen veranderen, wat zou dat dan zijn?
Ik zou willen dat mensen wat meer liefde aan zichzelf en aan elkaar geven. Het leven kan hier best grauw zijn. Ik zou willen dat mensen er wat meer kleur aan zouden geven.

1566808945024-Rita-Biscaia-Braten

Rita Bråten (25)

i-D: Wat doe je in het dagelijks leven?
Rita: Ik studeer communicatiewetenschappen.

Hoe zou je de creatieve scene van Berlijn omschrijven?
Als een levendige bubbel, waar je niet wordt veroordeeld, en je makkelijk op kunt gaan tussen de duizenden andere creatievelingen in de stad. Mensen vragen niet zoveel om aandacht, en hebben ook weinig behoefte om zichzelf constant op social media vast te leggen.

Hoe vind je het om in Berlijn te wonen?
Ik haat Berlijn, maar ik hou ook van Berlijn. Ik bewonder de chaos, en de mogelijkheid om jezelf continu opnieuw uit te vinden en er af en toe gewoon even tussenuit te knijpen. Berlijn is maar net wat je ervan maakt: je kunt heel sociaal zijn en elke dag omgeven worden door inspirerende mensen, maar je kunt ook meer op jezelf zijn en je eigen weg volgen, en genieten van de rust en de spaarzame relaties die je misschien nog net hebt. Als ik niks te doen heb kan ik zo maanden nauwelijks mijn huis uit komen, maar daarna kan ik ook weer een periode hebben dat ik alleen thuiskom om tussen het feesten door even de was te doen.

Wat zijn voor creatievelingen de grootste uitdagingen om in Berlijn te wonen?
Voor mij is dat gefocust blijven en dingen gedaan krijgen, mijn vaardigheden blijven ontwikkelen en nieuwe manieren vinden om mijzelf te uiten. Het nachtleven is hier geweldig, vooral de queerscene bloeit enorm op – het is heel verleidelijk om in het weekend drie à vier dagen achter elkaar in de stad te blijven. Het is nog best pittig om daar een balans in te vinden en het beste uit beide werelden te halen. Ik probeer vooral zo eerlijk mogelijk naar mezelf te blijven.

Heb je het idee dat het creatieve landschap wordt beïnvloed door gentrificatie?
De stijgende huurprijzen vormen zeker een probleem. Als je om de drie maanden een nieuw huis moet zoeken is het een stuk lastiger om jezelf te ontwikkelen en je doelen te behalen. Het is moeilijker geworden om een betaalbare, stabiele woonsituatie te krijgen: je moet de juiste mensen kennen, simpelweg geluk hebben of met photoshop je papieren een kleine upgrade kunnen geven.

Vind je dat Berlijn nog steeds zijn reputatie waarmaakt als Europese stad met de beste clubs? Zeker, maar de beste feestjes vinden niet per se plaats in de beste clubs. De beste nachten zijn meestal juist buiten de standaard clubs, en dat geldt net zo goed voor Lissabon, Parijs, Londen of Kopenhagen.

Wat zou de wereld echt van Berlijn moeten weten?
Dat iedereen je vrij zuur vindt als je mensen niet voor hun creatieve werk betaalt. Al gaat dat ook wel op voor andere plekken.

Als je een ding aan Berlijn zou kunnen veranderen, wat zou dat dan zijn?
Weg met al die nazi-losers!

Credits


Fotografie Nick van Tiem
Met dank aan Let it Go

Tagged:
Let It Go!!!!
berlijn
Cultuur
gentrificatie
nick van tiem