2015, het jaar van de man?

De vrouw en haar emancipatie stonden in 2014 volop in de spotlights. Maar hoe is het gesteld met de man? Verdient hij inmiddels niet ook een beetje aandacht?

door Katya von Vaupel Klein
|
29 december 2014, 10:12am

Man en vrouw zijn nog lang geen gelijken van elkaar, dat is een verzinsel van de anti-feministische orde om de patriarchale samenleving in stand te houden. Vanuit de vrouwenhoek is er afgelopen jaar hard aan gewerkt om dit te bewijzen: actiegroep Femen leek actiever dan ooit tevoren, er werd een wraakpornowet gevormd, Emma Watson deed haar woordje, de free the nipple-strijd was aan de orde van de dag... Maar helaas werden tegelijkertijd ook mannen massaal afgekraakt en werden ze vaak in een stereotyperend, slecht daglicht gesteld - als seksbeluste, dominerende wezens. Ondanks alle acties, toespraken en pogingen om elkaars gelijken te worden lijkt de kloof tussen man en vrouw in 2014 alleen maar groter te zijn geworden. We hebben inmiddels een goed beeld van de veranderlijke rol van de vrouw en ze zijn massaal de strijd aangegaan voor gelijkheid, maar hoe is het eigenlijk gesteld met de man? Als de feministische strijd een gezamenlijke strijd is tegen alles en iedereen die hier niet in gelooft is het misschien wel handig om te kijken naar de veranderlijke rol van de man in een vastgeroest patriarchaal beeld.

Begin jaren nul veranderde het beeld van de man wereldwijd. De komst van de metroseksuele man verruimde de grenzen van wat een man nou precies is. De term 'metroseksueel' werd voor het eerst gebruikt op 15 november 1994 in het artikel Here Come the Mirror Men van Mark Simpson, maar pas na de millenniumwisseling werd het woord en masse gebruikt waarmee een nieuw soort man was geboren. Wie zegt dat jezelf verzorgen door crèmepjes te smeren en aandacht te besteden aan je kleding en haar niet mannelijk is? Hoewel de metroseksuele man een grote verandering in het patriarchale systeem teweegbracht werd de metroseksuele man vooral afgedaan als een soort homoseksuele man die in onze samenleving niet onder de definitie "man" kon vallen.

In ieder geval weten vrouwen welke veranderingen in gang gezet moeten worden - voor de man is het al lastiger omdat het overgrote deel van de mannelijke populatie niet eens weet dat hij geobjectiveerd wordt.

Hoe baanbrekend de metroseksueel enerzijds was, mondde het anderzijds uit in een globale objectivering van de man. Reclamebureaus namen de beeldtaal over vanuit de homoseksuele erotiek om zo in te spelen op de verlangens van de man, zoals dat ook bij vrouwen werd gedaan: halfnaakte, goed gespierde lichamen sierden billboards en tijdschriften wereldwijd - het ideale mannelijke lichaam. Frontman van de metroseksueel, David Beckham, was het vleesgeworden voorbeeld van hoe het mannenlichaam eruit moest zien en liet menig man onzeker achter over zijn lichaam. De man ontwikkelde verlangens die werden geconstrueerd door het consumentisme en de zwaargewichten die de norm bepalen in de moderne samenleving: reclamebureaus. De metroseksueel bracht wel degelijk een verandering teweeg in de patriarchale samenleving, maar de objectivering van de man bracht ons op een negatieve manier dichter bij elkaar: de man vergezelde de vrouw in het geobjectiveerde schuitje. Gedeelde smart is halve smart?

Dit duurde echter niet erg lang. Omdat de metroman niet het ideale beeld was in een door de man gedomineerde samenleving werd de metroman al snel in een nieuw jasje gestoken: de überseksueel. Volgens Mark Simpson was de überseksueel precies dezelfde man, alleen zodanig verpakt dat hij geen dreiging was voor de mannelijke dominantie en niet werd ontnomen van zijn mannelijkheid (lees: macht). Waar de metroseksueel zich nog openlijk kon manifesteren, werd de überseksueel verstopt in stereotyperende mannentijdschriften ergens tussen de bier-, borsten- en autogerelateerde artikelen. Precies hetzelfde mannelijke object, maar dan anders gepositioneerd waardoor zijn rol veranderde en hij dus beter in de patriarchale samenleving paste. Die halfnaakte, gespierde god verzorgde zichzelf om aanbeden te worden door vrouwen en was dus zeker geen "homo" - denk maar aan de Coca Cola Light-reclames. Door de geobjectiveerde man een betekenis van ladykiller te geven werd de kloof tussen man en vrouw opnieuw groter. Door sluwe marketingtechnieken transformeerde het mannelijke lustobject in een god: van hulpeloos object naar machtig subject. De vrouw bleef eenzaam achter in haar lustobjectschuitje.

Maar in ieder geval weten vrouwen welke veranderingen in gang gezet moeten worden - voor de man is het al lastiger omdat het overgrote deel van de mannelijke populatie niet eens weet dat hij geobjectiveerd wordt. En dit wordt alleen nog maar moeilijker door de nieuwste soort man: de bebaarde man. De bebaarde man is een 'echte' man en gaat terug naar de roots van het man zijn. Door dit nieuwe ideaalbeeld van de man hebben de reclamebureaus de patriarchale samenleving weer versterkt, want wat is er nou mannelijker dan een baard? Alleen mannen kunnen een baard laten groeien en een hoop patriarchale zaken gaan gepaard met die baard: de bebaarde 'echte' man houdt van bier, avontuur, motors en auto's en dit beeld wordt door reclamebureaus zowel bewust als onbewust in stand gehouden. De man is net als de vrouw een pion in de reclamewereld.

Niet alleen mannen en de reclamewereld houden de patriarchale samenleving in stand - ook vrouwen. Vrouwen die mannen in hokjes stoppen als "vrouwenhaters", "seksbelust" en "gewelddadig" - in de media ook wel "male bashing" genoemd.

Enerzijds wordt de kloof tussen mannen en vrouwen steeds kleiner (zeker in vergelijking met 30 jaar geleden), maar anderzijds lijkt deze kloof alleen maar groter te worden: feministen die worden afgedaan als een non-issue omdat er wordt gezegd dat vrouwen inmiddels al gelijke rechten kregen, vrouwen die mannen blijven afkraken en in stereotyperende rollen blijven zetten… Feminisme anno 2014 zou een gezamenlijke strijd van mannen en vrouwen moeten zijn tegen patriarchale voorstanders, maar het begint zich nu meer te vormen als de eindstrijd tussen mannen en vrouwen.

Die eindstrijd is goed zichtbaar geweest dit jaar en niet alleen mannen en de reclamewereld houden de patriarchale samenleving in stand - ook vrouwen. Vrouwen die mannen in hokjes stoppen als "vrouwenhaters", "seksbelust" en "gewelddadig" - in de media ook wel "male bashing" genoemd. Het is laag, gemeen en totaal nutteloos in de strijd naar gelijkheid. Male bashing nam buitenproportionele vormen aan tijdens het J-law-schandaal: massa's vrouwen die het complete mannelijke ras over één kam schoren door hen viespeuken en perverselingen te noemen. Dat het als een verrassing kwam dat de hacker van de foto's een vrouw was zegt genoeg over de stereotyperende rol waarin de man continu wordt neergezet - mannen zijn de slechteriken en vrouwen de passieve slachtoffers.

Niet alleen vrouwen scheren alle mannen over één kam in negatieve, stereotyperende rollen, mannen doen dit ook onderling. Een voorbeeld is de openbare oorlog op Twitter die werd gestart door sportcommentator Piers Morgan - het stereotype man - toen hij acteur/kunstenaar Shia Laboeuf belachelijk maakte. In een interview met Dazed dat uitkwam op 28 november 2014 bekende Shia Laboeuf te zijn verkracht door een vrouw tijdens zijn #IAMSORRY-performance. Shia werd door Morgan direct openlijk uitgemaakt voor leugenaar en "little man". Hoewel verkrachtende vrouwen een zeldzaam fenomeen zijn, is het niet onmogelijk en kan Shia wel degelijk een slachtoffer zijn. Het ongeloof rondom zijn verkrachting illustreert weer eens de patriarchale maatschappij: mannen kunnen niet verkracht worden, daar zijn vrouwen niet sterk genoeg voor. In een gelijke maatschappij zou zijn verkrachting serieus worden genomen en worden onderzocht, zonder vooroordelen.

We hebben dus nog een lange weg te gaan om de patriarchale samenleving te breken en het is nu de hoogste tijd om samen te strijden en niet tegen elkaar. Niet als slachtoffers van male bashing en vrouwonderdrukking, maar als elkaars gelijken. Na de oproep van Emma Watson kan ik niet wachten op de mannelijke emancipatie in 2015 die hopelijk hand in hand zal gaan met die van de vrouw - samen vechten voor een wereld waarin mannen openlijk hun zachtere kanten kunnen laten zien, worden geloofd wanneer ze zeggen een slachtoffer te zijn en niet continu in een negatief stereotyperend hokje worden gestopt. Hoe gaat het manbeeld er in 2015 uitzien? Baard of geen baard?

Credits


Tekst Katya von Vaupel Klein
Beeldrechten The Most Beautiful Man In The World, fotografie Gregory Vaughan

Tagged:
2015
2014
Emma Watson
gelijke rechten